Connect with us

АРХИПИСКОПИ

Теофилакт Охридски (1084-1108)

Published

on

Теофилакт Охридски (1084-1108) — свештеник и охридски архиепископ во периодот од 1084 до 1107 година. Тој бил архиепископ на Охридската архиепископија по потекло од Византија. Теофилакт е еден од најпознатите православни теолози во тоа време, кој оставил голем број на дела и текстови.

Теофилакт Охридски (1084-1108)

Пред да дојде за архиепископ во Охрид, неговото презиме било Хефестос. Бил роден од византиски родители во градот Еврип, на островот Евбеја. Годината на неговото раѓање не е позната во науката. Со основно образование се стекнал во Атина, бидејќи таа била најблиску до Еврип, а потоа своето образование го продолжил во Константинопол, чии учители биле едни од најпознатите во тоа време, како на пример Михаил Псел, кој во тоа време бил признаен за врховник на филозофите.

Својата кариера Теофилакт ја започнал како ѓакон во Цариградската велика црква Св. Софија, каде долги години се покажал како добар оратор. Неговите широки познавања на филозофијата и реториката, довеле до тоа тој да се издигне високо меѓу учениот свет на Византија и да стане „врховник на реторите“,односно мајстор магистер на реторите во Цариград.

Во својата предархиепископска дејност Теофилакт бил активен и на писателско поле. Се смета дека тогаш ги напишал своите обемни објаснувања на Светото писмо, и редица реторски дела. Потоа, како архиепископ, Теофилакт составувал „елегични песни“, ги напишал „Житието на Климент Охридски“, „Житието на Тивериополските маченици“, и многу други дела.

Заради својата широка наобразба, Теофилакт си обезбедил место во кругот на царското семејство. Имено, императорот Михаил VII го назначил за учител на својот син Константин Дука. За ова, Теофилакт напоменува во своето дело „Царско воспитание“. Во науката сè уште се води полемика по однос на времето кога го воспитувал царскиот син Константин. Освен Константин, Теофилакт воспитувал и други членови на царските семејства. Преку воспитување на синовите на царски семејства, а и на други високи државници, Теофилакт постепено почнал да се занимава со политика. Близок до царскиот двор, тој знаел сè што се одигрува таму, па поради своето широко познавање на работите, играл камелеонска улога: одржувал блиски контакти и со членови на симнатите царски семејства, како и со оние што биле на власт. За него, „родот на Дуковци“ бил благороден, бидејќи му направиле многу добрини, а императорот Алексиј I Комнин бил „предобриот цар“.

По доаѓањето на власт на Алексиј I Комнин, Теофилакт бил отстранет од своите должности во Константинопол и назначен за архиепископ во Охрид. Точната дата за неговото назначување не е позната, но се смета дека тоа се случило во околу 1084 година. На охридскиот трон се задржал до 1107 година, каде по ова тој заминал во Солун. Најверојатно починал околу 1125-1126 година.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Се чини дека причината поради која императорот Алексиј I Комнин го прогласил Теофилакт за архиепископ на Охридската архиепископија бил фактот што Теофилакт бил пријател на голем број дворски функционери. Во „варварската земја Македонија“, Алексиј I Комнин ги затекнал позициите на Византија ослабнати. Македонскиот народ настојувал на секој начин да го отфрли византиското господство. Во Охрид и другите градови и села низ Македонија, населението пеело „некаква борбена и победоносна песна“. Положбата била пред војна, поради што Византијците биле многу исплашени. Императорот побрзал да ги зајакне овде своите позиции, бидејќи агресивните Нормани, предводени од Роберт Гвискард, настојувале да ги освојат балканските владенија на Византија. Човекот кого имепраторот го одбрал за архиепископ, требало со „помош на Бог“ да ги натера Македонците да ги трпат без отпор своите господари.

Во науката постои едно големо несложување по однос на датумот кога Теофилакт дошол на чело на Охридската архиепископија. Назначен од императорот, а посветен во чин на архиепископ од патријархот, Теофилакт заминал за Македонија каде што работите биле пред „призрак за војна“. Нему му било поставено за задача и од императорот и од патријархот, во оваа „варварска земја“ да настојува преку црквата, т.е. „со помош на некакви горни сили“ да ги оттгрне смрдливите „варвари“ – „жабите“ (т.е. Македонците) од тагувањето за своето славно минато и да ги спречи да пеат борбени и победоносни песни.Овие погрдни зборови се на самиот Теофилакт.

Како архиепископ во Охрид, Теофилакт барал такви помошници кои ќе му помогнат во грцизирањето на народот. Им давал инструкции на разните епископи и на управниците од световната власт како би требало да го зачуваат византиското владеење врз Македонија, а сето тоа преку пишани писма, од кои се зачувани околу 130. Преку овие писма Теофилакт го подигал моралот на византиските управници (духовни и световни), пред сè на оние кои служеле во Македонија, и кои се пожалиле дека станале варвари живеејќи меѓу Македонците. На книжевно поле, освен писмата, Теофилакт напишал и две житија: едното за Тивериополските маченици, а другото за Климент Охридски, во кои на византиски начин го извртел славното минато на македонскиот народ.

Остануваат отворени прашањата: каде и кога точно умрел Теофилакт, и дали умрел додека бил архиепископ во Охрид.

Улогата на Теофилакт во грцизирање на македонскиот народ

Најголемиот број научници се согласуваат дека Теофилакт одиграл огромна улога во грцизирање на Охридската црква, како и во асимилирање на македонскиот, бугарскиот и другите словенски народи, потчинети на Византија. Во 1037 година на местото на Јован Дебарски не дошол за архиепископ Македонец, туку Грк, а грцизаторската политика на Византија во Македонија дошла до израз за време на владеењето на Алексиј I Комнин со поставување на чело на охридскиот архиепископски престол на Гркот Теофилакт. Задачата која му била доверена на Теофилакт од страна на императорот може да се установи од неговите писма, а тоа била: да се натера народот да ги сврти очите кон Византија, како и да се одржува моралот на Византијците кои управувале со Македонија. Ова се дознава и од писмото до Офемах, на кого му пишува:

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Порано секогаш се оплакував дека сум плашлив, и затоа сметав да се закопам во дното на земјата. Но сега кога видов дека ти си поплашлив од мене, и се исправив и гордо стапувам како саламински херој, зошто о дивни, се уплаши толку, само со тоа што погледна на работите, големата злоба која ние со радост ја трпиме, иако не бевме подготвени и истренирани во нив? … А ти каде бегаш? Зошто се плашиш од шумот на колите? Коњите немаат јавач, ниту помошник, ниту војувач. Тие бегаат … и влечат во шум празни коли. Истрај го нивното бегање, и тие веднаш ќе престанат да бегаат. Откако ќе ги погалиш и скротиш, ти ќе ги јавнеш и јавањето ќе ти биде спас.

Од писмото се гледа дека Теофилакт настојувал да се уништи борбеното расположение на македонскиот народ, кој бил готов да се дигне против византиската власт, а на своите соработници испратени во Македонија, им влевал верба во нивните акции. Во едно писмо се изјаснил дека „домашните ни се непријатели“, дека „соседната река … древниот и грчки јазик ја наречува Аксиос, а новиот варварски Вардариј“.Теофилакт свесно го омаловажува словенскиот јазик на Македонците нарекувајќи го „варварски“, а секаде каде се среќавал со словенски имиња, ги заменувал со старогрчки, односно ромејски имиња.

Интересно е да се напомене дека Теофилакт само во едно писмо наведува дека живее во Македонија.Во други писма Теофилакт истакнува дека бил архиепископ на „цела Бугарија“, дури и дека Охрид спаѓа во Бугарија, а и Пелагонија, и дека во Бугарија живееле Бугари. Факт е дека самите Византијци не полагале многу сметка за народносните одлики на народите со кои владееле, па така и Теофилакт не се трудел да ги истакне етничките одлики на народите, на чии цркви стоел на чело. Приврзаниците на тезата за „непостоење на македонскиот народ“ во време на византиското владеење на Македонија го земаат Теофилакт како главен извор. Се поставува прашањето: Дали Теофилакт свесно го извртел историското минато на македонскиот народ? Одговорот е потврден,бидејќи сестрано образованиот Византиец не ги споменувал славните традиции на македонскиот народ, оние владетели кои не биле признати од Византија. Дека Византија водела асимилаторска политика кон потчинетото македонско население се гледа и од фактот што индиркетно, со помош на Алеманите и Франките ги уништила остатоците од Самуиловите дворци во Преспа, тогашниот храм го оштетиле и слично.

Во време на Теофилактовото архиепископување во Македонија, се засилило грчкото свештенство, грчките населеници биле многубројни, но не успеале да го изменат основниот состав на населението. Словенската писменост иако била ограничена, не била уништена, бидејќи некои ракописи од 11 век и 12 век се јасен доказ за тоа. Иако по Теофилакт и другите грчки архиепископи активно ја продолжиле грцизаторската политика на Византија во Македонија, грцизмот не можел да навлезе во низинските на народот, кој продолжил да си зборува на својот мајчин јазик, „варварски“ јазик како што го нарекувал Теофилакт.

Од она што Теофилакт успеал да го измени спаѓа: проширување на грчкиот јазик во богослужбата и преработување на словенските житија.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

По познати дела на Теофилакт Охридски (1084-1108)

  • Толкување на Новиот Завет со исклучок на Апокалипса
  • Толкување на неколку книги од Стариот Завет
  • Житие на 15-те тивериополски маченици
  • Житие на свети Климент Охридски
  • Служба за свети Климент Охридски
  • „Царско воспитување“
  • Панигирик на Алексиј I Комнин
  • Книга за разликите со Латинската црква
  • Зборник со писма
Continue Reading
Advertisement Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.

АРХИПИСКОПИ

Архиепископ Охридски и Македонски г.г. Стефан

Published

on

Неговото Блаженство Господин Господин Стефан (р. 1 мај 1955) — поглавар на Македонската православна црква. Неговата полна титула е Митрополит Скопски и Архиепископ Охридски и Македонски и на Јустинијана Прима.

Роден како Стојан Вељановски во с. Добрушево, Битолско. Во 1969 г. се запишал на Македонска православна богословија „Св. Климент Охридски“ во Скопје и завршил во 1974 година. Истата година се запишал на Теолошкиот факултет во Белград каде дипломирал во 1979 година. По неговото враќање Светиот Архиерејски Синод на Македонската Првославна Црква го назначил за учител во Македонската православна богословија „Св. Климент Охридски“. Во 1980 г. се запишал на постдипломски студии во Институтот „Св. Никола“ во Бари, Италија кој се специјализира во патријаршиски и Византиски студии. Во 1982 г. дипломира на институтот.

Кога тој се вратил во Македонија станал професор на Православниот богословски факултет „Св. Климент Охридски“ во Скопје.

Тој се замонашил во манастирот „Св. Наум“ во Охрид на 3 јули 1986 г. а на 12 јули бил именуван за Митрополит Струмички, а кратко потоа именуван за поглавар на Брегалничката епархија.

Во наредните години тој работел како декан на Богословскиот факултет во Скопје, портпарол на Светиот архијерејски синод, како главен уредник на црковниот весник „Црковен Живот“ и главен секретар на Архиепископот Охридски и Македонски.

Во Охрид од 9-10 октомври 1999 г. на црковно-народниот собир (составен од духовни и световни членови) бил избран за поглавар на Македонската православна црква.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Во 2019 година, по повод јубилеите на г.г. Стефан: 20 години поглавар на Македонска православна црква и 33 години како архиереј во епархиите во Македонија и дијаспората, беа издадени неговите проповеди „Слово за словото“, во пет тома.

  • Слово за словата – том 1 (Скопје, 2019)
  • Слово за словата – том 2 (Скопје, 2019)
  • Слово за словата – том 3 (Скопје, 2020)
  • Слово за словата – том 4 (Скопје, 2020)
  • Слово за словата – том 5 (Скопје, 2020)

Неговото Блаженство Господин Господин Стефан се уште е атуелен поглавар на Македонската православна црква.

Continue Reading

АРХИПИСКОПИ

Јаков Проархиј

Published

on

Јаков Проархиј бил свештеник и охридски архиепископ во периодот по 1263 до 1280 година. Тој бил архиепископ на Охридската архиепископија по потекло од Византија.

За неговото дело е малку познато, но е споменет од страна на константинополскиот патријарх Јоан XI и Никифор Влемид. Поради ова, тој се смета дека бил близок соработник на Римокатоличката црква. По завршувањето на неговата служба во Охрид, тој заминал за Атон.

Continue Reading

АРХИПИСКОПИ

Константин II Кавасила (1255-1259)

Published

on

Константин II Кавасила (1255-1259) се родил и живеел во бурна епоха на постојани војни и борби за превласт меѓу христијанските владетели на распарченото Источно Царство. За неговиот живот и дело се знае многу малку.

Се родил во Драч, во познатото семејство Кавасила. Како припадник на благороднички род, свети Константин уште од младоста се стекнал со солидно високо образование, како во областа на световните науки така и во сферата на духовните знаења. Околу 1220 година бил хиротонисан за Струмички епископ. На струмичката катедра напишал два молебни канона за светите Петнаесет Тивериополски маченици, кои се негови први химнографски творби.

Благодарение на неговата посветеност во служењето на народот Божји во Струмичката епархија, бил забележан духовен процут на епархијата, за што епископот Константин бил пофален од самиот архиепископ Охридски Димитриј Хоматијан. Како ревносен пастир, свети Константин набргу бил поставен со митрополитско достоинство во градот Драч. На митрополитската катедра во својот роден град останал сe до неговиот избор за Охридски архиепископ, малку пред 1250 година.

Трудољубиво служејќи, свети Константин целосно се посветил на Охридската Архиепископија. Како архиепископ, составил еден молебен канон за свети Климент Охридски и два во чест на свети Наум Охридски. Поради бурните политички премрежја кои следеле по Четвртата крстоносна војна и падот на Константинопол под власта на Латините, во 1257 година архиепископот Константин Кавасила бил заробен и заточен во Никејскиот затвор.

Сепак, по периодот на заточеништво, бил вратен на Охридскиот престол и продолжил бескомпромисно со грижата за црковниот живот на Јужните Словени. Свети Константин Кавасила се упокоил во Охрид на 18 октомври/31 октомври, предавајќи ја својата душа во рацете Христови.

Continue Reading
Advertisement
Вести2 hours ago

НБ: Продолжува трендот на раст на плаќањата со платежни картички и е-кредитни трансфери

Вести2 hours ago

Бислимовски тврди дека за 98,8 отсто од домаќинствата струјата ќе поскапи во просек за 7,4 отсто

Вести7 hours ago

ДКСК ќе ја одржи 71-та седница

Вести7 hours ago

Пренџов: Во Собранието нема место за неуставни закони

Вести7 hours ago

ВМРО-ДПМНЕ: СДСМ и ДУИ удрија по народот, поскапа струја за да го покријат криминалот

Вести7 hours ago

ВМРО-ДПМНЕ: Ковачевски е ист како Заев, им го продолжува мандатот на судиите и јавните обвинители за да може непречено да продолжи со криминалот

НА ДЕНЕШЕН ДЕН8 hours ago

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Еден месец по Лондонскиот мировен договор за Првата балканска војна почнала Втората и нова поделба на Македонија

НА ДЕНЕШЕН ДЕН8 hours ago

ДЕНЕСКА Е СВ. МАЧЕНИЦИ МАНУИЛ, САВЕЛ И ИСМАИЛ: Браќа по тело, Персијци по род, крстени и воспитани во христијански дух

НА ДЕНЕШЕН ДЕН8 hours ago

КАЛЕНДАР НА МПЦ: Денеска е Св. маченици Мануил, Савел и Исмаил

Вести8 hours ago

Димитров за Н1: Францускиот предлог е опасен преседан

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА4 weeks ago

ЗА НИВ БИЛ МАКЕДОНЕЦ: Комити кои го преживеале Илинден во 1960 година му оддаваат почит на Пиринскиот цар Јане Сандански

НА ДЕНЕШЕН ДЕН4 weeks ago

Во Влахи во Пиринска Македонија е роден македонскиот револуционер, Пиринскиот цар, Јане Сандански

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА4 weeks ago

Митот за големата преселба на словените научно срушен

Вести3 weeks ago

Редовен класен час на Мирка Велиновска !

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА3 weeks ago

Денес се навршуваат 2345 години од смртта Александар III Велики

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА4 weeks ago

Британски лингвист за Македонскиот и Бугарскиот јазик

Вести3 weeks ago

„Кога народот ја зема правдата во свои раце, тогаш во два дена се апсат лица“ – силна поддршка за Алабакоски од јавноста!

НА ДЕНЕШЕН ДЕН3 weeks ago

Архиепископот г.г. Стефан до Вартоломеј: Ве молиме – не заборавајте нѐ, помагајте ни да растеме

ХРОНОЛОГИЈА3 weeks ago

Во Ваташа е објавено дигање на Тиквешкото востание против српскиот окупатор, за кое долго молчеа и историчарите

Лајфстајл3 weeks ago

Ужасна исповед на славната пејачка: Сопругот ме дрогираше, ја забремени дадилката и не ми дозволи да го видам татко ми кој умираше

НА ДЕНЕШЕН ДЕН1 month ago

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Oд предавство во Могила загинаа војводите Цветков и Дедо Андреја со 14 комити во бој со 300 души аскер

Вести1 month ago

КОВАЧКИ: Ковачевски и СДСМ да кажат дали знаеле и дали учествувале на средбите на Талат Џафери со лица кои се ризик за безбедноста

Вести2 months ago

Мицкоски: ВМРО-ДПМНЕ нема да поддржи отворање на Уставот

ХРОНОЛОГИЈА2 months ago

РАЃАЊЕ НА МАКЕДОНСКАТА НАЦИЈА ЕП 04

НА ДЕНЕШЕН ДЕН2 months ago

Денеска е Велигден

НА ДЕНЕШЕН ДЕН2 months ago

Свети Георгиј Исповедник

ХРОНОЛОГИЈА2 months ago

РАЃАЊЕ НА МАКЕДОНСКАТА НАЦИЈА ЕП 03

НА ДЕНЕШЕН ДЕН2 months ago

ВОЗБУДЛИВА ПРИКАЗНА ЗА МОШТИТЕ: Ова е вториот гроб на светиот Лазар во Ларнака на Кипар

Лајфстајл3 months ago

Концертен рекорд на Ацо Пејовиќ во СКОПЈЕ: Над 12.000 луѓе наизуст пееле, публиката „во транс“ на песните од Тома!

Вести3 months ago

ЗГРОЗЕН СУМ ОД ОВАА ДРЖАВА И СУДСТВО – се огласи таткото на загинатата Викторија, мајката се гушеше во солзи!

Историја

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА2 weeks ago

МИСТЕРИЈАТА ТРАЕ: Македонското национално прашање му пресуди на Кочо Рацин!?

Рацин бил смртно ранет, но не починал веднаш, туку неколку часа подоцна. Иако имало доволно време да биде однесен до...

ХРОНОЛОГИЈА3 weeks ago

Во Ваташа е објавено дигање на Тиквешкото востание против српскиот окупатор, за кое долго молчеа и историчарите

Тиквешкото востание, кое долго време било табу-тема и за историчарите, е прво востание во Македонија по Илинденското, дигнато десет години...

ЛЕГЕНДИ3 weeks ago

Димитар Ангелов – Габерот

Димитар Ангелов – Габерот (14. X  1916 – 10. VI 1943) е македонски деец на комунистичкото движење и еден од...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА3 weeks ago

Денес се навршуваат 2345 години од смртта Александар III Велики

Денес се навршуваат 2345 години од смртта на најголемиот светски војсководец и Крал на Македонија и Македонците, фараон на Египет...

ЛЕГЕНДИ3 weeks ago

Лазар Велков Тодев (1880 – 1924)

Лазар Велков Тодев (1880 – 22 септември 1924) познат како Дивљанец или Дивљански, е македонски револуционер и војвода на Внатрешната...

ЛЕГЕНДИ3 weeks ago

Јордан Сиљанов – Пиперката

Јордан Сиљанов – Пиперката (23. VI 1870 – 10. VIII 1903) – македонски револуционер, член и демирхисарски војвода на ТМОРО....

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА4 weeks ago

Митот за големата преселба на словените научно срушен

Според напишаното може да се увиди дека Грците и Бугарите се вештачка творба за да се негира постоењето на Македонците...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА4 weeks ago

Дипломатски допис за аферата „Мис Стон”

Во август 1901 година, македонските револуционери на чело со Јане Сандански ја задржале aмериканската мисионерка Хелен Стон (Helen Stone) со...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА4 weeks ago

Британски лингвист за Македонскиот и Бугарскиот јазик

Британскиот лингвист Џорџ Кампбел во својата „Збирка на светските јазици“ (“Compendium of World Languages”), прв пат издадена во 1991 година,...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА4 weeks ago

Нови докази за постоењето на Македонците пред 1945 година

ГЕРМАНСКА КАРТА од 1940 година била презентирана пред штабот наВермахтот, кој подготвувал планови за окупација на Југославија. Клучен детал за...

Популарни вести

AllEscortAllEscort