Connect with us

НА ДЕНЕШЕН ДЕН

Три денови на празници во врска со најтоплиот период од годината поврзани со огнот

Published

on

Марко КИТЕВСКИ 28/15 VII. Свети маченици Кирик и Јулита, св. Владимир Велики кнез Руски Во овој период од годината нашиот народ празнува три празници: Свети маченици Кирик и Јулита, Свети свештеномаченик Антиноген и Света маченица Марина, позната како Огнена Марија. Овие три празници меѓу народот се празнуваат како еден празник: Горешници – Чуруци и имаат иста смисла, заштита од оган, пожари и сл. Во периодот на најтоплото време во годината народот празнува три дена, како што се вели, за од оган. Тоа се празниците посветени на светите маченици Кирик и Јулита 28/15 јули, светиот свештеномаченик Антиноген и неговите 10 ученици 29/16 јули и светата великомаченица Марина (Огнена Марија) 30/17 јули. Се верувало дека кој ќе работи во текот на овие празници ќе страда од оган, ќе му изгори куќата, или бидејќи е време за жетва сама од себе или од небесен оган ќе се запали и ќе изгори целата сеидба, како пожнеаното така и нежнеаното. Некаде се верува дека ќе изгори само тоа што е пожнеано тој ден. Во народот овие три дена се нарекуваат Горешници (од оган-горење) или во други места Чуруци (пак од чур-чад, чурење-чадење на оган). Уште чурук се вели за нешто што не добро, односно што е лошо (стана чурук ‒ стана лошо). Во некои места се смета дека ако се работи на овој ден ќе се исчуручи нивата (Дебарца, Охридско), односно ќе стане неродна. И во други места се верува дека ќе се исчуручат алиштата, ќе скапат. Во таа смисла е и записот на Е. Спространов во кој се вели: „Чуреѕи се вика денот на 15 јули. Тој ден жените не работат тешка работа (не перат, не влачат волна, не предат и др.), за да не им „чурутисвет“ алиштата ‒ станувале чурук-изгнивале“. Во смисла на народните верувања за овој празник интересен е и записот на М. Цепенков кој сведочи дека според овој ден се прогнозирало какво ќе биде времето. „На 15 јулиј (зуреци), во тој ден гледаат старите на времето какво ќе биди: ако је многу горештина, зимата ќе била многу студена; ако е облачно, зимата ќе била мека; а пак ако је дождовито зимата ќе била со лапајци.“ За време на римскиот цар Диоклецијан кога бил извршен жесток прогон на христијаните настрадала и светата великомаченица Јулита со својот петгодишен (според некои сведоштва тригодишен) син Кирик. Јулита рано останала вдовица и живеела во градот Иконија. Кога месниот владател Александар разбрал дека Јулита станала христијанка ја повикал и најпрвин со убедување се обидел да ја поврати во многубоштво. Но кога во тоа не успеал ја уценил со нејзиниот син. Тогаш Јулита се уплашила, но синот ѝ дал знак да не се откажува од вербата во Христа поради што разбеснетиот владетел со нога го турнал од вториот кат и детето на местото останало мртво. Потоа Јулита била мачена и со меч ѝ била отсечена главата. Тоа се случило во 304 година. Споменот на светите маченици Кирик и Јулита светата Христова црква го празнува на 28/15 јули. Истиот дeн свeтaтa црквa го прaзнувa спомeнот и нa голeмиот руски кнeз св. Влaдимир. Тој нaјпрвин бил пaгaнин, но потоa ги проучувaл вeритe зa дa рaзбeрe којa вeрa e поубaвa. Eднaш испрaтил свои прeтстaвници во Цaригрaд, a когa тиe сe врaтилe му рaскaжaлe дeкa присуствувaлe нa службa во црквaтa Свeтa Софијa и дeкa нe можaт со зборови дa го опишaт тоa чувство што го доживeaлe тaму, дeкa нe знaeлe дaли сe нa нeбото или нa зeмјaтa. Потоa кнeзот Влaдимир сe крстил, ги рaзурнaл пaгaнскитe идоли, кипот нa Пeрун го фрлил во Дњeпaр и нa мeстото нa урнaтитe идоли нaрeдил дa сe грaдaт цркви, a сaмиот јa изгрaдил голeмaтa црквa посвeтeнa нa Прeсвeтa Богородицa во Киeв. Кaко што порaно жeстоко го брaнeл пaгaнството, тaкa подоцнa со истиот жaр го ширeл христијaнството. Починaл на 15 јули (с.с.) 1015 година. 29/16 VII. Св. свешт-мч.Антиноген и др. Светиот свештеномаченик Антиноген, епископ од арменскиот град Пидахтон, со своите 10 ученици настрадале поради вербата во Христа, за време на императорот Максимилијан. Кога на Антиноген му било заповедано да принесат жртви на идолите за да не загинат како многуте христијани тој на мачителот му одговорил: „О мачителе! Тие за коишто ти велиш дека загинале не се загинати, тие се на небо заедно со ангелите“. Потоа најпрвин биле исечени со меч учениците, а потоа и самиот Антиноген. Тоа се случило во 311 година. 30/17 VII. † Св. вмч-чка Марина. ВО НАРОДОТ Е ПОЗНАТА КАКО ОГНЕНА МАРИЈА Светата великомаченица Марина е родена во Антиохија и е ќерка на жрец-идолопоклоник. На 15 (според други на 16-годишна возраст) по свирепо мачење ѝ била отсечена главата, околу 270 година. Тогаш се убиени и 15.000 луѓе што поверувале во Исус Христос и ја прифатиле неговата вера кога на небото виделе знак додека била мачена светата великомаченица Марина. За спомен на нејзините страдања Светата православна црква нејзиниот ден го празнува на 30/17 јули. Во народот е позната како Огнена Марија и е господарка на огнот, но и покровител на сеидбите кои ги чува од поројни дождови и пожари. Како што може да се види во народното верување сиве овие три дена се поврзани со оган. Името на Кирик во некои краишта според дијалектниот говор е блиско до чурук-чуруци (народен назив на овој празник), во Антиноген, исто така, имаме асоцијација на оган, а и светата великомаченица Марина народот ја вика Огнена Марија. И не случајно овие три дена во народниот календар и во народното сфаќање одат заедно, под едно име Горештици (од горештина ‒ многу топло) или Чуруци (од чур, чад-оган), бидејќи и во народното верување бројот три има посебно значајно место. Во Велес се верувало дека „Чуруци фчурујат, запалујат куќите на тија што работат на тој ден, од тоа секого го стра да фане работа. Калајџиите празнуат тој ден за „чурец“. Во Охрид како што запишал Е. Спространов Света Марена ја држеле за да не стануваат бури. „Та ја пала – и креват снопојте и полоѕите. Ко да фатет ветришча, грмежи, дождој – да чуват Господ је“. Е. Спространов уште го забележал преданието дека „Света Марена била жива. Манастирот и се наоѓал во Лʼнга. Еднуш еден Турчин је го украл стреброто и го продал на еден кувенџија. Кувенџијата го стопил и се спалајл. Тога ошол во манастирот пред Света Марена и је се молел. Ко да се молел по кротко, та се смејела; а ко да се бијал пак, ко да плачел и таја плачела од жалба. Фенерлија је Света Марена и иконата нејзина је фенерлија“. Во Гевгелиско, празникот Св. Марена (Огнена Марија) го сметале за лесен праник, но сепак, сметале дека на овој ден не треба да се работи. Повеќе го празнувале жените зашто го сметале за женски празник. Празникот на св. Марена (Огнена Марија) како селски празник се празнува во селото Зубовце, Гостиварско. Според преданието некогаш кога фатила голема суша испукала земјата во полето. Кога сушата се заканувала со уништување на родот во полето чудотворната Огнена Марија го донесла дождот и подарила богат род. „И оттогаш во чест на светицата се држел еднонеделен строг пост со верба, со надеж и со очекување годината да биде сончева и врнежлива – плодна и бериќетна.“ Спроти празникот жените оделе во црквата „Света Марија“, каде што носеле лепче-проскурник (проскура), варена пченица и шише ракија. На денот на празникот и мажите и жените оделе во црквата на свечена утринска богослужба. Тука се осветувале панаѓиите што ги носеле некои семесјства, кои потоа се кршеле и се делеле меѓу присутните. Нафора (мали парлиња леб) се носеле дома и за здравје се давале на членовите од семејството коишто не биле во црквата на утринската литургија. По ручекот сите оделе на средселото на оро, а веселбата продолжувала до вечерните часови. На овој ден се правеле и по неколку свадби. По извесен прекин на празнувањето, поради атеистичкиот режим по Втората светска војна, последните години тоа повторно е обновено. Во црквата се носат панаѓии, се кршат на мали парчиња, а двајца што ќе ги најдат паричките се кумови за следниот празник. Кумовите со пијалок и мезе ги честат сите што присуствуваат на утринската литургија. И Ефрем Каранов запишал верување од Кратовско дека „Горешници се празнуват три дни и зафаќат на Свети Кирик и Јулита на крајот на јули. Тие се од оган: кој не ги празнува Горешници, ќе му изгоре нешто преку годината.“ Интересно предание за оваа светица забележал и К. Шапкарев. Тој сведочи дека таа го уловила ѓаволот за коси и го тепала по главата со чекан, а на тој ден 17 јули селаните ниту жнијат, ниту вршат во чест на светицата која ја сметаат за претставителка и покровителка на жетвата и воопшто на сеидбата како грчката Деметра и бугарската Жива. Шапкарев запишал предание и за некој што не сакал да го почитува споменот и да празнува и ги принудил селаните жетвари ‒ момоци да жнијат во тој ден. И ете, не по многу се запалила сетвата сама од себе, а истовремено ги повеал селаните силен ветар, та не само што непожнеаната сетва изгорела сама, туку и веќе пожнеаната и собраната на крстици, ставици, снопови и полози. Господарот на нивата, кој присуствувал на уништувачката на целата сетва, смајосан од неочекуваното чудо земал од се срце да се моли на св. Марена да му прости и да го угаси пожарот, при што викал: „Прости Св. Марено! Ти палиш, ти гасниш Св. Марено!“ Оттогај веќе на тој ден никогаш не жнеел. Дека култот на света Марена бил силен во западна Македонија сведочи и Ристо Крле во својата Автобиографија. Имено тој пишува за еден негов престој во Поградец (Албанија) каде што во тоа време (по Првата светска војна, кога Струга влегувала во составот на Кралството Југославија) живеела сестра му Веселинка со зет му Сандре. Во тој период се одржувал панаѓур кај манастирот на св. Марена Лнгарка и Р. Крле со сестра му и зет му го посетиле овој панаѓур. Манастирот се наоѓал во близина на пештерата во која се подвизувала светицата. Р. Крле ја споменува планината Козица и селото Поткожан покрај кое што минале одејќи кон манастирот. Тој сведочи дека во близина на манастирот се наоѓала пештерата, која што имала отвор колку голема двокрилна врата и простор колку голема плевна. На дното од пештерата имало еден тесен отвор низ кој луѓето се спуштале во една дупка во форма на фурна само многу помала. „Влезените петшестина души, во малите шишенца собираа вода што капеше како солзи од каменот над главите, додека некој со чеканчиња кршеа коцки од еден бел камен што личеше на голема дервишка капа (мислам само на висока). На моето интересирање ми рекоа дека водата ја употребувале за доилки на кои има било пресушено млекото, а камчињата исто така за доилки, да не фаќаат зарек од лошите очи.“. Натаму Ристо Крле сведочи и за чудотворната икона во манастирот. „Кога народот си беше разотиден, попладнето сестра ми Веселинка ме поведе во црквата да запалиме свеќи пред чудотворката… Таа ми даде еден лек да и оставам. Од слушање знаев уште како дете во Струга дека кај неа не се оставаат парите долу покрај иконата, туку на самата исправена икона, и од интересирање, го зедов лекот за и самиот да се уверам во тоа. Сестра ми ја запали свеќата и ја стави на шанданот, истото го сторив и јас и со другата што ми ја даде. Правев се онака камо што правеше таа. Пред иконата и тука таа се прекрсти и ја целива, а потоа ја подигна раката да го стави лекот. Парата звечна како да ја удри од иконата. И јас ја кренав ракава, но мене не ми ја грабна парата туку трребаше да стежнам за да се залепи, односно застане. Меѓутоа и покрај тоа таа падна и се истркала долу. Го зедов лекот и повторно го допрев односно, притиснав, но тој пак падна. И по трет пат – истото. Тога сестра ми Веселинка убаво ми се испули и рече: -Ристе, многу си брату грешен, затоа не ти ја прима. -Од каде пак јас грешен?! – реков. -Што те знам јас…. Ајде уште еднаш… само со верба и чиста душа„! -Еве – и се обратив на чудотворката: – Св. Марено златна, од се срце ти ја давам иако не е моја. Ако си вистинска чудотворка направи ме среќен и дај ми еден вагон со злато… Тогаш сестра ми го зеде лекот од рака и бесна што јас реков така, ја крена раката да го стави. Верувале или не, таа не успеа ни да го добере лекот до иконата, поправо до даската на која беше ликот на светицата, како од рака да и го грабна и уште посилно плусна. -Св. Марено прости му на овој грешник, и ако сторил нешто уште е млад и зелен – рече сестра ми Веселинка крстејќи се и одејќи како рак назад се до излезот на вратата. Очигледно култот на светата великомаченичка Марена бил многу силен во западниот дел на Македонија особено околу манастирот Свети Наум што нашло место и во живописот во црквите од овој крај, но и во народните преданија. Но во најтоплиот период од годината, на празнувањето на споменот на неколкумината свети великомаченици народот му посветил посебно внимание поврзувајќи го со огнот и со потребата за заштита од пожарите што во овој период од годината не се ретки.

Continue Reading
Advertisement Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

НА ДЕНЕШЕН ДЕН

УТРЕ Е СВ. АНА: Православните христијани го празнуваат успението на мајката на Пресвета Богородица

Published

on

Утре е 25 јули (по стар стил) и се слави Света Ана. Мајка на Пресвета Богородица. Утре се празнува нејзиното успение, но нејзиниот главен празник е на 9 септември, под кој датум се напишани и службата и житието. Ана беше од коленото Левиево, ќерка на Матан свештеникот. По долг и богоугоден живот се упокои во длабока старост.

Continue Reading

НА ДЕНЕШЕН ДЕН

КАЛЕНДАР НА МПЦ: Денеска е Успение на Св. Ана, мајката на Богородица

Published

on

Според календарот на МПЦ (Јулијанскиот календар) денеска е 25 јули. Денеска е Успение на Св. Ана. Света Ана е мајката на Богородица. Денес се празнува нејзиното успение, а нејзиниот главен празник паѓа во месец септември. Света Ана потекнуваше од Левиевото колено (еврејско свештеничко колено). Татко и беше свештеник по име Матан. Проживеа долг и богоугоден живот и во длабока старост се претстави пред Бога. ОД КАТОЛИЧКИОТ КАЛЕНДАР: Денеска е Св. Сиксто Втори. Бил избран за папа во 257 година. Следната година, додека во катакомбите на свети Калисто се славела светата богослужба на темелите на едиктот на царот Валеријан, војниците го убиле свети Сиксто заедно со четворица римски ѓакони во 258 година.

Continue Reading

НА ДЕНЕШЕН ДЕН

КАЛЕНДАР НА МПЦ: Денеска е Св. маченичка Христина

Published

on

Според календарот на МПЦ (Јулијанскиот календар) денеска е 24 јули. Денеска е Св. маченичка Христина. Света Христина по род беше од градот Тир и беше ќерка на царскиот намесник Урбан, незнабожец. Воспитана во истиот дух таа сепак, гледајќи ја убавината на созданието, дојде до познание на Бога и во една прилика ги искрши празните идоли во својот дом. Кога татко и го виде тоа, ја фрли в затвор со намера да ја предаде на смрт. Но, се случи така што истата ноќ Урбан нанадејно умре. Новите намесници, Дион и Јулијан, ја ставија света Христина на маки и откако ја увидоа сета бесмисленост на нивните напори да ја поколебаат во верата наредија да и се отсече главата. Света Христина пострада за Христа во третиот век. ОД КАТОЛИЧКИОТ КАЛЕНДАР: Денеска е Преображение Господово. Свети Мојсиј и свети Илија како претставници на Стариот завет и свети Петар, свети Јаков и свети Иван од Новиот завет биле сведоци на Исусовата слава. Апостолите од Новиот завет биле сведоци на Исусовото понижување и маките кои ги претрпел на Велики петок. Гледајќи толкава слава на Преображението Исусово, нивното срце се наполнило со радост и големо верување.

Continue Reading
Advertisement
Вести1 hour ago

Лишени од слобода 4 лица, учествувале во тепачка во Радовиш

Вести1 hour ago

Младо момче нападнато од неколку лица во Струмица

Вести1 hour ago

Скопјани се тепале во двор

Вести2 hours ago

Каков ефект ќе донесе прогресивното оданочување?

Вести9 hours ago

Скопјанка со возило излетала од коловозот, се здобила со тешки телесни повреди

Вести9 hours ago

Димитриеска Кочоска: СДСМ да се фалат за друга тема, на темата економија губат 100:0

Вести9 hours ago

Почина жената од Неготино која беше крвнички претепана од партнерот!

НА ДЕНЕШЕН ДЕН12 hours ago

ТРИ СЦЕНИ ОД МАКЕДОНИЈА ОД 15 ВЕК: Има христијански калуѓери, од кои некои се Грци, некои Македонци…!

НА ДЕНЕШЕН ДЕН12 hours ago

УТРЕ Е СВ. АНА: Православните христијани го празнуваат успението на мајката на Пресвета Богородица

НА ДЕНЕШЕН ДЕН12 hours ago

КАЛЕНДАР НА МПЦ: Денеска е Успение на Св. Ана, мајката на Богородица

ХРОНОЛОГИЈА2 weeks ago

ЧЕРЧИЛ ЗА НАШАТА ДРЖАВА: ЦЕЛАТА ИСТОРИЈА НА ЕВРОПА Е ПОВРЗАНА СО МАКЕДОНИЈА, ЗАТОА СИТЕ ЈА НЕГИРААТ

НА ДЕНЕШЕН ДЕН2 weeks ago

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Роден е Александар Македонски – од мајка му добил копнеж за херојска слава, од татко му Филип војничка дарба

Вести2 weeks ago

Перо Камиказа: Татко ми, кој е жив и е од Егејска Македонија, на 95 години ми рече да ви ги поставам следните прашања

НА ДЕНЕШЕН ДЕН2 weeks ago

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Бугарските фашисти во Софија ги стрелаа македонските поети и патриоти Никола Јонков Вапцаров и Антон Попов

Вести4 weeks ago

СЕ ОГЛАСИ СПАСЕНИОТ МАКЕДОНЕЦ – еве што изјави за грчките медиуми, на копно беше поздравен со аплауз (ВИДЕО)

Вести4 weeks ago

Грчева открива детали од протоколот од кои ќе ви се крене косата: Документот треба да се запали

Вести4 weeks ago

Тасевски до СДСМ: Го потпишете ли она француско гомно сервирано од Бугарите, за дваесетина години вашите деца ќе мислат дека се Бугари

Вести3 weeks ago

Арсова го растури Османи – министерот без одговори на забелешките за францускиот договор

Вести2 weeks ago

ГОВОРОТ НА ОМРАЗА НЕ ПОЧНАЛ ОД ВЧЕРА: Македонците ги мразат Бугарите, пишувал британскиот весник Тајмс уште во 1915 година

Вести4 weeks ago

А како Бугарија дозволила два милиони „Бугари преку ноќ во 1944та да станат Македонци?

НА ДЕНЕШЕН ДЕН3 months ago

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Oд предавство во Могила загинаа војводите Цветков и Дедо Андреја со 14 комити во бој со 300 души аскер

Вести3 months ago

КОВАЧКИ: Ковачевски и СДСМ да кажат дали знаеле и дали учествувале на средбите на Талат Џафери со лица кои се ризик за безбедноста

Вести3 months ago

Мицкоски: ВМРО-ДПМНЕ нема да поддржи отворање на Уставот

ХРОНОЛОГИЈА3 months ago

РАЃАЊЕ НА МАКЕДОНСКАТА НАЦИЈА ЕП 04

НА ДЕНЕШЕН ДЕН4 months ago

Денеска е Велигден

НА ДЕНЕШЕН ДЕН4 months ago

Свети Георгиј Исповедник

ХРОНОЛОГИЈА4 months ago

РАЃАЊЕ НА МАКЕДОНСКАТА НАЦИЈА ЕП 03

НА ДЕНЕШЕН ДЕН4 months ago

ВОЗБУДЛИВА ПРИКАЗНА ЗА МОШТИТЕ: Ова е вториот гроб на светиот Лазар во Ларнака на Кипар

Лајфстајл4 months ago

Концертен рекорд на Ацо Пејовиќ во СКОПЈЕ: Над 12.000 луѓе наизуст пееле, публиката „во транс“ на песните од Тома!

Вести4 months ago

ЗГРОЗЕН СУМ ОД ОВАА ДРЖАВА И СУДСТВО – се огласи таткото на загинатата Викторија, мајката се гушеше во солзи!

Историја

ЛЕГЕНДИ2 weeks ago

Антон Попов

Антон Попов (с. Игуменец, Петричко, Пиринска Македонија, 23. VII 1915 – Софија, 20. X 1942) – македонски поет, раскажувач, новинар,...

ЛЕГЕНДИ2 weeks ago

Никола Јонков Вапцаров

Никола Јонков Вапцаров (Банско, Пиринскиот дел на Македонија, 24. XI 1909 – Софија, 23. VII 1942) – е македонски поет...

ХРОНОЛОГИЈА2 weeks ago

ЧЕРЧИЛ ЗА НАШАТА ДРЖАВА: ЦЕЛАТА ИСТОРИЈА НА ЕВРОПА Е ПОВРЗАНА СО МАКЕДОНИЈА, ЗАТОА СИТЕ ЈА НЕГИРААТ

Винстон Черчил е еден од поважните политичари на 20 век. Најпознат е по неговата улога во Втората светска војна како премиер...

ЛЕГЕНДИ4 weeks ago

Петар Самарџиев  (1877 – 1906 )

Петар Самарджиев (1877 – 21.VI 1906 ) е македонски револуционер, Тиквешки војвода на Македонската револуционерна организација. Бил член на тајниот...

МАКЕДОНСКИ КРАЛЕВИ1 month ago

Последниот антички македонски крал Персеј (212-165 п.н.е) ,владеел од 179 до 168 година пред нашата ера. Тој бил син на...

ЛЕГЕНДИ1 month ago

Александар Кошка ( 1873 – 1907 )

Роден е роден 1873 година во влашкото село Гопеш, Битолско. Во Битола се школува во Романската гимназија, а потоа студира...

ЛЕГЕНДИ1 month ago

Александар Китанов – Сандо

Александар (Сандо) Китанов (1881 –23. XII 1906) е македонски учител, револуционер и војвода. Бил активен член на Македонската револуционерна организација...

ЛЕГЕНДИ1 month ago

Александар Евтимов (1874 – 1939)

Александар Евтимов (1874 – Софија, 1939) е македонски револуционер, преспански и прилепски војвода на ТМОРО, учител и публицист. Учествувал во...

ЛЕГЕНДИ1 month ago

Алберт Сониксен (1878 – 1931)

Алберт Сониксен (5. V 1878 – 16. VIII 1931) е американски новинар и публицист, кој ја поддржува македонската револуционерна борба....

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА2 months ago

МИСТЕРИЈАТА ТРАЕ: Македонското национално прашање му пресуди на Кочо Рацин!?

Рацин бил смртно ранет, но не починал веднаш, туку неколку часа подоцна. Иако имало доволно време да биде однесен до...

Популарни вести