Connect with us

НА ДЕНЕШЕН ДЕН

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Родена е најмладата партизанка Н.Г. Дуња, свирепо убиена од бугарските фашисти, а по еден век вратено е Црешовото топче од Турција во Македонија

Published

on

Пред 19 години, на денешен ден, од Република Турција во Република Македонија беше донесено легендарното Црешово топче, уникатен примерок, кој се чува во Воениот музеј во Истанбул.

На 25 јули 2003 година, спроти јубилејот 100 години од Илинденското востание, Црешовото топче, кое го користеле македонските востаници во 1903 година, беше времено отстапено и донесено во Македонија спроти големата Илинденска прослава. Неодамна пишувавме како овој симбол на востаниците и единствен зачуван оригинален примерок за првпат бил откриен во Турција. Случајно при една посета на Турција од македонска воена делегација во 1997 година, по 94 години од последниот плотун на Илинден, во Воениот музеј во Истанбул е пронајден оригинален примерок од Црешовото топче. На 2 јули 1997 година при посетата на Република Турција на делегација на Армијата на Република Македонија, во која биле полковниците Гоце Илиевски и Ѓорѓи Ѓуровски, како и мајорите Иљо Сарафиновски и Ванче Стојчев, во Истанбул, во Воениот музеј, го пронашле и го фотографирале легендарното Црешово топче што македонските востаници го користеле во времето на Илинденското востание во 1903 година. Подоцна истото беше донесено во Република Македонија на тримесечно чување и промоција по повод 100-годишнината од Илинденското востание. Единственото Црешово топче кое останало по востанието е тоа што во 1903-та турскиот аскер го заробил по битката со востаниците кај месноста Слива, откако цела востаничка чета загинала бранејќи ја отстапницата во збегот на населението од Крушево. Истото тогаш Турците го пренесле во Турција и денес се наоѓа до Воениот музеј во Истанбул. Д-р Ванче Стојчев, професор на Воената академија во Скопје, на 2 јули 1997 година, заедно со останатите членови на воената делегација отишол во Воениот музеј и побарал да му го покажат Црешовото топче, кое не било дел од изложбената поставка. Кустосите го нашле топчето и му дозволиле на Стојчев да го фотографира. Плотуни за храбрење и подигање на моралот Црешово топче е артилериско оружје чие тело е во целост направено од багрем или цреша. Тоа нема значајна борбена вредност, бидејќи дрвото се распрснува под дејство на експлозијата после само неколку истрели. Вакви топчиња биле произведувани непосредно пред Илинденското востание. Црешовото топче имало значење во охрабрувањето и подигањето на моралот на востаниците, а денес е легендарен симбол на решителноста на слабо вооружените востаници да се спротивстават на далеку помоќниот непријател за слободата на својата земја. Непосредно пред Илинденското востание, Крушевското горско началство одлучило да се направат топчиња од дрво. За таа цел „офицерчето“ Тодор Христов направил специјална скица, а Никола Карев го повикал војводата Цветко Стојчев од селото Селце и му наредил според скицата да направи топ. Цветко со Тодор Борјар и други мајстори од арсеналот во Селце исекле две големи цреши и направиле 7 трупци. Бидејќи немало време, трупците ги ставиле да се сушат на жешкото јулско сонце, па суровите црешови трупци се распукнале. Трите позачувани трупчиња ги засолниле под сенка, од кои уште недосушени, направиле три црешови топчиња. Црешовите топчиња од Селце биле долги 150 сантиметри, тешки околу 20 килограми, при дното и при врвот биле оковани со железни обрачи. Се полнеле со крупен барут, а како топовски зрна биле употребувани ѓулиња од кантари. Најмногу дрвени топови биле направени во крушевскиот реон. Таму во селото Селце биле направени седум, а во самото Крушево шест топа. Непосредно пред и во текот на Илинденското востание во 1903 година за период од два месеца вкупно биле направени 17 црешови топови. Сите дрвени топови имале различни димензии. Должината им била од 80 – 150 сантиметри, тежината од 20 до 70 килограми, калибарот во зависност од муницијата, главно колку ѓуле од селски кантар или бомба од битолската бомболеарница што ги изработувал Новак или пречник од околу 9 сантиметри. За да се зголеми отпорноста топовите биле зацврстувани со железни обрачи. Во подготвителниот период за Илинденското востание биле направени повеќе дрвени топови. Меѓу првите, по сопствена иницијатива, црешов топ направил монахот Григориј од манастирот св. Јован Бигорски. Во селото Кленоец, Кичевско бил направен еден дрвен топ во должина од 12 педи. Тој се полнел со шајки и ситни парчиња од железо. Од тој топ востаниците во селото на 29 август 1903 година успеале да испалат четири плотуни по што топот се распрснал. Трипати грмна и се скрши Во селото Лактиње, Охридско по наредба на Охридскиот востанички штаб 18-годишниот Трпе Даневски, заедно со уште двајца селани за кусо време направиле четири црешови топови. Должината на овие топови изнесувала околу 150 сантиметри, тешки по 70 кила. Кога биле издлабени, ковачот Мустафа ги зацврстил со осум железни обрачи. Потоа им направил ногарки. Двата подобри топа биле префрлени кај Издеглавје во близината на големата мирдирница, односно турската административна управа и жандармерија. Со првото полнење и првиот истрел не успеале. При второто полнење востаниците добро го набиле барутот и наместо ѓуле, ставиле кугла од кантар. Кога фитилот бил запален во долниот крај на топот, одекнал силен грмеж, а куглата летнала право во мирдирницата и ја пробила. Настанала паника меѓу Турците и бегање. Меѓутоа, по неколку експлозии црешовиот топ се распрснал, а тоа истото се случило и со вториот црешов топ. Дрвените топови најчесто биле правени од див бадем и дива цреша кои биле многу цврсти, особено кога се суви. Се водело сметка јазлите, со оглед на тоа дека тие овозможувале уште поголема отпорност и му давале цврстина на дрвото, да останат при врвот или при дното на топот, таму каде што е најсилен притисокот на цевката. Постоеле различни начини на изработка на дрвото, односно на цевката на топот и главно се применувале кога за тоа имало доволно време. За изработка на топови се земале најдебелите и најправите трупци од дрвото. Трупецот се длабел за да се добие форма на цевка. Однадвор се засилувал со метални обрачи. Една од причините поради која се распрснувале дрвените топови е тоа што по истрелот топот не бил чистен и тогаш во следното истрелување неминовно доаѓало до распрснување на топот. Дострелот на овие топови главно изнесувал 400 до 500 метри. Положбата за поставување и зацврстување на топот се бирала главно на истакнати, возвишени места кои давале добра прегледност до објектот на нападот. ……………………………………………….. Други настани на денешен ден ……………………………………………….. Во Тетово е роден Иљо Антески Смок, а погубен во Тирана На 25 јули 1919 година во Тетово е роден Илија Антески – Смок борец во НОБ кој бил осуден на смрт со бесење во Тирана на 17 мај 1943. Во 1939 година се запишал како вонреден студент на Правниот факултет во Белград бидејќи бил вработен во монополот во Тетово. Од септември 1941 година бил член на КПЈ и на Месниот комитет во Тетово. Од јуни 1942 година бил принуден да живее илегално, а во септември 1942 година заминал во партизани. Станал инструктор на Окружниот комитет на КПЈ за делот на Македонија под италијанска окупација и политички комесар на Мавровскиот партизански одред. На 27 април 1943 година бил заробен во Ново Село од балистите, со уште девет други партизани. Прво бил затворен во Гостивар, а потоа бил спроведен во Тирана. По кратко сослушување бил осуден на смрт со бесење и казната била извршена во Тиранскиот затвор, ноќта на 16 и 17 мај 1943 година. Заедно со И. А. Смок биле погубени уште пет македонски комунисти, кои, исто така, биле заробени кај гостиварско Ново Село. Во Скопје е родена Невена Георгиева Дуња, првата и најмлада партизанка На 25 јули 1925 година во Скопје е родена Невена Георгиева Дуња (на спомен обележјето им друг датум на раѓање) , млада македонска партизанка во НОВ, која загинала на 6 декември 1942 година кај велешкото село Папрадиште, кога партизанскиот одред „Димитар Влахов“ бил нападнат од бугарската полиција. Дуња е учесник во НОБ од почетокот, односно од 1941 година и на 16 години била најмладата партизанка во Првиот скопски партизански одред и прва жена партизан во партизанските одреди на Македонија. Дуња станува борец на Скопскиот партизански одред при неговото создавање на 22 август 1941 година. По расформирањето на Одредот во ноември 1941, таа заминала во Велес, а потоа во Струмица. Помагала во подготовките на Струмичкиот партизански одред во летото 1942 година. Во мај 1942, во отсуство, таа била осудена на 7 години строг затвор, а во септември 1942 година станала борец на Велешкиот партизански одред „Димитар Влахов“. Загинала во судир со бугарската полиција и велешката контрачета. Откако тешко ја раниле, ѝ ја отсекле главата и ставена на кол ја шетале низ велешките села за да се заплаши востанатиот народ. За страв пак на граѓаните на Велес, нејзината глава ја ставиле во еден централен излог. Во чест на Невена Георгиева се испеани неколку песни од НОВ, меѓу кои се и песните „По поле одат аргати“ и „Пуста останала таја контра чета“. Во скопскиот Жена-парк има спомен-обележје за Невена Георгиева-Дуња. (Подготвил: Д.Г.)

Continue Reading
Advertisement Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

НА ДЕНЕШЕН ДЕН

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: 13 август е еден од наjцрните датуми во историјата на Македонија – погибија на двајца војводи, стрелани струмички студенти…

Published

on

Тринаесетти август, во нашата историја е запишан како еден од црните денови за Македонија. На овој ден се случиле најмалку три погибија: херојската смрт на Мечкин Камен на војводата Питу Гули, неговите знаменосци и 40-тина македонски комити, на планината Кожув загинувањето на војводата Лука Иванов во борба со грчките андарти, а за време на СФРЈ во 1951 година ликвидацијата на петте струмички студенти на планината Беласица, членови на ВМРО. Од поновата историја 13 август е запишан како ден на потпишувањето на Охридски договор, во Скопје, со кој беше завршен конфликтот меѓу бранителите на Македонија и терористичката ОНА. На денешен ден во 1903 година во месноста Мечкин Камен, близу до Крушево, македонскиот војвода Питу Гули го распореди својот одред и со куршуми ги пречекуваше јуришите на османлиската војска. Во епопејата на Мечкин Камен херојски загинаа Питу Гули, двајцата негови знаменосци Ѓорѓи Димев и Нове Смугре и 40-тина македонски востаници. Питу Гули е роден во 1865 година во Крушево. Во 1906 година кај Влашките колиби на планината Кожуф, во борба против андардите, загина Лука Иванов, македонски револуционер и војвода, учесник во Илинденското востание. Како војвода дејствувал во Воденско, Костурско, Ениџеварско, Кичевско и во Крушевско. Роден е во Панаѓуриште, денешна Бугарија, во 1880 година. Во 1951 година кај селото Дорломбос на планината Беласица, со образложение на тогашната комунистичка власт дека сакаат да бегаат преку граница во Грција, убиени се пет струмички студенти, членови на ВМРО. Убиени беа Мирко Пецев, Борис Белев, Стево Топчев, Ѓорѓи Јарамов и Ѓорѓи Костуранов. Нивната вина била само тоа што биле патриоти и си ја сакале Македонија, некои од нив студирале во Загреб и биле популарни меѓу младите во Струмица. На 13 август 2001 година во Скопје е потпишан Охридскиот рамковен договор, политички документ за решавање на кризата во Република Македонија. Документот го потпишаа тогашниот претседател на Република Македонија, Борис Трајковски и четворицата партиски лидери – на ВМРО-ДПМНЕ, Љубчо Георгиевски, на СДСМ, Бранко Црвенковски, на ДПА, Арбен Џафери и на ПДП, Имер Имери. На потпишувањето на документот присуствуваа и високи меѓународни претставници. На денешен ден во 1995 година во Софија починал Симеон Гугуловски, македонски оперски уметник и солист на Операта при МНТ во Скопје и голем родољуб, кој меѓу другото испеал и повеќе македонски песни со родољубива тематика. Роден е во Солун во 1941 година. (Подготвил: Д.Г.)

Continue Reading

НА ДЕНЕШЕН ДЕН

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Река од народ се слеа во Скопје и остана цела ноќ да бдее на осветувањето на Соборниот храм Свети Климент Охридски

Published

on

На денешен ден пред 32 година во Скопје е осветен македонскиот храм Свети Климент Охридски. Големиот верски настан за православните Македонци се случи на 12 август 1990 година, за кој е испеана и песна. Тој августовски ден реки народ од Македонија се слеваше во центарот на Скопје, кој остана да бдее цела ноќ на осветувањето на Соборниот храм на автокефалната Македонска православна црква „Свети Климент Охридски“. Говор по тој повод одржа тогашниот поглавар на МПЦ г.г. Михаил. Каменот-темелник на овој македонски храм е поставен на 23 април 1972 година, по проект на архитектот Славко Брезоски. Црквата е од типот ротонда, со димензии 36 x 36 метри и се состои од куполи и лакови, под кои е опфатена површина од околу 1.000 м². На тој простор може да се соберат околу 6.000 верници. Главната црква му е посветена на Св. Климент Охридски, а долната црква на Св. Богородица. Од капелите, едната им е посветена на Цар Константин и царицата Елена, а другата на светиот маченик Мина. Кога ќе се влезе во внатрешноста на црквата, особено внимание привлекува иконостасот што е направен од дабово дрво. Основен мотив на резбата е флората – лозови листови, афионови булки и желади. Димензиите на иконостасот се 19,5 метри во должина и 12,5 метри во висина. Иконите што се сместени во него се насликани од Ѓорѓи Даневски и Спасе Спирковски. И црквата во солунското село Каваклиево, која е дизајнирана од Архимандритот Никодим Царкњас, кога бил свештеник во селото, е инспирирана од дизајнот на храмот Св. Климент Охридски во Скопје. Под централната купола се наоѓа 3,5 метри високиот архиепискописки престол. Двата стола спроти него се високи по 2 метри и според каноните, се наменети за световниот владател и неговата сопруга. Централната купола е со површина од 650 м². Фреските се дело на академскиот сликар Јован Петров со соработниците. Прв пат во светот Исус Христос е насликан на површина од 70 м², при што пречникот на едно око му е 1,5 м. Отстапувањето од каноните е тоа што пророците, наместо во стоечка положба се насликани во седечка положба. Второ отстапување од црковните канони е што се оставени големи прозорци. За да се одбегне големо количество светлина поставен е кристален плексиглас, што во зависност од аголот под кој паѓа светлината создава прекрасни преливи на бои. Осветлувањето на црквата се врши преку пет тони тешкиот полилеј што е поставен под централната купола. На него се наредени околу 400 светилки. Вториот полилеј, кој е во средината, виси над светиот престол во олтарот. Врз основа на проектот што го подготви архитектот Славко Брезовски, изградбата почна на 23 април 1972 осветувањето е извршено по повод 1.150 годишнината од раѓањето на патронот, св. Климент Охридски на 12 август 1990 во времето на Архиепископот Охридски и Македонски Господин Господин Гаврил. На 45 метри високата камбанарија, што се наоѓа во дворот, лево (на север) од главниот влез на црквата, се поставени 3 камбани. Најголемата е тешка 1.000 кг, втората 500 кг, а третата 300 кг и сите се излеани во Австрија. Фонтаната пред црквата е подарок од Исламската верска заедница. Во дворот на Соборниот храм на 12 август 2007 бил поставен споменикот на архиепископот Господин Господин Доситеј, првиот поглавар на возобновената Македонска православна црква. Споменикот е висок околу два метра, а архиепископот Доситеј е претставен во природна големина. Се наоѓа во дворот на црквата од јужната страна. Споменикот го изработил академик Томе Серафимовски. Македонската православна црква го поставила овој споменик во чест на 8 декември – православниот празник на св. Климент. Други настани од македонската историја на денешен ден: На 12 август 1900 година во Велес е роден Ганчо Хаџипанзов, македонски револуционер и поет. Од неговото поетско творештво е позната само поемата „Ќе се вратам“. Се борел во интернационалните бригади во Шпанската граѓанска војна (1936-1939). Загинал при одбраната на Мадрид, на 19 ноември 1936 година. Во 1903 година околу 15.000 турски војници и башибозук под водство на Бахтијар-паша почнале офанзива против Крушево и Крушевската република. Штабот на крушевските востаници, по добиениот ултиматум од Бахтијар-паша, за да се предадат одговорил: „Востанавме за да се бориме за извојување на слобода за Македонија, а не да се предаваме“. Но, кога градот се нашол во безизлезна состојба, штабот наредил востаниците да се повлечат со цел да се зачува градот од разурнување. Во жестоката битка загинале 32 востаника. Меѓу нив неколкумина се самоубиле. Крушевската република паднала утредента, по борбите на преминот Слива и во месноста Мечкин Камен. Во 1905 година во Велес е роден Бане Андреев – Ронката. Беше член на КПЈ, на АВНОЈ и на АСНОМ, а од 1949 година партиски и воен раководител. Во 1949 година бил обвинет за недоследност во оживотворувањето на политиката на КПЈ и бил исклучен од партијата. Во 1960 година повторно бил примен во редовите на СКЈ. Умрел во Белград, на 31 октомври 1980 година. На 12 август 1945 година во Скопје е основано македонското Лекарско здружение. (Подготвил: Д.Г.)

Continue Reading

НА ДЕНЕШЕН ДЕН

Венизелос и Пашиќ не ја поделиле Македонија во Букурешт, туку на Железничката станица во Скопје

Published

on

Дарко ЈАНЕВСКИ Историските податоци велат дека поделбата на Македонија во 1913 година е извршена во Букурешт. На денешен ден (види линк на крајот од текстот) Но, по сé изгледа границите се исцртани неколку седмици пред тоа, на средба меѓу грчкиот и српскиот премиер, Елефтерос Венизелос и Никола Пашиќ, во вагон на тогашната железничка станица во Скопје Во почетокот на јули 1913 година, во Белград, Атина и Букурешт веќе на големо се славеле успесите во Втората балканска војна, а во грчкиот и српскиот главен град забрзано се цртале мапите за тоа која од нив колкав дел од Македонија ќе заземе. Од податоците што се достапни за овој период, се чини горе-долу може да се склопи сликата за случувањата во јули 1913 година кои му претходеа на финалниот чин – склучувањето на Букурешкиот договор со кој поделбата е финализирана. Сепак, се чини дека има некои интересни податоци со кои нашата историја допрва ќе треба да се занимава за да го комплетира мозаикот од тие настани. Една од тие слики која недостига е средбата меѓу грчкиот премиер Елефтерос Венизелос и српскиот премиер Никола Пашиќ среде Скопје на 3 јули 1913 година на која се исцртани границите на поделена Македонија.

Средба во вагон

Скопје во тоа време бил под српска контрола, а Венизелос допатувал на 2 јули. Нема податоци за тоа кој го пречекал и каде отседнал, а вечерта му била приредена вечера во тогашниот офицерски дом (не е Офицерскиот дом кој се урна за време на земјотресот во 1963 година) од страна на српскиот генерал Мишиќ. Генералот вечерата ја почнал со здравица во чест на грчкиот крал и грчката војска (во тоа време грчката војска веќе се наоѓала во Дојран, а на 6 јули влегла во Неврокоп, родното место на Борис Сарафов). Венизелос одговорил со своја здравица во чест на кралот на Србија и српската војска која „со своето јунаштво го восхитила светот“. Следниот ден на 3 јули во Скопје пристигнал и српскиот премиер Никола Пашиќ. Според извештајот на белградска „Политика“ од четврток, 4 јули 1913 година, Пашиќ во Скопје допатувал со утринскиот воз. Во придружба на Пашиќ бил грчкиот пратеник во Белград Александрополус, а покрај тоа, членови на српската делегација биле и српскиот пратеник, односно амбасадор во Софија, д-р Мирослав Спалајковиќ и д-р Шаиновиќ, шеф на политичкото одделение на Владата на Србија. Двајцата премиери се состанале на железничката станица во Скопје, која во тоа време изгледала сосема поинаку и имале подолг разговор во еден од вагоните. По завршување на средбата, најпрвин си заминал Венизелос, во 13 часот, отпатувајќи со воз за Солун кој веќе повеќе од половина година бил под целосна контрола на Грците. Потоа, од Скопје си заминал и Пашиќ. Според извештаите од 5 јули, Пашиќ во Белград пристигнал на 4 јули во 12,35 часот, но нема податоци за тоа зошто патувал од Скопје за Белград безмалку 24 часа. Следниот ден по средбата, на 4 јули, српското Прес биро издало соопштение во кое се повикува на официјално соопштение од Скопје и во кое се вели: „Денес претпладне (се мисли на 3 јули, н.з.) во Скопје се сретнаа г. Пашиќ и г. Венизелос. Двајцата министри претседатели разменија мислења за сите прашања кои се на дневен ред и кои ги интересираат државите. Шефовите на владите констатирале целосна согласност во своите гледишта“. Не треба многу за да се претпостави што е тоа што било на дневен ред. За двете држави во тие денови најважно било да ја финализираат поделбата на Македонија на начин што меѓу нив нема да предизвикува несогласувања и на начин кој ќе им овозможи во Букурешт да ја стават Бугарија пред свршен чин. Самото соопштение во кое се вели дека двајцата премиери „констатирале целосна согласност“ покажува дека тие дури и не преговарале за поделбата на Македонија, туку едноставно констатирале дека меѓу нив нема разлики во исцртаните граници! Другиот дел од времето го потрошиле не на меѓусебно разграничување, туку на утврдување на границата меѓу Србија и Грција од една страна и Бугарија од друга страна.

Атина и Белград биле задоволни уште пред Букурешт

Веднаш по враќањето во Белград и кусиот одмор, Пашиќ заминал кај српскиот крал, а потоа на седница на српската Влада која траела до 19 часот. Од седницата, Пашиќ заминал на средба со рускиот пратеник (амбасадор) во Белград, Хартвиг. Значи, српскиот премиер најпрвин го известил кралот за разговорите со Венизелос, потоа ги известил министрите во неговата влада, за на крај за истото да го информира и рускиот амбасадор. Истото го сторил и Венизелос кој на 5 јули одржал седница на грчката влада. Тие денови во Белград и Атина владеело видливо задоволство од освоениот плен на двете држави во Македонија, но и од фактот што Грција и Србија немаат недоразбирања меѓу себе. Се сметало дека единствено околу Гевгелија постојат разлики. Меѓутоа, таквите гласини биле демантирани веќе на 14 јули (28 јули по новиот календар), кога грчката, српската и црногорската делегација биле на пат кон Букурешт каде три дена подоцна започнала Букурешката конференција на која дефинитивно е поделена Македонија. Тој ден, недела, трите делегации најпрвин со српски брод на кој се вееле грчкото, српското, црногорското и романското знаме пристигнале во Турну Северин. Биле пречекани од Треанеа Гречеано, шеф на романскиот дворски протокол. Оттука, со воз тргнале кон Букурешт. По пристигнувањето во Букурешт, Никола Пашиќ, во разговор со дописникот на еден романски весник, изјавил: „По прашањето за Гевгелија, меѓу нас и Грците нема никакво несогласување“. На тоа се надоврзал грчкиот делегат Димитар Панас: „Меѓу нас и Србите нема несогласувања, Гевгелија нема да ни прави проблем“.

Мисирков: Читам само ужаси

Очигледно, Пашиќ и Венизелос во Скопје брзо и цврсто си ја стегнале раката во поглед на тоа како меѓу себе ќе ја поделат Македонија. Поголем дел од времето го посветиле на изедначување на своите позиции во однос на границата меѓу Србија и Грција со Бугарија. Таа граница според информациите пред средбата во Скопје требало да биде исцртана на следниот начин: српско-бугарската граница би се движела по вододелницата меѓу Струма и Вардар; грчко-бугарската граница би тргнувала од Гевгелија, преку Дојранското Езеро, па преку утоката на Струма помеѓу Демир Хисар и Серез, оставајќи и го Серез на Грција, и оттаму би излегла на море источно од Орфанскиот залив. Прецизираното во Скопје овозможило подоцна двете држави во Букурешт да имаат изедначен став. Во романскиот главен град проблем била Кавала, но Бугарите, иако со целосна поддршка од Русија, ја изгубиле и таа битка, добивајќи ги само Ксанти и Струмица (подоцна, Бугарија ги губи и двата града, првиот во полза на Грција, вториот во полза на Србија). Во секој случај, иронијата е во тоа што по сé изгледа, поделбата на Македонија во 1913 година е извршена во денешниот главен град на Република Македонија, а во Букурешт само е ставен печат на целиот процес. Инаку, за средбата на Венизелос и Пашиќ во Скопје на 9 јули преку харковскиот весник „Јужен крај“ се информирал и Крсте П. Мисирков и тоа го навел во својот „Дневник“ на 9 јули 1913 г. пишувајќи: “Читам само ужаси“.

Три предлози за автономна Македонија во 1913 година

На 6-ти јули низ Белград проструила и веста за зближувањето на позициите на Русија, Австро-Унгарија и Италија по однос на балканското прашање. Ставот кој внел немир во Белград и Атина гласел дека големите сили треба да вложат напор Бугарија да не излезе од војната ослабена, затоа што тоа би ја нарушило рамнотежата меѓу балканските државички. Тоа можело да се оствари на два начина: или српските и грчките војски да отстапат дел од освоената територија во полза на Бугарија, што изгледало тешко изводливо, или на Македонија да и се даде автономија. Зад идејата стоел австрискиот министер за надворешни работи грофот Бертхолд, кој меѓутоа, на 3 и 4 јули на два пати бил на разговори со австрискиот цар Франц Јозеф, по што било најавено дека во септември ќе поднесе оставка. Како и да било, неговата идеја за автономија на Македонија во 1913 година во нејзините историски граници пропаднала и потоа Австро-Унгарија тоа прашање на ниту еден начин не го покренувала посериозно. Во тие денови посебно разочарувачка изјава во врска со ова прашање дал британскиот министер за надворешни работи Греј кој рекол дека идејата за автономија на Македонија е „неостварливо прашање“. Во 1913 година уште на два пати се јавувала заложба за автономија на Македонија. Првиот пат од турската делегација на Лондонската конференција кога било предложено Македонија да остане под турска власт, но како автономна област. Најпрвин Бугарија, а потоа и Грција и Србија, арогантно го одбиле предлогот. Вториот предлог всушност е обидот на веќе споменатиот гроф Бертхолд и третиот пат идејата за автономна Македонија се јавува на самата конференција во Букурешт, овој пат промовирана од Бугарија, а која лесно била одбиена од победниците во Втората балканска војна.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Евреите од Солун молеле за автономија на Македонија

На 7 јули низ Белград проструила и вест дека делегација на Евреи од Солун, по посетата на српското Министерство за надворешни работи, заминала за Виена каде во тамошното Министерството за надворешни работи побарала Македонија да добие автономија. Слична акција била спроведена и во Лондон и во Париз. Солун во тоа време бил центар на Македонија, веројатен главен град на евентуалната автономна Македонија во тоа време, а Евреите биле мнозинско население во него.

Continue Reading
Advertisement
Вести2 hours ago

Иранец тешко повреден додека работел во Македонија

Вести2 hours ago

Пожар во автомобил во Скопје

Вести2 hours ago

ФОТО: Еве каде се движи невремето од Кавадарци, УХМР најавува поројни врнежи

Вести10 hours ago

Лефков: Кој ќе одговараше ако суспектниот беше позитивен на мајмунски сипаници и ја ширеше заразата, неодговорната власт веднаш да се зафати со носење протоколи

Вести10 hours ago

Приведен крадец од Албанија, фатен на дело во Мала Речица

Вести10 hours ago

Дебарчанец физички ја нападнал својата сопруга, полицијата го приведе

Вести18 hours ago

Судот на барање на Обвинителството му го одзеде пасошот на Жан Митрев

Вести18 hours ago

Мисајловски од Маврово и Ростуше: Време е за промени и нови проекти за сите луѓе, време е сите заедно да создадеме нова иднина

Вести18 hours ago

Приведени 9 лица: Се испотепале во и околу угостителски објект во Гостивар

Вести18 hours ago

Пренџов до Груби: Ниту еден од опозициските пратеници нема да гласа за уставни измени, а ги има од власта кои што исто нема да гласаат!

ХРОНОЛОГИЈА3 weeks ago

ЧЕРЧИЛ ЗА НАШАТА ДРЖАВА: ЦЕЛАТА ИСТОРИЈА НА ЕВРОПА Е ПОВРЗАНА СО МАКЕДОНИЈА, ЗАТОА СИТЕ ЈА НЕГИРААТ

НА ДЕНЕШЕН ДЕН3 weeks ago

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Роден е Александар Македонски – од мајка му добил копнеж за херојска слава, од татко му Филип војничка дарба

Вести3 weeks ago

Перо Камиказа: Татко ми, кој е жив и е од Егејска Македонија, на 95 години ми рече да ви ги поставам следните прашања

НА ДЕНЕШЕН ДЕН3 weeks ago

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Бугарските фашисти во Софија ги стрелаа македонските поети и патриоти Никола Јонков Вапцаров и Антон Попов

Вести4 weeks ago

Арсова го растури Османи – министерот без одговори на забелешките за францускиот договор

Вести3 weeks ago

ГОВОРОТ НА ОМРАЗА НЕ ПОЧНАЛ ОД ВЧЕРА: Македонците ги мразат Бугарите, пишувал британскиот весник Тајмс уште во 1915 година

Вести4 weeks ago

Портпаролка на ЕК одбива да одговори: Дали македонскиот јазик е признаен од институциите на ЕУ?!

Вести4 weeks ago

Димитров со порака до власта: Ние Бугари нема да станеме, ама нема ни во ЕУ да се зачлениме

Вести3 weeks ago

Порака од внуката на Вера Циривири-Трена до власта: Ќе изгубите, вистината не се брише со потписи на предавници!

Вести4 weeks ago

Пратеник од ВМРО-ДПМНЕ со „сочен“ одговор до колега од СДСМ

НА ДЕНЕШЕН ДЕН3 months ago

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Oд предавство во Могила загинаа војводите Цветков и Дедо Андреја со 14 комити во бој со 300 души аскер

Вести3 months ago

КОВАЧКИ: Ковачевски и СДСМ да кажат дали знаеле и дали учествувале на средбите на Талат Џафери со лица кои се ризик за безбедноста

Вести3 months ago

Мицкоски: ВМРО-ДПМНЕ нема да поддржи отворање на Уставот

ХРОНОЛОГИЈА3 months ago

РАЃАЊЕ НА МАКЕДОНСКАТА НАЦИЈА ЕП 04

НА ДЕНЕШЕН ДЕН4 months ago

Денеска е Велигден

НА ДЕНЕШЕН ДЕН4 months ago

Свети Георгиј Исповедник

ХРОНОЛОГИЈА4 months ago

РАЃАЊЕ НА МАКЕДОНСКАТА НАЦИЈА ЕП 03

НА ДЕНЕШЕН ДЕН4 months ago

ВОЗБУДЛИВА ПРИКАЗНА ЗА МОШТИТЕ: Ова е вториот гроб на светиот Лазар во Ларнака на Кипар

Лајфстајл4 months ago

Концертен рекорд на Ацо Пејовиќ во СКОПЈЕ: Над 12.000 луѓе наизуст пееле, публиката „во транс“ на песните од Тома!

Вести4 months ago

ЗГРОЗЕН СУМ ОД ОВАА ДРЖАВА И СУДСТВО – се огласи таткото на загинатата Викторија, мајката се гушеше во солзи!

Историја

ЛЕГЕНДИ3 weeks ago

Антон Попов

Антон Попов (с. Игуменец, Петричко, Пиринска Македонија, 23. VII 1915 – Софија, 20. X 1942) – македонски поет, раскажувач, новинар,...

ЛЕГЕНДИ3 weeks ago

Никола Јонков Вапцаров

Никола Јонков Вапцаров (Банско, Пиринскиот дел на Македонија, 24. XI 1909 – Софија, 23. VII 1942) – е македонски поет...

ХРОНОЛОГИЈА3 weeks ago

ЧЕРЧИЛ ЗА НАШАТА ДРЖАВА: ЦЕЛАТА ИСТОРИЈА НА ЕВРОПА Е ПОВРЗАНА СО МАКЕДОНИЈА, ЗАТОА СИТЕ ЈА НЕГИРААТ

Винстон Черчил е еден од поважните политичари на 20 век. Најпознат е по неговата улога во Втората светска војна како премиер...

ЛЕГЕНДИ1 month ago

Петар Самарџиев  (1877 – 1906 )

Петар Самарджиев (1877 – 21.VI 1906 ) е македонски револуционер, Тиквешки војвода на Македонската револуционерна организација. Бил член на тајниот...

МАКЕДОНСКИ КРАЛЕВИ1 month ago

Последниот антички македонски крал Персеј (212-165 п.н.е) ,владеел од 179 до 168 година пред нашата ера. Тој бил син на...

ЛЕГЕНДИ1 month ago

Александар Кошка ( 1873 – 1907 )

Роден е роден 1873 година во влашкото село Гопеш, Битолско. Во Битола се школува во Романската гимназија, а потоа студира...

ЛЕГЕНДИ1 month ago

Александар Китанов – Сандо

Александар (Сандо) Китанов (1881 –23. XII 1906) е македонски учител, револуционер и војвода. Бил активен член на Македонската револуционерна организација...

ЛЕГЕНДИ1 month ago

Александар Евтимов (1874 – 1939)

Александар Евтимов (1874 – Софија, 1939) е македонски револуционер, преспански и прилепски војвода на ТМОРО, учител и публицист. Учествувал во...

ЛЕГЕНДИ1 month ago

Алберт Сониксен (1878 – 1931)

Алберт Сониксен (5. V 1878 – 16. VIII 1931) е американски новинар и публицист, кој ја поддржува македонската револуционерна борба....

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА2 months ago

МИСТЕРИЈАТА ТРАЕ: Македонското национално прашање му пресуди на Кочо Рацин!?

Рацин бил смртно ранет, но не починал веднаш, туку неколку часа подоцна. Иако имало доволно време да биде однесен до...

Популарни вести