Connect with us

НА ДЕНЕШЕН ДЕН

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: И аскерот со почесен плотун им оддаде почит за јуначката смрт на војводата Христо Узунов и 11 комити од неговата чета

Published

on

На 24 април 1905 година во демирхисарското село Цер, кое денес административно припаѓа на кичевската општина, во борба против турскиот аскер загина охридскиот војвода Христо Узунов.

Откако се нашле во безизлез, војводата Узунов и 11 комити од неговата чета се самоубиле со последните куршуми. За херојската борба, по стивнувањето на пукотниците, аксерот против кого се бореле, над мртвите тела на јунаците истрелал почесен плотун.

Христо Узунов е еден од плејадата големи македонски револуционери, учител и војвода, роднина на Григор Прличев. Роден е во Охрид, на 22 февруари 1878 година.

– Уверен дека не ќе бидеме спасени, за последен пат ви испраќам братски поздрави. Спроти карпата каде што сме сега, го оставив во една дупка на ѕидот моето кесе со четири и пол наполеони, една лира и околу 40 гроша.

Овие зборови се дел од писмото кое го напишал војводата Узунов, пред саможртвата што ја направил заедно со 11-мината соборци, на денешен ден пред 115 години во тогаш демирхисраското село Цер, кое сега административно припаѓа во Кичево.

Војводата Узунов бил водач на организационото дело во Охридско-струшкиот крај. Како учесник во Илинденското востание, по неговото задушување од страна на османлиските војски, тој останал во Македонија со цел да ја реорганизира македонската револуционерна дејност.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Неговото постилинденско револуционерно дејствување, главно било насочено кон организирање на борбата против туѓата пропаганда во Македонија и разрешување на идеолошките спротивставености и проблеми со кои се соочувала Македонската револуционерна организација.

Во 1905 година, во близина на селото Цер, Кичевско, Узунов и неговата чета од 11 соборци, биле предадени и по жесток отпор тие се саможртвувале за да не бидат живи заробени.

Клучни моменти за разврзувањето на овој настан се настаните што се случувале од 4 до 11 април 1905 година. Во истиот период во Крушевско се наоѓал османскиот жандармериски полк со заменикот командант, поручникот Изрет. Самиот Изрет известува дека од османскиот информатор добил податоци за четата. Иако името на османлискиот доушник останало непознато, тој го известил поручникот Изрет за движењето и бројноста на четата.

Другата верзија е дека војската не ги открила случајно комитите преку својот извидник, туку дека тоа тоа е предавство од самата организација, а во која главната вина се префрла врз Иван Алабакот и Петар Лигушев.

Во овој период од Бугарија со 18 четници ќе пристигне Иван Алабакот кој заедно со Петар Лигушев го преставувале, сарафистичкото крило во Битолскиот револуционерен округ, а Христо Узунов бил противник на истите.

Борбата во село Цер меѓу Узуновата чета и одредите од Крушево и Прибилци започнала утрината на 11 април по стар односно 24 април по нов стил. Четата направила обид да го пробие обрачот, но откако во битката загинале Ванчо Србакот и комитата Наумче, четата се вратила во куќата на Костадиница Стојанова Паунова, која куќа била и погодна за борба. Борејќи се до претпоследниот куршум, Христо Узунов со своите другари последните куршуми ги истрелале во себе си, несакајќи живи да се предадат на османлиските власти.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Писмото на Христо Узунов

Браќа,

Допуштам да сме предадени, но верувам и дека е тоа случајно. Ванчо излезе и беше убиен уште во 10 и три четврти раното, а исто така и четникот Јонче од Дворци (Кичееско), кој беше со Пецо.

Мојата архива е распрсната низ целото село. Им ја доверив на три жени, кои не ги познавам. Ванчо исто така ја оставил архивата кај една жена, но не ја знам. Побарајте ја, ќе ја најдете.

Причината зошто не ризикуваме да удриме утринава беше во тоа што од 7 – 8 страни ни отворија оган, па мислејќи дека се мнозина, решивме да се бориме, макар и против поголеми сили, кои што ги очекуваме да дојдат.

Уверен дека не ќе бидеме спасени, за последен пат Ви испраќам братски поздрави на сите другари и пријатели.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Спроти карпата каде што сме сега, го оставив во една дупка на ѕидот моето кесе со четири и пол наполеони, една лира и околу 40 гроша. Тоа се Охридски пари.

Мојот последен совет до сите другари е да бидат искрени кон делото сите оние коишто му служат, зашто само искреноста и често срдечноста ја издигнале внатрешната организација и пак тие ќе ја спасат од аномалноста во која е поставена од недобросовесни наши другари. Да гледате колку што е можно побрзо да ги уништите оние досега раководни сили во Организацијата, кои му нанесле штета на делото, како што е Сарафов, а не да се накажуваат само прости работници.

Нашата идеја ќе биде постигната, ете зошто ќе умрам спокоен, со чиста совест пред законите на нашата света Организација.

Досега намерно со ништо не сум му напакостил на Делото, а ако сте забележале во мене некои грешки, бидете уверени дека тие станале против мојата волја. Молам извинување.

Молам особено да ја поздравите мојата љубезна мајка, којашто никогаш не сум ја заборавил, бидејќи таа ме направи ваков. Нека ме извини и таа дека со ништо не се зарадувала од мене. Особено го поздравувам брат ми Ангеле. Го добив неговото последно писмо и останав задоволен. Да оди во истиот пат што ми го соопшти во писмото. Го советувам да не се одделува од мајка ми. Поздравете ги и роднините.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

За последен пат ќе ви повторам. Бидете искрени и пазете основните закони на Орган.Устав.

Останувам со братски бакнежи.

Христо Узунов

Continue Reading
Advertisement Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.

НА ДЕНЕШЕН ДЕН

(видео) НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Во 1991-ва почна Десетдневната војна на ЈНА против Словенија и крвавиот распад на Титова Југославија

Published

on

На 27 јуни 1991 година започна Десетдневната војна за независност на Република Словенија, во која Територијалната одбрана на Словенија ја принуди Југословенста народна армија (ЈНА) да се повлече од територијата на оваа дотогаш република на СФРЈ. Тоа беше и почеток на крвавиот распад на Социјалистичка Федеративна Република Југославија од која дел беше и Република Македонија. Десетдневната војна или Словенечката војна за независност (на словенечки: Slovenska osamosvojitvena vojna) беше воен конфликт меѓу Територијалната одбрана на Република Словенија (Teritorialna obramba Republike Slovenije) и ЈНА во 1991 година, откако Словенија прогласи независност од тогашна СФРЈ. На 25 јуни 1991 година, парламентите во Словенија и Хрватска донесоа одлуки за прогласување на независност. Два дена подоцна единици на ЈНА излегоа од касарните и тргнаа кон граничните премини на територијата во Словенија. Така почна војна меѓу припадниците на ЈНА и силите на словенечката територијална одбрана. Војната траеше десет дена, а на почетокотот на јули Претседателството на тогашна СФРЈ, кое беше под силно влијание на Слободан Милошевиќ, донесе одлука за повлекување на ЈНА од Словенија. Дел од единиците на ЈНА во Словенија се повлекоа на територијата на Република Хрватска. Република Словенија која од претходно најави дека на 26 јуни 1991 година ќе прогласи незавинсост од СФРЈ, тоа го стори ден претходно, односно на 25 јуни. Датумот на прогласувањето на независноста бил со цел да се стекне брза предност во очекуваната интервенција и борба. Словенечката влада очекувала ЈНА да реагира еден ден по прогласувањето на независноста или брзо потоа. Стекнувајќи предност од 24 часа, Словенците ги изненадија југословенските власти. Иако политичкото раководство на ЈНА беше против независноста на Словенија, армијата беше поделена околу тоа што да направи. Тогашниот началник на генералштабот на ЈНА, Благоје Аџиќ заговарал операција од големи размери и да се елиминира словенечкото раководство. Неговиот претпоставен, министерот за одбрана Вељко Кадијевиќ, инсистирал на поблаг пристап – демонстрација на сила која би ја убедило словенечката влада да ја повлече одлуката за независност. По расправата бил прифатен ставот на Кадијевиќ. Останаа недоумици околу тоа колку членови на југословенската влада биле вмешани во донесувањето на одлуката за да се употреби сила во Словенија. Наводно Анте Марковиќ, тогашниот претседател на сојузната влада, изјавил дека Сојузниот извршен совет (влада на СФРЈ) не бил информиран за акциите на ЈНА. Утрото на 26 јуни, единиците од 13. корпус на ЈНА ги напуштиле касарните во Риека и тргнале кон италијанско-словенската граница. Овој потег предизвикал силни реакции кај населението во Словенија, кое организира спонтани барикади и демонстрации против акцијата на ЈНА. Но, словенечката влада веќе имала план да ја преземе контрола над граничните премини и меѓународниот аеродром Брник. Војниците кои ги чувале граничните премини биле Словенци, така што запоседнувањето на премините се свело на промена на униформите и ознаките на војниците, без борби. Со преземањето на контрола над границата, Словенците успеале да воспостават позиции против очекуваниот напад од ЈНА. Десетдневната војна на ЈНА во Словенија заврши со релативно мали материјални штети и човечки жртви во однос на тоа што следуваше подоцна во Хрватска и особено во Босна и Херцеговина. (Подготви: Д.Г.)

Continue Reading

НА ДЕНЕШЕН ДЕН

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: На 57 години починала Донка војвода од демирхисарско Смилево, комита во Илинденското, Балканските и Првата светска војна

Published

on

Демирхисарската револуционерка Донка Комитката активно учествувала во многу битки, во Илинденското востание, како и Балканските и Првата светска војна, а животот го завршила од природна смрт на денешен ден во 1937 година. Донка Ставрева (Христова) Ушлинова, наречена Донка Комитката е родена на 21 декември 1885 во демирхисарското село Смилево. Таа е македонска револуционерка, учесник во македонското револуционерно движење, член и комита на Македонската револуционерна организација. Млада се омажила за Ставре Христов од битолското село Лера, а брзо потоа мажот и заминал на печалба. И додека таа била сама ја вознемирувал и следел некој Турчин, но храбрата Донка не можејќи да го истрпи тоа го убила и заедно со нејзината јатрва Сребра Апостолова го закопале. Но, по убиството двете жени биле принудени да заминат и да се одметнат во демирхисарските планини, каде од четата на ресенскиот војвода Славејко Арсов добиле униформи и оружје. Така Донка Комитката се вклучила во борбата на Македонската револуционерна ораганизација, а пред Илинденското востание учествувала во дваесетина битки во Битолскиот револуционерен округ, кај селата Лева Река, Смилево и Златари. Фото: Донка со сопругот Ставре Ушлинов во 60. пешадиски полк, 1917 г. По задушувањето на Илинденското востание, таа била принудена да пребегне во Бугарија, каде стигнала преку Србија, а подоцна како искусен борец Донка станала и подофицер во бугарската армија. За време на Балканските војни Донка Ушлинова заедно со нејзиниот сопруг Ставре станале доброволци во Осмата костурска дружина на Македонско-одринското ополчение. Ушлинова учествувала во повеќе борби, но се истакнала во битките на Шарќој, Галиполи, при заробувањето на Јавер паша, Руен и Султантепе. За покажаниот хероизам таа станала ефрејтор и била наградена со два ордени за храброст – трети и четврти степен. За време не Првата светска војна Ушлинова отишла доброволец во Вториот пешадиски македонски полк на Единаесетатa пешадиска македонска дивизија. Таа учествувала во борбите кај Јаребична, Дојран, Круша Планина и многу други. Одликувана е со Орден за храброст од втор степен, а во 1917 година со Орден за храброст прв степен и чин подофицер, одликувана од главниот командант на армијата генерал-лејтенант Никола Жеков. Таа подоцна била предложена и за офицерски чин, но крајот на војната не дозволил тоа да се случи. Донка Ушлинова, заедно со сопругот примиле парична помош од 10.000 лева со која изградиле мала куќа во Варна, а во 1924 година им се родил синот Александар. Таа била член на Варненското друштво на офицери Другарски сојуз, сè до нејзината смрт на 27 јуни 1937 година. По смртта на Донка Комитката, македонскиот женски сојуз издал некролог: „Почина Донка војвода, жена револуционерка, херој и смел борец за родните идеали…“ (Подготви: Д.Г.)

Continue Reading

НА ДЕНЕШЕН ДЕН

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Имала мајка едно ми чедо – Парапунов во Пиринска Македонија ја формирал првата антифашистичка чета

Published

on

Првата антифашистичка вооружена акција на Балканот се случила во Пиринска Македонија, каде на денешен ден, 26 јуни 1941 година во околината на Разлог, Никола Парапунов ја формирал првата партизанска чета на територијата на тогашна Бугарија која била во сојуз со тогаш хитлеровска фашистичка Германија. Организаторот на првото антифашистичко движење во Царска Бугарија, македонскиот револуционер Парапунов е роден во Разлог на 1 јули 1909 година, во семејство на шивачки работник. Во 1924 година се запишал на градежна насока во средното техничко училиште во Софија, а по завршувањето работел во родниот град и соработувал со тогашната ВМРО (Обединета). Во 1931 година станал член на Бугарската комунистичка партија, во 1932 и член на окружното раководство на БКП во Петрич. Поради своето делување како комунист бил уапсен и осуден на казна затвор каде минал од 1933 до 1941 година. По излегувањето од затвор, преминал во илегала и на 26 јуни 1941 година ја формирал разлошката чета, првата вооружена партизанска формација во Пиринска Македонија. Така Пиринска Македонија, како дел од Царството Бугарија, најрано го крева својот глас за ослободување и обединување на Македонија. На територијата на Пиринска Македонија уште во 1941 година се формираат партизански одреди под водството на Парапунов, а токму во Пиринска Македонија ќе се одигра и првата вооружена борба против бугарската фашистичка војска и воопшто првата вооружена битка против фашистичките окупациски војски на Балканот. На почетокот од 1943 година Парапунов станал член на ЦК на БКП, но на крајот од истата година загинува кај месноста Сува Чешма, во близина на Горноџумајското село Бараково, во борба откако се нашле во полициска заседа на бугарските сили. Никола Парапунов – Владо е македонски револуционер, истакнат организатор и раководител на партизанското антифашистичко движење во Пиринскиот дел на Македонија, кој од бугарските власти во 1933 година бил осуден на 15 години затвор. Тој и во затворот раководел кружоци и предавања за националното прашање, посебно за македонското. Бил командир на Разлошката чета и командир на Четвртата Горноџумајска востаничка оперативна зона. Се залагал за заедништво на партизанските движења од трите дела на Македонија. По основањето на Отечествениот фронт во 1942 година, Никола Парапунов работел за развој на неговите структури во Пиринска Македонија. Тој бил секретар на Окружниот комитет на БКП и на IV востаничка оперативна зона. Но, дошол во судир со ЦК на БКП за прашањето за оружената борба, зашто се застапувал за заедништво на партизанските движења од трите дела на Македонија и нејзино обединување. По смртта на Никола Парапунов Разлошкиот партизански одред го носи неговото име, а македонскиот народ ја испеал песната „Имала мајка едно ми чедо“: Имала мајка едно ми чедо едно ми чедо Никола. Очите ѕвезди, лице трендафил, левенто чедо крилато. Ееееј Никола, ееееј јунак пирински. Му здодеало од чорбаџии, од клето ропство фашистко. Тргнал Никола в бој да се бие за наша мајка Македонија. Ееееј Никола, ееееј јунак пирински. Дигнал ми глава херој Никола за правда и за слобода. Тргнал Никола в бој да се бие за наша мајка Македонија. Ееееј Никола, ееееј јунак пирински. (Фотографии: Музејот на македонската борба во Скопје, портрет на Никола Парапунов и восочната фигура на Парапунов во Музејот на македонската борба) (Подготви: Д.Г.)

Continue Reading
Advertisement
Вести18 hours ago

Зибери: Во полициските станици нема ажурирани списоци на дежурни адвокати, а државата не ги надоместува адвокатските услуги

Вести18 hours ago

РКЕ оваа недела ќе ги соопшти цените на блоковите и ниските тарифи

Вести18 hours ago

Лефков: Судската власт мора да биде независна, а не слуга на власта

Вести18 hours ago

Украл паричник, па го фатиле случајните минувачи – приведен крадец во Прилеп

Вести18 hours ago

Никола Димитров: Итна реафирмација на македонските позиции!

Вести18 hours ago

Нови цени на горивата од полноќ

Вести18 hours ago

130% поскапа струја за најголемите потрошувачи

Вести18 hours ago

Подготвителна седница за блок тарифите за потрошувачката на струја на домаќинствата

Вести18 hours ago

Одземени лиценците на БЕГ и за дистрибуција и снабдување со топлинска енергија

Вести18 hours ago

Бектеши: Усвоени измените со кои трговците во туристичките места ќе можат да работат во недела и на празници

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА4 weeks ago

ЗА НИВ БИЛ МАКЕДОНЕЦ: Комити кои го преживеале Илинден во 1960 година му оддаваат почит на Пиринскиот цар Јане Сандански

НА ДЕНЕШЕН ДЕН4 weeks ago

Во Влахи во Пиринска Македонија е роден македонскиот револуционер, Пиринскиот цар, Јане Сандански

Вести3 weeks ago

Редовен класен час на Мирка Велиновска !

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА4 weeks ago

Митот за големата преселба на словените научно срушен

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА3 weeks ago

Денес се навршуваат 2345 години од смртта Александар III Велики

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА4 weeks ago

Британски лингвист за Македонскиот и Бугарскиот јазик

НА ДЕНЕШЕН ДЕН2 weeks ago

Архиепископот г.г. Стефан до Вартоломеј: Ве молиме – не заборавајте нѐ, помагајте ни да растеме

Вести3 weeks ago

„Кога народот ја зема правдата во свои раце, тогаш во два дена се апсат лица“ – силна поддршка за Алабакоски од јавноста!

ХРОНОЛОГИЈА2 weeks ago

Во Ваташа е објавено дигање на Тиквешкото востание против српскиот окупатор, за кое долго молчеа и историчарите

Лајфстајл4 weeks ago

Куќата во која сега ужива Цеца Аркан ја „заработил“ со коцка

НА ДЕНЕШЕН ДЕН1 month ago

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Oд предавство во Могила загинаа војводите Цветков и Дедо Андреја со 14 комити во бој со 300 души аскер

Вести1 month ago

КОВАЧКИ: Ковачевски и СДСМ да кажат дали знаеле и дали учествувале на средбите на Талат Џафери со лица кои се ризик за безбедноста

Вести2 months ago

Мицкоски: ВМРО-ДПМНЕ нема да поддржи отворање на Уставот

ХРОНОЛОГИЈА2 months ago

РАЃАЊЕ НА МАКЕДОНСКАТА НАЦИЈА ЕП 04

НА ДЕНЕШЕН ДЕН2 months ago

Денеска е Велигден

НА ДЕНЕШЕН ДЕН2 months ago

Свети Георгиј Исповедник

ХРОНОЛОГИЈА2 months ago

РАЃАЊЕ НА МАКЕДОНСКАТА НАЦИЈА ЕП 03

НА ДЕНЕШЕН ДЕН2 months ago

ВОЗБУДЛИВА ПРИКАЗНА ЗА МОШТИТЕ: Ова е вториот гроб на светиот Лазар во Ларнака на Кипар

Лајфстајл3 months ago

Концертен рекорд на Ацо Пејовиќ во СКОПЈЕ: Над 12.000 луѓе наизуст пееле, публиката „во транс“ на песните од Тома!

Вести3 months ago

ЗГРОЗЕН СУМ ОД ОВАА ДРЖАВА И СУДСТВО – се огласи таткото на загинатата Викторија, мајката се гушеше во солзи!

Историја

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА2 weeks ago

МИСТЕРИЈАТА ТРАЕ: Македонското национално прашање му пресуди на Кочо Рацин!?

Рацин бил смртно ранет, но не починал веднаш, туку неколку часа подоцна. Иако имало доволно време да биде однесен до...

ХРОНОЛОГИЈА2 weeks ago

Во Ваташа е објавено дигање на Тиквешкото востание против српскиот окупатор, за кое долго молчеа и историчарите

Тиквешкото востание, кое долго време било табу-тема и за историчарите, е прво востание во Македонија по Илинденското, дигнато десет години...

ЛЕГЕНДИ3 weeks ago

Димитар Ангелов – Габерот

Димитар Ангелов – Габерот (14. X  1916 – 10. VI 1943) е македонски деец на комунистичкото движење и еден од...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА3 weeks ago

Денес се навршуваат 2345 години од смртта Александар III Велики

Денес се навршуваат 2345 години од смртта на најголемиот светски војсководец и Крал на Македонија и Македонците, фараон на Египет...

ЛЕГЕНДИ3 weeks ago

Лазар Велков Тодев (1880 – 1924)

Лазар Велков Тодев (1880 – 22 септември 1924) познат како Дивљанец или Дивљански, е македонски револуционер и војвода на Внатрешната...

ЛЕГЕНДИ3 weeks ago

Јордан Сиљанов – Пиперката

Јордан Сиљанов – Пиперката (23. VI 1870 – 10. VIII 1903) – македонски револуционер, член и демирхисарски војвода на ТМОРО....

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА4 weeks ago

Митот за големата преселба на словените научно срушен

Според напишаното може да се увиди дека Грците и Бугарите се вештачка творба за да се негира постоењето на Македонците...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА4 weeks ago

Дипломатски допис за аферата „Мис Стон”

Во август 1901 година, македонските револуционери на чело со Јане Сандански ја задржале aмериканската мисионерка Хелен Стон (Helen Stone) со...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА4 weeks ago

Британски лингвист за Македонскиот и Бугарскиот јазик

Британскиот лингвист Џорџ Кампбел во својата „Збирка на светските јазици“ (“Compendium of World Languages”), прв пат издадена во 1991 година,...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА4 weeks ago

Нови докази за постоењето на Македонците пред 1945 година

ГЕРМАНСКА КАРТА од 1940 година била презентирана пред штабот наВермахтот, кој подготвувал планови за окупација на Југославија. Клучен детал за...

Популарни вести

AllEscortAllEscort