Connect with us

Занимливости

ПРВИТЕ ТЕЛЕФОНИ ВО СКОПЈЕ

Published

on

Во денешната ера на мобилната телефонија егзотично, но и поучно, дејствуваат податоците за првите телефони во Скопје. Таа приказна е толку интересна што треба повторно да потсетиме на неа, бидејќи е речиси комплетно заборавена.

Наједноставните индукторски телефонски апарати се користени уште во турскиот период, но и подоцна, по завршувањето на Првата светска војна, кога тие се усовршуваат, односно се заменуваат. Индукторските телефони се со поедноставена мануелна употреба и мини-централа од само 12 волти.

Тие во Скопје се користени долго време, а во дваесеттите години на минатиот век е воведен нов ЦБ-систем во телефонската комуникација (кратенка од централна батерија). Овој телефонски апарат немал бројченик, туку функционирал само со кревање на слушалката.

Со кревањето на слушалката се јавувала телефонистка, која веднаш ве поврзувала со бројот што го барате. Бидејќи во Скопје тогаш немало многу телефонски корисници, поврзувањето најпрвин било со двоцифрени или трицифрени броеви: 12, 15, 113. Веднаш на линија сте го добивале бројот од корисникот што сте го барале.

Веќе кон средината на 30-те години од минатиот век била внесена вистинска револуција во телефонијата во Скопје. Во 1935/1936 година е инсталирана првата автоматска телефонска централа, (АТЦ). Таа била германска, произведена во „Сименс“. Иако била посовремена, во тоа време во Скопје немало многу телефони (капацитет од 400 броја). Нив главно ги користеле побогатите слоеви, луѓето од политиката и трговијата, но и болниците и војската. Со тој период од развитокот на телефонијата во градот е поврзан и еден куриозитет.

Дали знаете кога е отворена првата јавна телефонска говорница во Скопје? Првата јавна говорница е отворена точно на 28 ноември 1936 година. Станува збор за две јавни телефонски говорници. Каде биле лоцирани? Првата се наоѓала на плоштадот, пред Стопанскиот дом, односно ресторанот „Метропол“. Втората говорница била во чаршијата, која тогаш особено била прометна. Говорницата била лоцирана точно пред влезот на „Капан-ан“.

Трагајќи по историјата на првите телефони во Скопје, сосема случајно открив еден запис што многу сликовито зборува како некои од скопјаните тогаш го нарекувале телефонот. Самото име „телефон“ не било многу фреквентно, па затоа често доаѓало и до неговото искривување при изговорот и до различни комични ситуации.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Имено, еден од ретките сопственици на телефонски апарат во периодот меѓу двете светски војни, поточно во 1935 година, бил Беќир-ефенди, еден од познатите браќа Шабан-паша. Тие биле меѓу најбогатите скопјани, а нивната мелница се наоѓала на реката Вардар, под Калето, кај електродистрибуција.

Еден новинар дошол да направи репортажа за мелницата и за браќата, ако сето тоа функционирало во Скопје. Среде разговорот, влегол еден од вработените и му се обратил на газдата со зборовите: „Беќир-ефенди, тилифон“. Со тоа го известил дека итно го бараат на телефонскиот апарат. Беќир-ефенди веднаш слегол во долните простории за да се јави на „тилифон“.

По Втората светска војна, сименсовата автоматска АТЦ, во 1948 година, била заменета со унгарската „ротари“ како понова и посовршена. Според некои податоци, старата централа ѝ била подарена на Тирана, Албанија.

Новата автоматска централа овозможувала на почетокот од 3.000 до 4.000 приклучоци, а бројката постојано се зголемувала. Во скопскиот земјотрес таа е оштетена, а веќе во 1964 година е заменета со автоматската централа „Искра“ од Крањ.

Томе Николовски, некогашен управник на телефонската мрежа и централа во Скопје, своевремено ми раскажуваше за пресвртните мигови во телефонијата во градот. Во тие години по земјотресот се отворени можности за нови приклучоци, со што се остварија дамнешните желби на многумина жители да дојдат до телефонска линија.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Со отворањето на новата пошта, направена е и децентрализација, со што повеќето населби или делови од Скопје ги користат услугите од автоматски централи (Ѓорче Петров, Маџари, Чаир) што работат како една. Николовски велеше дека и во меѓународните линии се следени истите современи трансформации во телефонијата. Подоцна, електронските централи и компјутерските системи доведуваат до најсовремените телекомуникациски трендови и фаќање чекор со светот.

Многумина скопјани се сеќаваат на времето по земјотресот и првите вселувања во новите населби, веќе во почетокот на 1964 година. Треба да се каже дека пред земјотресот малкумина имаа телефонски апарати и приклучоци, а првпат добија телефони токму во тие нови населби.

И тие се сметаат за први телефони. Телефоните станаа хит (и насушна потреба), иако во еден период сето тоа беше по изгор цени, на кои се сеќаваме и денес. Не треба да заборавиме дека телефонијата е дел од општата историја на поштите во Скопје и во Македонија.

Тоа е традиција што е многу богата. Таа особено се интензивира со поштенските кочии уште од Наполеоновото време, кога тие крстосуваат низ Скопје во почетокот на 19 век. Првата пошта и телеграфана во Скопје е отворена во 1899 година, но, според многуте патописци, некои од поштенските услуги функционирале и порано, во високите државни установи на администрацијата, во седиштето на скопскиот валија или во општинската управа.

Извор : Вечер (Данило Коцевски)

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Continue Reading
Advertisement Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Advertisement
Вести7 hours ago

Предлог мерки на ССМ: Доследна примена на одредбите од колективни договори за усогласување на плати, проширување на антикризни мерки

Вести7 hours ago

„Не се плашете браќа и сестри Македонци“: Бугарски професор се извини за сите жртви за време на фашистичкиот период

Вести7 hours ago

Две лица од кичевско каснати од куче скитник

НА ДЕНЕШЕН ДЕН7 hours ago

КАЛЕНДАР НА МПЦ: Денеска е Св. пророк Јона

НА ДЕНЕШЕН ДЕН7 hours ago

ДЕНЕСКА Е СВ. ПРОРОК ЈОНА: Тој бил синот на вдовицата во Сарепта Сидонска, кого пророкот Илија го воскреснал од мртвите

НА ДЕНЕШЕН ДЕН7 hours ago

БУГАРСКИ АКАДЕМИК ВО 1922: Повеќе од сигурно е дека „изворните“ прави Бугари никогаш не стапнале со нога во Македонија

Вести11 hours ago

Заседава економскиот совет на Владата – Каква помош ќе добијат фирмите и граѓаните?

Вести15 hours ago

Приведени двајца крадци од Пробиштип

Вести15 hours ago

Апсење денеска на Илинденска: Полицијата приведе 56 годишник, еве за што се работи

Вести15 hours ago

Алкалоид и Црвен Крст Заедно можеме повеќе

НА ДЕНЕШЕН ДЕН1 week ago

АВСТРАЛИСКИ ДОКУМЕНТИ ОД 1938: Наци-фашистичкиот режим на Метаксас во Грција систематски ги прогонува тамошните Македонци

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА2 weeks ago

НАД 80% ОД АВТОРИТЕ НА Т.Н. „СТАРОГРЧКА МИТОЛОГИЈА“ НЕ БИЛЕ ХЕЛЕНИ!

Занимливости4 weeks ago

Скандал : Се појави снимка од тепачка на свадба во која и младоженецот учествувал

Вести4 weeks ago

11-годишно момче од Скопје почина на КАРИЛ, не го преживеа ударот од пречка од гол на екскурзија

ЛЕГЕНДИ4 weeks ago

Антон Лазов Јанев (1855 –1953)

НА ДЕНЕШЕН ДЕН4 weeks ago

ОТЕЦ ПЕТРЕСКИ: Денешниот пост е на масло, обичајот да не се јаде црвена храна нема верска основа!

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА2 weeks ago

Карта од Македонија која се криеше од јавноста

НА ДЕНЕШЕН ДЕН4 weeks ago

ГРУЕВСКИ НА ГОДИШНИНА ОД СМРТТА НА ЌОСЕТО: Без него ни ВМРО, ни Гоце и Даме ќе беа тоа што биле!

НА ДЕНЕШЕН ДЕН2 weeks ago

МАКЕДОНСКИ ЛЕГЕНДИ: Никој како Никола Бадев не го долови вистинскиот дух и мелос на македонската изворна народна песна

Лајфстајл3 weeks ago

Што откри експерт за говор на телото откако ја анализира кралската четворка?

НА ДЕНЕШЕН ДЕН5 months ago

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Oд предавство во Могила загинаа војводите Цветков и Дедо Андреја со 14 комити во бој со 300 души аскер

Вести5 months ago

КОВАЧКИ: Ковачевски и СДСМ да кажат дали знаеле и дали учествувале на средбите на Талат Џафери со лица кои се ризик за безбедноста

Вести5 months ago

Мицкоски: ВМРО-ДПМНЕ нема да поддржи отворање на Уставот

ХРОНОЛОГИЈА5 months ago

РАЃАЊЕ НА МАКЕДОНСКАТА НАЦИЈА ЕП 04

НА ДЕНЕШЕН ДЕН5 months ago

Денеска е Велигден

НА ДЕНЕШЕН ДЕН6 months ago

Свети Георгиј Исповедник

ХРОНОЛОГИЈА6 months ago

РАЃАЊЕ НА МАКЕДОНСКАТА НАЦИЈА ЕП 03

НА ДЕНЕШЕН ДЕН6 months ago

ВОЗБУДЛИВА ПРИКАЗНА ЗА МОШТИТЕ: Ова е вториот гроб на светиот Лазар во Ларнака на Кипар

Лајфстајл6 months ago

Концертен рекорд на Ацо Пејовиќ во СКОПЈЕ: Над 12.000 луѓе наизуст пееле, публиката „во транс“ на песните од Тома!

Вести6 months ago

ЗГРОЗЕН СУМ ОД ОВАА ДРЖАВА И СУДСТВО – се огласи таткото на загинатата Викторија, мајката се гушеше во солзи!

Историја

ЛЕГЕНДИ3 days ago

Ламбо Василев

Ламбо Василев (1876 – ?) е македонски револуционер, член на Македонската револуционерна организација. По професија бил столар. Во 1902 година...

ЛЕГЕНДИ5 days ago

Димитар Мирчев (1865 – 1938)

Димитар Мирчев (23. X 1865 – 13. VI 1938) е македонски деец и револуционер,  член на ЦК на ТМОРО. Познат...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА2 weeks ago

Карта од Македонија која се криеше од јавноста

Вистината за Македонија една и единствена , кога немало Грци , Бугари , Срби и Албанци како најстара нација 10.000...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА2 weeks ago

НАД 80% ОД АВТОРИТЕ НА Т.Н. „СТАРОГРЧКА МИТОЛОГИЈА“ НЕ БИЛЕ ХЕЛЕНИ!

Деновиве на Youtube се поставени четвртата и петтата епизода од  документарната серија во пет епизоди под наслов „ПОТОМЦИТЕ НА АЛЕКСАНДАР...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА2 weeks ago

Руски летопис од седмиот век: Ние русите сме потомци на античките македонци и го зборуваме нивниот јазик

Додека македонско-бугарската мешовита комисија за образовни и историски прашања работи на “пеглање” на ставовите в двете држави по однос на...

ЛЕГЕНДИ2 weeks ago

Благој Шамбевски загина за Македонија. Слава му!

Благоја Шамбевски почина на 1 Август 1974 година. Македонскиот народ во својата борба за национално ослободување и обединување на неговата...

ЛЕГЕНДИ4 weeks ago

Антон Лазов Јанев (1855 –1953)

Антон Лазов Јанев (25. XII. 1855 – 10. IX. 1953) е македонски револуционер, деец на ТМОРО/ВМОРО. Познат како Андон Ќосето...

ЛЕГЕНДИ4 weeks ago

Димитар Арнаудов (1874 – 1938)

Димитар Арнаудов (1874 – 1938) е македонски револуционер и политичар, член на Македонската револуционерна организација и ВМРО (обединета), познат под...

ЛЕГЕНДИ4 weeks ago

ЛАЗО ФИЛИПОВ – ЛАВСКИ

Македонецот кој на 8 септември 1941, прв убива бугарски фашист во Вардарскиот дел на Македонија Голем е бројот на Македонци...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 month ago

Димитар Џундев, генетичар: Можете да ја смените историјата, но не и гените!

Со генотипизирање кое наскоро ќе го објавиме успеавме да докажеме дали нашите предци биле Словени или антички Македонци.   Можете...