Connect with us

НА ДЕНЕШЕН ДЕН

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Херојот Чеде Ф. Даме мина многу битки и загина во чудна сообраќајка – од Русија во Скопје се донесени моштите на Чуповски

Published

on

Народниот херој Чеде Филиповски Даме, кој преживеал многу битки, животот го изгубил во слободна Македонија, во неразјаснета сообраќајка, на 29 јуни 1945 година, а на истиот ден во 1990 година од Санк Петербург во Скопје се пренесени моштите на македонскиот деец Димитрија Чуповски. Чеде Филиповски, кој во НОБ го користел партизанското име Даме, според Илинденецот Даме Груев, живеел само 22 години и ги посветил на борбата за слобода на Македонија. Роден е на 16 ноември 1923 во мавровското село Никифорово во семејството на Русе Филиповски. Работел како ѕидар во кога почнала војната во 1941 и брзо потоа се вратил во Македонија. Тој е еден од организаторите на НОВ во Мавровскиот крај, кој од од ѕидарски работник стана командант на дивизија, а од член на партиска ќелија во 1941 година во родното Никифорово станал член на АСНОМ – највисокото преставничко тело во Македонија. Во четири годишната борба против фашистичкиот окупатор и домашните предавници, Чеде се покажал како бестрашен борец. Писателот Владо Малевски за него напишал: Чеде го родија Митра и Русе, а Даме го роди Револуцијата „Чеде го родија Митра и Русе Филипоски, а Даме го роди Револуцијата од 1941 година, во окупирана Македонија. Дамета го роди и Мавровското поднебје. Го родија тагите и солзите печалбарски, го роди гордоста на правдољубивоста на планините, го роди гневот на генерациите против постојната сиромаштија, робувањето и експлоатацијата“, напишал меѓу другото Малески. Чеде како 14-годишно момче заминал во Белград, каде работел и по 15 часа дневно. На белградските градилишта ја осознавал суровоста на сиромаштијата, печалбарството и неправдите во животот. По фашистичката окупација на Кралството Југославија во 1941 година, Чеде се враќа во родниот крај во Македонија и активно се вклучува во националното ослободително движење. Набргу станува член на Месниот партиски комитет за Гостивар, а во 1942 година и секретар на Околискиот комитет на КПМ за Гостивар. Во текот на НОБ политичката дејност ја продолжува со воени активности. Така многу млад станал заменик политички комесар во Мавровско-гостиварскиот одред, во 1943 година и командат на баталјон и заменик командант на бригада, а во 1944 година и заменик-командат и командант на 48 македонска дивизија на НОВ. Во многу борби се истакнал со својата храбрсот, како воин. Особено со својата храброст се истакнал во борбите за ослободување на Кичево, Пресека, Дебар, Кленоец, Дебарца, Локов и други битки. Иако бил заменик командант на Првата македонско-косовска бригада, тој бил во првите борбени редови, со што ја стекнал довербата кај соборците. Како храбар и правичен борец станал омилен меѓу борците, кои му се обраќале со името Даме. Доживеал тоа што е сон на секој борец за слобода на Македонија, да е на чело на дивизија, да го ослободи и родниот крај, да ја види слободна Македонија. И апсурдот на борецот кој преживеал многу страшни битки се случил на 29 јуни 1945 година во сообраќајната несреќа што му се случила кај Радовиш, возејќи мотор од Штип кон Струмица. Неговото загинување, впрочем како и повеќе други, останало неразјаснета мистерија: дали тоа била сообраќајна несреќа или местенка за ликвидација!? За народен херој бил прогласен, постухомно, на 1 август 1949 година. Од Папрадиште до Ленинград и назад во Скопје На 29 јуни 1990 година од Санкт Петербург (тогашен Ленинград) во Скопје се донесени моштите на Димитрија Чуповски, македонски патриот, политичар, просветител, историчар, картограф и новинар. Негово веќно почивалиште е црквата „Свети Спас“ во Скопје.

Чуповски е роден во велешко Папрадиште на 8 ноември 1878 година, а починал во Ленинград, во тогашен СССР, на 29 октомври 1940 година. Тој е македонски деец и еден од најистакнатите афирматори на македонската национална мисла. Димитрија Димов Чуповски за време на својот не многу долг живот бил поет, публицист, редактор, книгоиздавач, картограф, историчар, лексикограф и културен деец, како и основач и претседател на повеќе друштва и организации за афирмација на Македонија. Тој ќе остане забележен во историјата како еден од најголемите борци за самобитноста на македонскиот народ како и за обединувањето на Македонија и конституирање во национална држава на македонскиот народ.

Чуповски е роден во угледно семејство на македонски револуционери – автономисти, како посмртче, по убиството на татко му од страна на албански платеници. Откако неговото село било изгорено од албанските качаци, на десетгодишна возраст се преселиле во Крушево, родното место на неговата мајка. Се школувал во Папрадиште и во Крушево, каде го научил и молерскиот занает и со своите браќа заминал на печалба во Софија каде го продолжил образованието во 1892 година. Во тогаш новосоздадената бугарска држава дење работел, а ноќе учел во Вечерната школа на македонските „лозари“. Во присуство на Даме Груев, Петар Поп Арсов и други македонски студенти, борбата за правата и слободата на македонскиот народ станува негов иден животен пат. Своето образование го продолжил во Вечерната светосавска учителска школа во Белград од 1892 до 1895 година, каде што членувал во ученичкото друштво „Вардар“ во 1893/94 година. Краток период Чуповски се вратил и работел како учител во Папрадиште, а во учебната 1895/96 година бил затворен поради неговата револуционерна активност. Потоа упеал да избега и преку Белград заминал во Русија, каде го продолжил образованието во Духовната семинарија во Новгород и во Семферопол. Во 1902 година го основал Македонското научно-литературно другарство (МНЛД) во Санкт Петербург. Како претседател на МНЛД започнува низа активности преку кои ја запознава руската и европската јавност за вистинската состојба во Македонија. Држи низа предавања во Другарството и надвор од него, на кои ги пренесува желбите на македонскиот народ за самостојност и сопствена држава. За состојбата во Македонија води разговори со руските власти, со Турската и Австро-унгарската амбасада. Во 1905 и 1911 година патува во Македонија со намера да подготви отварање училишта на македонски јазик. Пред Балканските војни, Чуповски настапува на јавни собири и е присутен во рускиот печат, а по започнувањето на војната доаѓа во Македонија. По пристигнувањето во Скопје и Велес заедно со Петар Поп Арсов, Иван Поп Јорданов и други интелектуалци создаваат јадро на борбата на македонскиот народ за создавање на македонска независна држава. Акцијата која ја започна Чуповски се пренесува и во Солун, каде Ризо Ризов и Павел Шатев ги организираат симпатизерите и активистите за спроведувањето на акцијата на Чуповски и другите револуционери од Велес и Скопје. Како резултат на овие активности се организира општомакедоноска конференција во декември 1912 година на која се бара слобода на македонскиот народ и создавање на независна и обединета македонска држава. Од конференцијата Чуповски добива полномошно за да може да ги застапува интересите на македонскиот народ пред Европа, а истовремено се заклучува неговата мисија да се поддржи со широка пропаганда како во Македонија така и надвор од земјата. Активноста на Чуповски во Македонија била спречена од српските, грчките и бугарските власти, кои отворено му се заканувале и бил протеран од родната земја. По повторното враќање во Русија, Чуповски пишува статии за неправдата кон Македонија. Тој во текот на Мировната конференција во Лондон го истакнал фактот дека во војната против Турција учествувале илјадници Македонци, па поради тоа барал од сојузниците да му дозволат на македонскиот народ да создаде сопствена држава. За подобро запознавање до македонското прашање и желбата на Македонците за своја слободна држава, во март 1913 година ја објавува првата карта на македонски јазик во боја „Карта Македонија“ и заедно со Меморандумот на Македонците од 1 март 1913 година ги праќа до Лондонската конфереција и до рускиот печат. Три месеци потоа, на 7 јуни 1913 година потпишан е „Меморандум на Македонците“ кој е испратен до владите и јавноста на балканските држави, а на 9 јуни 1913 година се појавува и првиот број на списанието „Македонски глас“. Двата меморандума на Македонците од Петроград, покрај тоа што биле упатени во Лондон, Софија и Атина, билеа објавени и во списанието „Македонски глас“, во тоа време единствено гласило на македонскиот народ. Ова списание кое Чуповски и МНДЛ го издавале на руски јазик, е најзначајна периодична публикација на македонската национална мисла. Ова списание кое до 20 ноември 1914 години е отпечатено во 11 броја, преставува важен историски архив за борбата на Македонците за зачувување на територијалната целост на Македонија и за извојување на националната слобода на Македонците. Синот на крстот му ги напишал истите зборови што Чуповски ги напишал за брат му Наце Покрај многуте официјални акти Чуповски заедно со Крсте Петрков Мисирков, од името на Петроградската и Јужноруската македонска колонија, поднесуваат до рускиот министер за надворешни работи опширен Меморандум од 14 август 1914 година. Потоа заедно со Наце Димов во 1915 година, преку Друштвото за помош на почетници литератори, артисти, уметници и научници на Русија организираат Словенски лазарет за ранетите руски војници. Во 1916 година Чуповски се обидува повторно да дојде во Македонија, но завршува неуспешно на романската граница. Со почетокот на Октомвриската револуција во 1917 година пропаѓаат и обидите на Македонскиот револуционерен комитет за создавање на Балканска Федеративна Демократска Република. Борбата за самостојност и за национална држава на македонскиот народ на Димитрија Чуповски не престанува се до неговата смрт. Подготвил македонско-руски речник, кој не стигнал да го заврши, а пропаднал заедно со ракописот на лексиконот за историја, етнографија, јазик, фолклор и културата на Македонија во бомбардирањето на Ленинград во 1942 година. Чуповски починал на 29 октомври 1940 година во Ленинград. На погребот неговиот ковчег бил покриен со знамето на Македонската колонија изработено во 1914 година, а на крстот неговиот син напишал: „Борец за правата и слободата на македонскиот народ“. Всушност тоа се истите зборови што самиот Чуповски ги испишал за брат му Наце. Моштите на Чуповски, со државни почести, на денешен ден во 1990 година беа пренесени од Ленинград во Скопје во црквата „Св. Спас“, каде што почива и македонскиот апостол Гоце Делчев. (Подготвил: Д.Г.)

Continue Reading
Advertisement Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

НА ДЕНЕШЕН ДЕН

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Во Ново Село е роден војводата Славејко Арсов, во Прилеп М. А. Ченто, а во Штип загинал народниот херој Славчо Стојменски

Published

on

На денешен ден се случиле повеќе важни настани од историјата на македонскиот народ, а меѓу нив е раѓањето на војводата Славејко Арсов, како и на првиот претседател на АСНОМ, Методија Андонов Ченто.

На овој ден во месноста Бигла во Егејска Македонија здружените лерински и костурски одреди го десеткувале турскиот гарнизон, а во Штиип загинал народниот херој Славчо Стојменски.

На 17 август 1878 во штипско Ново Село е роден Славјеко Арсов, македонски револуционер и војвода во Битолскиот револуционерен округ, бил соработник на Гоце Делчев и учесник на Смилевскиот конгрес во мај 1903 година, како и во Илинденското востание од 1903 година. На врвот Лингура, кај селото Долно Ѓуѓанце, Светиниколско, во борба против турската војска загинал на 22 јуни 1904 година. На денешен ден 1902 година во Прилеп е роден Методија Андонов – Ченто, македонски револуционер и државник, прв претседател на Иницијативниот одбор за свикување на Првото заседание на АСНОМ и прв претседател на Президиумот на АСНОМ. Тој се борел за правата и за слободата на македонскиот народ, за вистината за Македонија. Поради несогласување со некои ставови на тогашниот режим на ДФ Југославија, во 1946 година, со пресуда на Окружниот суд во Скопје, бил осуден според Законот за кривични дела против народот и државата и тоа со лишување од слобода 11 години. Умрел во Прилеп, на 24 јули 1957 година. Во октомври 1990 година бил рехабилитиран. На 17 август 1903 година во месноста Бигла, близу до селото Арменско, Егејска Македонија, здружените лерински и костурски одреди на македонските востаници извојувале голема победа над турската војска и го десеткувале турскиот гарнизон. Својот бес по поразот непријателот го истурил врз Арменско. Селото било опожарено, а околу 130 жени, деца и старци биле убиени и масакрирани. На овој ден во 1943 година во Штип, во борба против бугарската окупаторска полиција, загинал Славчо Стојменски, народен херој. Роден е во Штип, на 16 октомври 1921 година.

Continue Reading

НА ДЕНЕШЕН ДЕН

ЕМОТИВНА РЕАКЦИЈА НА Д-Р НАЈДОВСКИ ДО Д-Р ЃОРГИЕВ: За 240.000 евра ја продаде историјата на Македонија, да ти тежат засекогаш!

Published

on

Предавникот Драги Ѓоргиев за грст евра ја продаде историјата на Македонија, вели во својата емотивна реакција проф. д-р Ицо Најдовски Перин, кој живее и работи во Австралија. – Демонстрации пред неговото работно место и да не смее да се појави предавникот Драги Ѓоргиев, кој за 240.000 евра ја продаде историјата на Македонија! И во гробот да ти тежат парите, пишува во емотивната реакција Најдовски Перин. Тој долги години живее и работи во Австралија, а има докторирано во Македонија на тема историја. Реакцијата се однесува на „резултатите“ од македонско-бугарската комисија за историја чиј коопретеседател е Ѓоргиев. Видеото може да го отворите ТУКА.

Continue Reading

НА ДЕНЕШЕН ДЕН

ИСТОРИЧАРИТЕ ВО СОФИЈА ТРИУМФАЛНО: Прва победа за бугарската наука во 2-годишната битка, на ред се јазикот, Миладиновци, Гоце Делчев…

Published

on

Двегодишната битка за одбрана на бугарската позиција во историските спорови со Македонија стигна до прва победа, соопшти бугарскиот Национален круг „За Македонија“, платформа во која членуваат бугарски професори – историчари и лингвисти. Оценката уследи откако министерствата за надворешни работи на Македонија и на Бугарија вчера ги објавија усогласените препораки на заедничката Комисија за историски и образовни прашања за заедничко чествување на пет личности и пет препораки за учебниците по историја. Овие препораки триумфалистички се поздравени од Националниот круг „За Македонија“, со изјава која ја пренесоа бугарски медиуми. – Победа за бугарската историска наука! Двегодишната битка за одбрана на бугарската позиција во однос на историските спорови со С. Македонија стигна до првата победа! Колегите во Скопје официјално го признаа очигледното, што и тие го знаеја всушност многу добро. Цар Самуил е бугарски цар, учениците на Кирил и Методиј на покана на кнезот-покрстител Борис-Михаил го шират нивниот збор низ Бугарското царство, Преслав и Охрид се бугарски книжевни центри. Сето тоа треба да биде запишано во учебниците на децата во РСМ, се вели во изјавата на „Националниот круг за Македонија“. Неколку членови на оваа платформа – бугарски историчари и лингвисти, во јуни годинава го посетија Европпарламентот за таму да ја претстават и заштитат бугарската позиција во тековните преговори со Македонија. Замислени како група за „брза реакција“, како што наведоа, целта им била и на европратениците да им објаснат дека „почеток на преговори на РСМ со ЕУ е можен само откако таа земја ќе ги исполни условите што ги бара Бугарија, односно да се разјасни вистината за историските прашања што ги оспорувала РСМ, бидејќи историските документи говореле целосно во полза на бугарската кауза". Врз основа на таа реализирана активност, денес сметаат дека имаат удел во „првата победа". – Сметаме дека за тоа придонесе и посетата на Европскиот парламент во Стразбур на говорниците од Националниот круг „За Македонија“ – професорите Николај Овчаров, Ана Кочева, Пламен Павлов и Спас Ташев, како претставници на Бугарската академија на науките и на Универзитетот Велико Трново „Св. Кирил и Методиј“. Ќе потсетиме дека токму во тоа време се слушаа гласови од владата на четирипартитната коалиција – ‘доста е со оваа историја', ‘да им свртиме грб на историските проблеми' итн. Но, нашите гласови беа слушнати и вградени во т.н. француски предлог, прифатен во двете земји. Се надеваме дека и понатаму ќе продолжиме да ги браниме бугарските интереси во споровите за јазикот и за личности како браќата Миладиновци и Гоце Делчев“, порачаа од Националниот круг „За Македонија". Извор: Дојче Веле

Continue Reading
Advertisement
Вести2 hours ago

„Владата и МОН ги укинаа стипендиите на македонските граѓани кои ќе успеат да се запишат на најдобрите 100 светски универзитети според Шангајската листа“

Вести2 hours ago

Комисијата за култура на ВМРО-ДПМНЕ смета дека целосно е погрешна одлуката на ДФРМ да ја додели „Големата ѕвезда на македонскиот филм” токму на оној кој беше на чело на овие разорни процеси

Вести2 hours ago

Близу 500 заболeни, 3 лица го загубија животот: Ова е најновата Ковид статистика, преку Мој Термин пријавени за починати уште петмина

Вести2 hours ago

Бесими: Не ни треба триумфално решение, туку најоптимално решение за прогресивниот данок

Вести2 hours ago

Поскапува дизелот

Вести10 hours ago

Централна свеченост по повод Денот на Армијата

Вести10 hours ago

Учебниците по историја треба да се сменат до учебната 2024/25, опозицијата обвинува дека историските прашања се предмет на договарања

Вести10 hours ago

Почнува 13. издание на Фестивалот на креативен документарен филм „МакеДокс“

НА ДЕНЕШЕН ДЕН12 hours ago

ДЕНЕСКА Е СВ. ЕВСИГНИЈ: Војник беше цели 60 години, пострада и се пресели во Небесното Царство во длабока старост

НА ДЕНЕШЕН ДЕН12 hours ago

КАЛЕНДАР НА МПЦ: Денеска е Св. маченик Евсигниј

ХРОНОЛОГИЈА4 weeks ago

ЧЕРЧИЛ ЗА НАШАТА ДРЖАВА: ЦЕЛАТА ИСТОРИЈА НА ЕВРОПА Е ПОВРЗАНА СО МАКЕДОНИЈА, ЗАТОА СИТЕ ЈА НЕГИРААТ

НА ДЕНЕШЕН ДЕН4 weeks ago

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Роден е Александар Македонски – од мајка му добил копнеж за херојска слава, од татко му Филип војничка дарба

Вести4 weeks ago

Перо Камиказа: Татко ми, кој е жив и е од Егејска Македонија, на 95 години ми рече да ви ги поставам следните прашања

НА ДЕНЕШЕН ДЕН4 weeks ago

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Бугарските фашисти во Софија ги стрелаа македонските поети и патриоти Никола Јонков Вапцаров и Антон Попов

Вести4 weeks ago

ГОВОРОТ НА ОМРАЗА НЕ ПОЧНАЛ ОД ВЧЕРА: Македонците ги мразат Бугарите, пишувал британскиот весник Тајмс уште во 1915 година

Вести4 weeks ago

Порака од внуката на Вера Циривири-Трена до власта: Ќе изгубите, вистината не се брише со потписи на предавници!

Вести4 weeks ago

Прогласување кризна состојба, но без рестрикции – земјава пред енергетски најтешката зима

Вести4 weeks ago

АКАДЕМИК КОЦАРЕВ: Македонија во 2084-та е „делумно рамноправна членка на ЕУ“, но веројатно е дека Македонците во неа се целосно истребени

Лајфстајл4 weeks ago

15 вистински причини зошто е убиен Гадафи

Вести4 weeks ago

Николоски: За едно фотографирање во Брисел Владата на СДСМ и ДУИ ја понижи цела Македонија

НА ДЕНЕШЕН ДЕН3 months ago

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Oд предавство во Могила загинаа војводите Цветков и Дедо Андреја со 14 комити во бој со 300 души аскер

Вести3 months ago

КОВАЧКИ: Ковачевски и СДСМ да кажат дали знаеле и дали учествувале на средбите на Талат Џафери со лица кои се ризик за безбедноста

Вести4 months ago

Мицкоски: ВМРО-ДПМНЕ нема да поддржи отворање на Уставот

ХРОНОЛОГИЈА4 months ago

РАЃАЊЕ НА МАКЕДОНСКАТА НАЦИЈА ЕП 04

НА ДЕНЕШЕН ДЕН4 months ago

Денеска е Велигден

НА ДЕНЕШЕН ДЕН4 months ago

Свети Георгиј Исповедник

ХРОНОЛОГИЈА4 months ago

РАЃАЊЕ НА МАКЕДОНСКАТА НАЦИЈА ЕП 03

НА ДЕНЕШЕН ДЕН4 months ago

ВОЗБУДЛИВА ПРИКАЗНА ЗА МОШТИТЕ: Ова е вториот гроб на светиот Лазар во Ларнака на Кипар

Лајфстајл4 months ago

Концертен рекорд на Ацо Пејовиќ во СКОПЈЕ: Над 12.000 луѓе наизуст пееле, публиката „во транс“ на песните од Тома!

Вести4 months ago

ЗГРОЗЕН СУМ ОД ОВАА ДРЖАВА И СУДСТВО – се огласи таткото на загинатата Викторија, мајката се гушеше во солзи!

Историја

ЛЕГЕНДИ4 weeks ago

Антон Попов

Антон Попов (с. Игуменец, Петричко, Пиринска Македонија, 23. VII 1915 – Софија, 20. X 1942) – македонски поет, раскажувач, новинар,...

ЛЕГЕНДИ4 weeks ago

Никола Јонков Вапцаров

Никола Јонков Вапцаров (Банско, Пиринскиот дел на Македонија, 24. XI 1909 – Софија, 23. VII 1942) – е македонски поет...

ХРОНОЛОГИЈА4 weeks ago

ЧЕРЧИЛ ЗА НАШАТА ДРЖАВА: ЦЕЛАТА ИСТОРИЈА НА ЕВРОПА Е ПОВРЗАНА СО МАКЕДОНИЈА, ЗАТОА СИТЕ ЈА НЕГИРААТ

Винстон Черчил е еден од поважните политичари на 20 век. Најпознат е по неговата улога во Втората светска војна како премиер...

ЛЕГЕНДИ1 month ago

Петар Самарџиев  (1877 – 1906 )

Петар Самарджиев (1877 – 21.VI 1906 ) е македонски револуционер, Тиквешки војвода на Македонската револуционерна организација. Бил член на тајниот...

МАКЕДОНСКИ КРАЛЕВИ1 month ago

Последниот антички македонски крал Персеј (212-165 п.н.е) ,владеел од 179 до 168 година пред нашата ера. Тој бил син на...

ЛЕГЕНДИ2 months ago

Александар Кошка ( 1873 – 1907 )

Роден е роден 1873 година во влашкото село Гопеш, Битолско. Во Битола се школува во Романската гимназија, а потоа студира...

ЛЕГЕНДИ2 months ago

Александар Китанов – Сандо

Александар (Сандо) Китанов (1881 –23. XII 1906) е македонски учител, револуционер и војвода. Бил активен член на Македонската револуционерна организација...

ЛЕГЕНДИ2 months ago

Александар Евтимов (1874 – 1939)

Александар Евтимов (1874 – Софија, 1939) е македонски револуционер, преспански и прилепски војвода на ТМОРО, учител и публицист. Учествувал во...

ЛЕГЕНДИ2 months ago

Алберт Сониксен (1878 – 1931)

Алберт Сониксен (5. V 1878 – 16. VIII 1931) е американски новинар и публицист, кој ја поддржува македонската револуционерна борба....

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА2 months ago

МИСТЕРИЈАТА ТРАЕ: Македонското национално прашање му пресуди на Кочо Рацин!?

Рацин бил смртно ранет, но не починал веднаш, туку неколку часа подоцна. Иако имало доволно време да биде однесен до...

Популарни вести