Connect with us

НА ДЕНЕШЕН ДЕН

24 /11 VI. Св. апостоли Вартоломеј и Варнава (ВРТОЛУМ): Ден кога се врти Сонцето

Published

on

Марко КИТЕВСКИ Во народното верување посебно важен празник се смета Вртолум, денот кога Сонцето се врти кон зима. Се верува дека тоа е тежок празник кога не се работи. Меѓу празниците од овој период од годината посебно важно место има празникот на светите маченици Вартоломеј и Варнава, во народот познат под името Вртолум, што се празнува на 24 јуни според новиот, односно на 11 јуни според стариот календар. Во некои наши краишта овој ден се смета за тежок празник поради што не се работи никаква работа. Овој ден народот го поврзува со вртењето на Сонцето. Имено, се верува дека на овој ден Сонцето се врти кон зима. Многумина дури верувале дека тоа е видливо, поради што гледале во Сонцето за да виделе кога тоа ќе застанело и ќе се завртело. Житието сведочи дека светиот апостол Вартоломеј е еден од дванаесетте славни Христови апостоли. Поради проповедање на Христовата вера бил распнат на крст со главата надолу, но се спасил затоа што во тоа време настанал голем земјотрес во кој загинале тие што го мачеле, како судиите така многу народ, а тој останал неповреден. Тоа се сметало за Божја казна кон оние што го клеветеле и што го суделе. Евангелието го проповедал во Индија, каде што го превел на тамошен јазик Евангелието по Матеј. Потоа се вратил во Ерменија каде што од завист поради тоа што ја излекувал царската ќерка од лудило е распнат на крст, одрана му е кожата и отсечена му е главата. Неговиот спомен се празнува на 24 јуни, заедно со споменот на светиот апостол Варнава. Светиот апостол Варнава (Јосиф), од Кипар, пак, е еден од седумдесетте Христови апостоли. Првото име му било Јосиф, а Варнава е наречен подоцна. На околината оставал впечаток со тоа што ги тешел луѓето, а Варнава значело Син на утеха. Христијанската вера ја ширел и Евенгелието го проповедал заедно со апостолите Марко и Павел во Антиохија, Рим и Милано. Настрадал на Кипар од Евреите и бил погребан од Марко заедно со Евангелието по Матеј, коешто за време на животот го препишал на рака. Меѓутоа, кај нашиот народ овој ден е поврзан со верувањата за вртењето на времето од лето кон зима и со вртењето на Сонцето. Така дошло и до адаптирање на името Вртолом. Како што запишал Ефтим Спространов во Охридско празникот Свети Вартоломеј бил познат како Вртолум и од тој ден Сонцето се свртвело кон зима и за тоа многу жалело. Го вртеле дванаесетте апостоли, и тие, исто така, многу жалеле зашто се завртувало кон зима. Во Радовиш, овој ден се сметал за тежок празник зашто од тој ден Сонцето се завртувало кон зима. Во овој крај луѓето станувале рано пред сонце за да го видат како ќе изгрее, како ќе се затемни и ќе се заврти. Се завртувало еднаш на едната, потоа на другата страна. Овде според овој ден и овчарите прогнозирале какво ќе биди времето. Го набљудувале 12 часа и секој час одговарал на еден месец во годината. На поискусните овчари не само Сонцето туку и некои други знаци им помагале во прогнозирањето на времето. Така на пр. тие внимавале и на ветерот, од каде дува и со која силина, колку има облаци на небото, со која боја се и кон каде се движат, дали сонцето пече посилно или послабо и сл. и сето тоа го бележеле на своите овчарски стапови. Потоа, по овие знаци претскажувале какво ќе биде времето во секој месец, каква ќе биде зимата, какво летото и другите годишни времиња. Во Гевгелиско, според записите на Стефан Тановиќ, на овој ден не се работело поради оган и град. Се велело дека Сонцето се завртувало кон југ, дека до тој ден се приближувало кон земјата, а од тој ден се оддалечувало, дека дотогаш денот наголемувал, а оттогаш намалувал итн. Поради тоа по Св. Вартоломеј ништо не се сеело зашто немало да никне. И во Кумановско, по Вртолум не саделе лук, кромид, зелка и др. зашто не ќе врзеле глави, немало време да зреат, зашто времето се вртело кон зима. Кузман Шапкарев запишал дека на Вртолом не се работело зашто се вртеле небото и Сонцето, па можело да има виулици. Шапкарев забележал едно предание во кое се раскажува дека еднаш на овој ден некој чифликсајбија ги терал своите момоци да ораат, „а тие пак, бидејќи не сакале му одговориле: ʼАго, денеска не се ора, денеска е Вртолом!ʼ Турчинот бидејќи не се грижел многу за каурскиот празник, насилно ги принудил момоците да ораат велејќи им презриво: ʼАјде орајте вие, вʼртʼр, тʼртʼр не знам јасʼ. Селаните се разбира не можеле веќе да се спротивставуваат на агата и, сакале не сакале, ги впрегнале воловите и почнале да ораат. Но, о чудо! Веднаш по заорувањето се случило да завее толку силен ветар и завеале такви силни виулици, та не останале ниту орачи, ниту волови, ниту плуг, ‒ се вртел плугот сосе волови во круг и удирале од земјата… Од тогаш Турчинот не само што не ги принудувал момоците да ораат на Вртолом, туку уште пред еден месец прашувал: ʼКога е бре, синко, тој врти удри?ʼ За да не се случи да ораат по погрешка, та да настрадаат сите“. Дека народот го држел како празник кога не се работело за од невреме сведочи и едно кажување од селото Мрзен Ораовец. „На Вртолум обично не одиме на работа. Но еднаш бидејќи имавме многу за жетва, се излагавме па отидовме да жниеме во Грамаѓе. Попладне издувна таква бура, што сите полози ни ги однесе, дури и тавичката од ручекот. Колку што паметам не се случило на Вртолум да не издувне бура во вид на вртеж кој носи сè пред себе.“ Во Дебарца (Охридско) на Вртолом голем собир се правел во месноста Сливовски Анови каде што се собирал народ не само од Дебарца, туку и од Копачијата, од Кичевско, Дебарско, Струшко и други места. Очигледно една природна појава што имала значење во животот на нашиот човек, била причина за мешање на некои христијански елементи со постари слоеви на народната култура. Од книгата „Македонски црковно-народен календар“.

Continue Reading
Advertisement Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

НА ДЕНЕШЕН ДЕН

КАЛЕНДАР НА МПЦ: Денеска е Св. праведен Евдоким

Published

on

Според календарот на МПЦ (Јулијанскиот календар) денеска е 31 јули. Денеска е Св. праведен Евдоким. Свети Евдоким се роди во Кападокија во деветтиот век, во времето на византискиот цар Теофил. Кога порасна стапи во војничка служба како офицер. Но, Евдоким не се препушти на бурниот и бучен војнички живот, туку и како војник строго ги пазеше Христовите заповеди. Заради неговите големи добродетели уште како млад беше поставен за војвода на Кападокија. Се упокои на свои 33 години. Подоцна се покажа дека неговите мошти се беа сочувале цели, без никакви знаци на трулење и испуштаа добар мирис и многумина кои се допираа до нив добиваа исцелување од различни болести. Подоцна моштите му беа пренесени во Цариград. Според Католичкиот календар денеска е Св. Понцијан и Хиполит. Свети Понцијан бил папа кој управувал со црквата во третиот век за време на прогонствата на црквата кои ги спроведувал римскиот цар Максим Трачанин. Царот го прогонил свети Понцијан на островот Сардинија кој бил наречен остров на смртта. Таму тој умрел заедно со свештеникот Хиполит. На овие двајца светци, верниците им се молат за истрајност во верата.

Continue Reading

НА ДЕНЕШЕН ДЕН

КАЛЕНДАР НА МПЦ: Денеска е Св. Евдоким, Св. Јосиф од Ариматеја, Св. маченичка Јулита кападокиска и свештеномаченик Венимијам

Published

on

Денеска е 31 јули (стар стил) и се слават повеќе светци. Свети Евдоким е роден во Кападокија од благочестиви родители, Василиј и Евдокија. Во времето на царот Теофил (829 г. – 842 г.) Евдоким беше млад офицер во војската. Но и како војник вложуваше секаков напор за да живее според евангелските заповеди. Непорочно ја чуваше својата чистота и одбегнуваше да зборува со која и да е жена освен со мајка му; беше милосрден кон бедните, грижлив во читањето свештени книги и уште погрижлив во молитвите кон Бога. Одбегнуваше суетни забави и празнословие. „Сред метежот и суетата на светот, како крин меѓу трње и како злато насред оган“. Заради неговите необични добродетели царот го постави за војвода кападокиски. На таа висока положба Евдоким се грижеше да биде праведен пред Бога и кон луѓето. Но по Божја Промисла се упокои рано, во својата триесет и трета година. Неговите мошти се пројавија како целебни. Еден полуден човек се допре до неговиот гроб и оздраве, а и едно фатено дете се крена и стана здраво. По осумнаесет месеци неговата мајка го отвори ковчегот и го најде неговото тело како живо, без каков било знак на распаѓање. А од телото на светителот излегуваше прекрасен мирис. Подоцна моштите му ги пренесоа во Цариград и ги погребаа во новата црква на Пресвета Богородица, усторена од благочестивите родителите на овој праведен Евдоким. Благообразниот Јосиф, богат човек, член на еврејскиот Синедрион и потаен следбеник Христов (Матеј 27, 57; Јован 19, 38). Го симна Христовото тело од крстот и заедно со Никодим го положи во својата гробница. За ова беше окован од Евреите и фрлен во затвор. Но, таму му се јави воскреснатиот Господ и го увери во Своето воскресение. Потоа Евреите го пуштија од затворот и го протераа од татковината. Тој тргна да го проповеда Христовото Евангелие по светот, а таа вест ја донесе и во Англија, каде се упокои во Господа. Света Јулита е од Кесарија Кападокиска. Со соседот имаше спор околу имотот, па тој појде на суд и обвини Јулита дека е христијанка, што во тоа време значеше да биде фрлена надвор од законска заштита. Светата Јулита попрво се откажа од имотот одошто од верата. Но, злобните незнабожци не ја оставија мирна ниту после ова, туку ја фатија и ја мачеа и најпосле ја изгореа во оган, во 303 година. Оваа следбеничка на Христа ги даде имотот и телото за да си ја спаси душата за вечноста. Свештеномаченик Венијамин, митрополит Петроградски и Гдовски, и со него убиените свештеномаченик архим. Сергиј и маченици Јуриј и Јован (1922).

Continue Reading

НА ДЕНЕШЕН ДЕН

ДЕНЕСКА Е ПЕТ ОД 70-ТЕ АПОСТОЛИ: Сила патуваше со апостол Павле во Македонија и беше поставен за епископ во Коринт, каде мирно се упокои

Published

on

Денеска е 30 јули (по стар стил) и се слават Светите апостоли Сила, Силуан, Крискент, Епенет и Андроник. Сите се од седумдесетмината апостоли. Свети Сила беше испратен од Ерусалим во Антиохија со Павле и Варнава да го решат спорот меѓу верните околу обрезанието, односно дека не треба да се обрезуваат незнабожците кои преминуваат во христијанство (ДАп. 15, 22). По ова, Сила патуваше со Павле по Азија и Македонија и беше поставен за епископ во Коринт, каде мирно се упокои. Силуан им помагаше на двајцата врховни апостоли (1Пт. 5, 12; 2Кор. 1, 19). Како епископ во Солун се потруди многу и многу претрпе додека не го замени земниот живот со небесниот. Крискент му беше сотрудник на Светиот апостол Павле (2Тим. 4, 10), а потоа епископ во Галија, каде маченички пострада за Христа во времето на Трајан. Свети Епенет, кого го спомнува Светиот апостол Павле (Рим. 16, 5), беше епископ во Картагена. Андроник (Рим. 16, 7), епископ Панонски, се спомнува одделно, на 17 мај.

Continue Reading
Advertisement
Вести6 hours ago

Иранец тешко повреден додека работел во Македонија

Вести6 hours ago

Пожар во автомобил во Скопје

Вести6 hours ago

ФОТО: Еве каде се движи невремето од Кавадарци, УХМР најавува поројни врнежи

Вести14 hours ago

Лефков: Кој ќе одговараше ако суспектниот беше позитивен на мајмунски сипаници и ја ширеше заразата, неодговорната власт веднаш да се зафати со носење протоколи

Вести14 hours ago

Приведен крадец од Албанија, фатен на дело во Мала Речица

Вести14 hours ago

Дебарчанец физички ја нападнал својата сопруга, полицијата го приведе

Вести22 hours ago

Судот на барање на Обвинителството му го одзеде пасошот на Жан Митрев

Вести22 hours ago

Мисајловски од Маврово и Ростуше: Време е за промени и нови проекти за сите луѓе, време е сите заедно да создадеме нова иднина

Вести22 hours ago

Приведени 9 лица: Се испотепале во и околу угостителски објект во Гостивар

Вести22 hours ago

Пренџов до Груби: Ниту еден од опозициските пратеници нема да гласа за уставни измени, а ги има од власта кои што исто нема да гласаат!

ХРОНОЛОГИЈА3 weeks ago

ЧЕРЧИЛ ЗА НАШАТА ДРЖАВА: ЦЕЛАТА ИСТОРИЈА НА ЕВРОПА Е ПОВРЗАНА СО МАКЕДОНИЈА, ЗАТОА СИТЕ ЈА НЕГИРААТ

НА ДЕНЕШЕН ДЕН3 weeks ago

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Роден е Александар Македонски – од мајка му добил копнеж за херојска слава, од татко му Филип војничка дарба

Вести3 weeks ago

Перо Камиказа: Татко ми, кој е жив и е од Егејска Македонија, на 95 години ми рече да ви ги поставам следните прашања

НА ДЕНЕШЕН ДЕН3 weeks ago

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Бугарските фашисти во Софија ги стрелаа македонските поети и патриоти Никола Јонков Вапцаров и Антон Попов

Вести4 weeks ago

Арсова го растури Османи – министерот без одговори на забелешките за францускиот договор

Вести3 weeks ago

ГОВОРОТ НА ОМРАЗА НЕ ПОЧНАЛ ОД ВЧЕРА: Македонците ги мразат Бугарите, пишувал британскиот весник Тајмс уште во 1915 година

Вести4 weeks ago

Портпаролка на ЕК одбива да одговори: Дали македонскиот јазик е признаен од институциите на ЕУ?!

Вести4 weeks ago

Димитров со порака до власта: Ние Бугари нема да станеме, ама нема ни во ЕУ да се зачлениме

Вести3 weeks ago

Порака од внуката на Вера Циривири-Трена до власта: Ќе изгубите, вистината не се брише со потписи на предавници!

Вести4 weeks ago

Пратеник од ВМРО-ДПМНЕ со „сочен“ одговор до колега од СДСМ

НА ДЕНЕШЕН ДЕН3 months ago

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Oд предавство во Могила загинаа војводите Цветков и Дедо Андреја со 14 комити во бој со 300 души аскер

Вести3 months ago

КОВАЧКИ: Ковачевски и СДСМ да кажат дали знаеле и дали учествувале на средбите на Талат Џафери со лица кои се ризик за безбедноста

Вести3 months ago

Мицкоски: ВМРО-ДПМНЕ нема да поддржи отворање на Уставот

ХРОНОЛОГИЈА3 months ago

РАЃАЊЕ НА МАКЕДОНСКАТА НАЦИЈА ЕП 04

НА ДЕНЕШЕН ДЕН4 months ago

Денеска е Велигден

НА ДЕНЕШЕН ДЕН4 months ago

Свети Георгиј Исповедник

ХРОНОЛОГИЈА4 months ago

РАЃАЊЕ НА МАКЕДОНСКАТА НАЦИЈА ЕП 03

НА ДЕНЕШЕН ДЕН4 months ago

ВОЗБУДЛИВА ПРИКАЗНА ЗА МОШТИТЕ: Ова е вториот гроб на светиот Лазар во Ларнака на Кипар

Лајфстајл4 months ago

Концертен рекорд на Ацо Пејовиќ во СКОПЈЕ: Над 12.000 луѓе наизуст пееле, публиката „во транс“ на песните од Тома!

Вести4 months ago

ЗГРОЗЕН СУМ ОД ОВАА ДРЖАВА И СУДСТВО – се огласи таткото на загинатата Викторија, мајката се гушеше во солзи!

Историја

ЛЕГЕНДИ3 weeks ago

Антон Попов

Антон Попов (с. Игуменец, Петричко, Пиринска Македонија, 23. VII 1915 – Софија, 20. X 1942) – македонски поет, раскажувач, новинар,...

ЛЕГЕНДИ3 weeks ago

Никола Јонков Вапцаров

Никола Јонков Вапцаров (Банско, Пиринскиот дел на Македонија, 24. XI 1909 – Софија, 23. VII 1942) – е македонски поет...

ХРОНОЛОГИЈА3 weeks ago

ЧЕРЧИЛ ЗА НАШАТА ДРЖАВА: ЦЕЛАТА ИСТОРИЈА НА ЕВРОПА Е ПОВРЗАНА СО МАКЕДОНИЈА, ЗАТОА СИТЕ ЈА НЕГИРААТ

Винстон Черчил е еден од поважните политичари на 20 век. Најпознат е по неговата улога во Втората светска војна како премиер...

ЛЕГЕНДИ1 month ago

Петар Самарџиев  (1877 – 1906 )

Петар Самарджиев (1877 – 21.VI 1906 ) е македонски револуционер, Тиквешки војвода на Македонската револуционерна организација. Бил член на тајниот...

МАКЕДОНСКИ КРАЛЕВИ1 month ago

Последниот антички македонски крал Персеј (212-165 п.н.е) ,владеел од 179 до 168 година пред нашата ера. Тој бил син на...

ЛЕГЕНДИ1 month ago

Александар Кошка ( 1873 – 1907 )

Роден е роден 1873 година во влашкото село Гопеш, Битолско. Во Битола се школува во Романската гимназија, а потоа студира...

ЛЕГЕНДИ1 month ago

Александар Китанов – Сандо

Александар (Сандо) Китанов (1881 –23. XII 1906) е македонски учител, револуционер и војвода. Бил активен член на Македонската револуционерна организација...

ЛЕГЕНДИ1 month ago

Александар Евтимов (1874 – 1939)

Александар Евтимов (1874 – Софија, 1939) е македонски револуционер, преспански и прилепски војвода на ТМОРО, учител и публицист. Учествувал во...

ЛЕГЕНДИ1 month ago

Алберт Сониксен (1878 – 1931)

Алберт Сониксен (5. V 1878 – 16. VIII 1931) е американски новинар и публицист, кој ја поддржува македонската револуционерна борба....

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА2 months ago

МИСТЕРИЈАТА ТРАЕ: Македонското национално прашање му пресуди на Кочо Рацин!?

Рацин бил смртно ранет, но не починал веднаш, туку неколку часа подоцна. Иако имало доволно време да биде однесен до...

Популарни вести