Connect with us

НА ДЕНЕШЕН ДЕН

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Во Солун почна судењето на четворицата преживеани Гемиџии – на смрт беа осудени Шатев, Бошњаков, Богданов и Арсов

Published

on

Нецел месец по бомбашките напади, кои беа со цел да се сврти вниманието на Европа кон Македонија, познати како Солунски атентати, на 27 мај 1903 година во Солун започнал судскиот процес против преживеаните учесници во атентатите што го потресоа Солун, Империјата и Европа.

Османлиската власт, за овој процес, формирала специјален воен суд, кој потоа им пресудил на околу 300 лица. Четворицата од атентаторите што преживеале, Павел Шатев, Марко Бошњаков, Георги Богданов и Милан Арсов, биле осудени на смрт.

За 266 лица судот се изјаснил дека не е компетентен да им суди и биле ослободени, а еден дел биле осудени на затвор од 5 до 101 година.

Смртната казна на четворицата атентатори им била заменета со доживотен затвор, а по неколку месеци затворениците биле испратени на робија во затвори во Азија и во Африка, каде што Марко Бошњаков и Милан Арсов починале, а Павел Шатев и Георги Богданов биле амнестирани и ослободени во Хуриетот во 1908 година во Младотурската револуција.

Солунски атентати

Повеќе бомбашки напади на објекти, при што се внимавало да нема жртви, се изведени во Солун од 28 април до 1 мај 1903 година од страна на Гемиџиите, анархистичка револуционерна група која се борела за слободна Македонија. Целта на солунските атентатори била да се нападне најзначајниот европски град во Османлиската Империја за да се привлече вниманието на големите сили и да се реши македонското прашање.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Во изведувањето на Солунските атентати учествувале десетмина гемиџии: Јордан Поп Јорданов – Орцето, Константин Кирков, Димитар Мечев, Илија Трчков, Владимир Пингов, Павел Шатев, Марко Бошнаков, Милан Арсов и Георги Богданов и Цветко Трајков.

Поради страдањето на македонскиот народ од турската тиранија, Гемиџиите ослучуваат да преземат дејства преку кои ќе го актуелизираат македонското прашање во Европа. Со таа цел, решаваат да извршат напади врз објекти на европскиот капитал во Турција. Гемиџиите сметале дека на таков начин ќе ја заинтересираат европската јавност за состојбата во Македонија и дека преку нивните индивидуални акции ќе ги натераат големите сили да интервенираат во ослободувањето на Македонија.

Како настанала групата Гемиџии

Во 1898 година започнале преговорите помеѓу ТМОРО и Македонскиот таен револуционерен комитет (МТРК) што резултирало со самораспуштање на МТРК, а поголемиот дел од дејците се влеале во Македонската револуционерна организација и Македонскиот комитет, додека Слави Мерџанов, Петар Соколов и Петар Манџуков решиле да дејствуваат самостојно и формирале терористичка група подоцна позната како Гемиџиите. Во 1899 година тие заминале во Цариград со цел да го убијат султанот Абдул Хамид II. Откако се увериле дека не постојат никакви шанси за успешно изведување на атентатот, тие пристапиле кон нов план што опфаќал уривање на Отоманската банка во Цариград. Мерџанов го известува Јордан Поп Јорданов – Орцето и овој презел мерки за организирање на слична акција во Солун. Со парите, тие најмуваат куќа веднаш наспроти Банк Отоман и цела година групата копа тунел под земјата што води кон основите на банката.

Во исто време, копањето на цариградскиот тунел одело многу бавно. Набрзо дошло до откривање на каналот како резултат на предавство во почетокот на 1901 година. Помеѓу другите документи кои паднале во рацете на османлиските власти, се наоѓал и опширниот извештај за копањето на цариградскиот канал. Во меѓувреме сите биле уапсени, а потоа депортирани во Бугарија, каде што Слави Мерџанов и Петар Соколов почнале да разменуваат нови идеи за акции. Тие планирале да го пресретнат легендарниот Ориент-експрес кај Едрене. За таа цел двајцата формирале група од десетина луѓе, која успеала да се префрли во Одринско во јули 1901 година. Четниците ставиле големо количество динамит на железничката пруга, но акцијата врз возот неуспеала, а четата го киднапирала синот на локaлен турски земјопоседник, но била опколена, во борбата повеќето од четниците биле убиени, а заробените биле јавно обесени во центарот на Едрене.

Акциите во Солун

Во пролетта 1902 година Гемиџиите успеале да обезбедат 300 кг динамит и го довршиле каналот до Отоманската банка во Солун. Иако тие планирале што побргу да ги извршат нападите, Даме Груев им сугерирал да почекаат и да ја синхронизираат нивната акција со претстојното востание (Илинденскотот). За разлика од Груев, Борис Сарафов им дал морална и материјална поддршка на Гемиџиите.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Групата решава атентатите да започнат на 28 април 1903 година. Планот составен на последното советување одржано надвор од градот бил да се потопи францускиот брод, да се минира пругата во близина на солунската станица, да се запали резервоарот за газија од којшто се осветлувал градот; да се дигне во воздух Отоманската банка, да биде запален Бошнак-ан и да почнат улични борби со бомби и револвери. Прекинувањето на осветлението и фрлањето на градот во темнина требало да биде знак за почетокот на акцијата.

Секој точно знаел каква била неговата задача во определеното време за акција. Во врска со прашањето дали атентаторите треба да загинат при акциите дошло до различни мислења. Поп Јорданов, Кирков и Мечев го застапуваат ставот дека атентаторите треба да го положат својот живот, додека Шатев, Арсов и Бошнаков не се согласуваат со тоа. На крајот е одлучено секој сам да си го направи изборот.

Во акциите да нема цивилни жртви

На 28 април околу пладне во близина на солунското пристаниште Павел Шатев со динамит го дига во воздух францускиот брод Гвадалкивир. Акција била двојно успешна, бидејќи бродот бил запален, а патниците сите до еден спасени.

Истата вечер Димитар Мечев, Илија Трчков и Милан Арсов поставуваат динамит на железничката пруга Истанбул – Солун и го онеспособуваат возот. И при оваа акција нема жртви, но е предизвикан хаос во железничкиот сообраќај.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

На 29 април вечерта, околу 8 часот, Константин Кирков поставува динамит на цевките со гас за осветлување и на водоводните цевки на Солун. Целиот град е во темница и без вода. Во целиот град владее паника, хаос и страв.

Десетина минути по изгаснувањето на осветлувањето, врз Отоманската банка се фрлени две бомби по што Јордан Поп Јорданов – Орцето го активира експлозивот, кој уништува поголем дел од зградата на банката.

Во истото време на повеќе локации во Солун гемиџиите фрлаат бомби: Милан Арсов фрла бомба во летниот театар Алхамбра, Илија Трчков фрла две бомби на главната улица, Димитар Мечев фрла две бомби пред хотелот Египет, Константин Кирков фрла бомба пред Гранд хотелот, а Георги Богданов пред кафеаната Ноја. Владимир Пингов предизвикува пожар кај Бошњак-ан, а потоа фрла бомба пред вратата на Топхането (турската државна управа), каде што е застрелан од војници.

По овие акции Мечев и Трчков се вратиле во својот стан и од таму почнале да фрлаат бомби врз турската војска. Откако фрлиле 50-60 бомби се самоубиле за да не бидат фатени од турските власти.

На 30 април, во борба со турската војска и полиција загинува и Jордан Поп Jорданов.

На 1 мај, се извршуваат две неуспешни акции. Кирков прави обид да ја крене во воздух солунската телеграфско-поштенската станица, но е убиен од стражарот, а Цветко Трајков прави обид да го убие солунскиот валија Хасан Фехми паша. Откако не успева, атентаторот се самоубива активирајќи бомба.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Бомбите од Солун одекнаа во Европа

Гемиџиите успеваат да ја извршат најголемата терористичка акција на своето време. Нивниот план бил успешно извршен. Сите дипломатски претставници во Солун ги известиле своите влади за солунските настани.

Билансот од атентатите бил: директно од динамитот на гемиџиите настрадале Гвадалкивир, Банк Отоман, гасоводните цевки, Гранд Хотел Солун, кафеаните Ал Xамбра и Ноја и Бошнак-ан. Бил урнат Германскиот клуб, кафеаната Египет, како и неколку други локали.

Во битка со војската и полицијата се убиени или сами си пресудија шестмина од Гемиџиите: Орце Поп Јорданов, Константин Кирков, Димитар Мечев, Илија Трчков, Владимир Пингов и Цветко Трајков. Уапсени се Павел Шатев, Марко Бошнаков, Милан Арсов и Георги Богданов. Тие прво се осудени на смрт, но подоцна пресудата им е заменета со затвор во Фезан (Либија).

Во немирите кои избувнале на 30 април како реакција на атентатите, фанатизирани муслимани оделе во толпи низ градот и убивале недолжно христијанско население.

Проценките за бројот на загинати варираат од 35 лица, според османлиските власти, до 200 – 300 според ТМОРО. Властите успеале донекаде да ги смират толпите, но речиси без причина почнале да малтретираат и да апсат по сопствени произволни проценки.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Во рацијата на османлиските власти биле затворени околу 2.000 лица и некои членови на ЦК на ТМОРО на чело со неговиот претседател Иван Гарванов, а биле запленети и доста документи.

Покрај членови на ЦК биле затворени и поголем број членови на ТМОРО, со што таа претрпела силен удар. Од уапсените 2.000 лица, 353 лица се изведени пред суд, а од нив 33 се осудени.

(Подготвил: Д.Г.)

Continue Reading
Advertisement Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Вести3 days ago

Пандов: Патриотскиот институт на роденденот на Гоце Делчев ќе оддаде целодневна херојска стража на неговиот гроб

Вести3 days ago

Мицкоски: Уставни измени во овој парламентарен состав нема да има, ја предупредувавме владата да не прифаќа се

Вести5 days ago

Еве што пишувало на саркофагот на Делчев

Вести5 days ago

Како еден Македонец од Пиринска Македонија со солзи во очите ја пресретна бугарската делегација на гробот на Делчев! 

Вести5 days ago

Народот се организира на социјалните мрежи

Вести5 days ago

Џамбаски нема да се доближи до гробот на Делчев – доаѓаат и Македонците од Србија!

Занимливости1 week ago

Бугарскиот писател Стефан Цанев во гостувањето на бугарската национална ТВ

Вести1 week ago

Адвокатот што доби пријава за Сонцето од Кутлеш: Аирлија нека е, ние Македонците не се плашиме на нашите душмани

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 week ago

СУДЕНИ ЗА ВМРО

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 week ago

Францускиот сликар Беноист, како војник од 1914 до 1918-та, насликал серија мотиви од Тиквеш до Солун

Вести1 week ago

Адвокатот што доби пријава за Сонцето од Кутлеш: Аирлија нека е, ние Македонците не се плашиме на нашите душмани

Вести2 weeks ago

ГРУЕВСКИ ЗА ЕДНА ИСТОРИСКА ДИЛЕМА: Кој бил во право, Делчев или Груев?

Вести5 days ago

Џамбаски нема да се доближи до гробот на Делчев – доаѓаат и Македонците од Србија!

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 week ago

Францускиот сликар Беноист, како војник од 1914 до 1918-та, насликал серија мотиви од Тиквеш до Солун

Вести3 weeks ago

ТВ Алфа бара да го емитува „Црвениот поет“, кој се чува во фиока за да не се расипеле односите со Бугарија

Вести5 days ago

Еве што пишувало на саркофагот на Делчев

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 week ago

СУДЕНИ ЗА ВМРО

Вести3 days ago

Пандов: Патриотскиот институт на роденденот на Гоце Делчев ќе оддаде целодневна херојска стража на неговиот гроб

Вести2 weeks ago

Стојаноски: Директно од терен – доказ за лагите на власта.

Занимливости1 week ago

Бугарскиот писател Стефан Цанев во гостувањето на бугарската национална ТВ

Историја

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 week ago

СУДЕНИ ЗА ВМРО

Безскрупулозните и најсвирепи убиства се направени меѓу 15 и 16 јануари 1945 г. во месноста Лечиште кај Велес на 53...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 week ago

Францускиот сликар Беноист, како војник од 1914 до 1918-та, насликал серија мотиви од Тиквеш до Солун

Францускиот сликар Амабл Беноист (Amable BENOIST) се родил во Париз на 24 фебруари 1886 година. Татко му, Еуген Гарди (Eugène...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА3 weeks ago

Заедничка литургија во Лесновскиот манастир

Денес во Лесновскиот манастир Поглаварот на Македонската Православна Црква-Охрдиска Ахиепископија, Неговото Блаженство г. г. Стефан Архиепископ Охридски и Македонски и...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА4 weeks ago

МАКЕДОНЦИ ВО АРГЕНТИНА: Евтим и Илинка Петко од Шула дошле во Буенос Аирес во 1917 каде живее нивната 81-годишна ќерка Ирма

Има илјадници приказни за Македонци кои бегајќи од сите делови од Македонија, кои биле под окупација, оделе и во најдалечните...

ЛЕГЕНДИ1 month ago

Ристо Крле (1900 – 975)

Ристо Крле (3. IX. 1900 – Скопје, 29. X. 1975) е македонски драмски автор, еден од основоположниците на македонската драмска...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 month ago

Во Егејска Македонија има Македонци во 500 села

За националните прашања во Грција решава „длабоката држава“ вели Павле Воскопулос Филипов од Виножито, партијата на Македонците во Грција. Тој...

ЛЕГЕНДИ1 month ago

Aцо Шопов (1923 – 1982)

Aцо Шопов (20. XII. 1923 – 20. IV. 1982) е македонски поет и преведувач, есеист и борец на НОВМ во...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 month ago

НАУЧНА АКАДЕМИЈА ВО ПРИЛЕП: Ѓеорѓија Кастриот – Искендер, крал на Епир и Македонија, втор Александар Македонски

Во Прилеп денеска се одржа научна академија посветена на Ѓеорѓија Кастриот – Искендер.

ЛЕГЕНДИ2 months ago

Коле Неделковски

Глас од Македонија О, трајте, трајте, тирани ниедни!Доста се тија лаги и злоба –пакостен глас од устите гаднинад мојот народ...

ЛЕГЕНДИ2 months ago

Христо Татарчев  (1869 – 1952) 

Роден е на 16 декември 1869 год. во Ресен. Учи во Ресен, Брацигово и Пловдив. Студирал медицина во Цирих и...