Connect with us

ХРОНОЛОГИЈА

Кумановско востание

Published

on

Кумановско востание во 1878 година го кренаа македонските доброволци од српската војска во Српско – турската војна во 1876 година, на чело со месните војводи Јаким Челопечки, Никола Алгунски, Богдан Длибочки и други, во договор со македонските селски и градски првенци од Куманово, Крива Паланка и Кратово.

Тешката економска криза која владее во втората половина на XIX век, ги заострува социјалните, националните и политичките односи во Османската империја. Гневот на поробеното христијанско население поради високите намети, грабежите и убиствата на разбојничките банди во Европскиот дел на Империјата, кулминираат во 70-те години од XIX век. Во јуни 1875 година населението во Босна и Херцеговина се крева на оружје, а потоа во април 1876 година востанува Бугарија. Во јуни 1876 година во војна против Турција влегуваат Србија, Црна Гора, а Русија во 1877 година.

Голем број македонски печалбари во Србија, Романија и Бугарија, учествуваат како доброволци во редовите на српската и руската војска за време на Српско-турската, а потоа и во Руско-турската војна. Организирањето на македонските доброволци му било доверено на поранешниот руски конзул од Битола Хитрово и Стојан Везенко од Крушево. Во руската армија се вклучиле околу 400 доброволци, од кои биле формирани неколку народни или доброволни чети. Со нив командувале Македонци како на пример капетан Георги Антонов, Георги Пулевски, дедо Иљо Малешевски и др.

Во Македонија под влијание на настаните во соседството се будат народните маси и оживеала дејноста на ајдутските чети, особено четата на Димитар Беровски, чија активност не престанала по востанието во Разловци. Кон руските војски, кога тие се доближиле до Ќустендил, се приклучиле и доброволците на дедо Иљо војвода. Со заеднички сили ги ликвидирале остатоците од турската власт во Малеш и формирале своја месна самоуправа, која функционирала околу 2 месеци.

Истовремено, пред да биде прифатено примирјето меѓу Русија и Портата на 31 јануари 1878 година, српската војска во која се наоѓаат македонските доброволци, на 19 јануари 1878 година го завземаат Врање и навлегуваат во Северниот дел на Македонија. Тие завзеле неколку села во Кумановско пред да биде склучено примирјето.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Српската војска која претходно ги освоила Бела Паланка, Пирот, Ниш и Врање, поради примирјето не влегува во Куманово, туку се стационира на демаркационата линија кај Табановачката шума. Нејзиното присуство го раздвижува месното население кое почнало да се одметнува на планината Козјак и Герман.

Во меѓувреме, воените дејства ги раздвижува албанските разбојнички банди кои започнале да ги пљачкаат христијанските села. При нападот на куќата на Арсе Стојков од селото Осларе, во која загинува сопственикот и водачот на албанските разбојници, цело село се кренало против бандата и нокој од нив не успеал жив да излезе од Осларе. Истовремено, друга арнаутска банда ја нападнала куѓата на бујановечкиот кмет Ташко, при што ја силувале неговата снаа и ќерка. Ташко и неговите синови го кренале месното население и по потерата разбојниците биле пресретнати кај Челопек и сите 40 арнаути биле убиени.

Потикнати од настаните и стремежот за ослободување на Македонија, македонските доброволци во српската војска, предводени од месните војводи Јаким Челопечки, Никола Алгунски, Богдан Длибочки и други навлегуваат во Македонија. Тие се упатуваат кон Кумановско и Кривопаланечко и со помош на градските и селски првенци го креваат населението на востание.

Во манастирот Забел се собрале 500 селани. Во недостаток на доволно оружје и муниција, востаниците се обратиле до српските погранични власти и кнезот Милан за помош. Српскиот генерал Јован Белимарковиќ им дал 2.000 пушки и им ветил дека Србија ќе им помогне и со друго. Благодарејќи на помошта во оружје од српската војска, бројот на востаниците нараснал на 3-4.000 лица, а востанието се проширило на сите соседни околии. Востанието го зафатило Кумановско, Кривопаланечко, Кратовско и Овчеполско, а седиштето на востаниците бил манастирот Забел и Карпино.

Во неколку судири востаниците ја разбиле османлиската редовна војска заедно со башибозукот. На 24 април 1878 година во логорот кај Забел пристигнале турски парламентарци кои им понудиле амнестија доколку се предадат, но предлогот бил одбиен.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

На 31 мај 1878 година, 5.000 османлиски војници со батерија топови, на чело со генералот Хавзи-паша, ги разбиле востаниците. Голем дел од востаниците загинале кај Челопек, а останатите биле принудени да ги напуштат позициите. На 4 јуни 1878 година турската армија ја зазела Крива Паланка и стигнале до демаркационата линија со Србија. Во текот на месец јуни 1878 година Османлиите ја реокупирале востаничката територија. Поради теророт, голем дел од месното население се раселило во Србија. Тие што останале се соочиле со жестока одмазда: мажите биле набивани на кол, жените силувани, а селата биле палени. Голем број на христијански жени биле продадени како робови. Сепак еден дел останал на планините Козјак и Герман од каде продолжиле да дејствуваат против турските власти.

На Берлинскиот конгрес кој се одржал од 13 јуни до 13 јули 1878 година во многу нешта биле изменети одлуките на Санстефанскиот договор (3 март 1878), а со тоа и резултатите од Руско-турската војна. На Конгресот било одлучено Србија, Црна Гора и Романија да станат независни, на Австро-Унгарија и било препуштено да ја окупира Босна и Херцеговина, а Бугарија пак била разделена на два дела: на автономното кнежевство Бугарија, кое се простирало од Дунав до Стара Планина, и на автономната област Источна Румелија. Македонија била вратена под власта на Султанот, а со членот 23 од Договорот се предвидуваат воведување на реформи.

Со своето учество во овие војни македонскиот народ го изразил својот стремеж за слобода, својата желба за ослободување на својата земја од јаремот на турското ропство. Меѓутоа и двата договори, Санстефанскиот и Берлинскиот, за македонскиот народ биле неправедни.

Continue Reading
Advertisement Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Advertisement
Вести3 hours ago

Свечена конференција по повод 25 години ОК на ВМРО-ДПМНЕ Ѓорче Петров

Занимливости3 hours ago

Секоја чест за нашата Ангела Влинтовска и нејзините колеги!

ЛЕГЕНДИ3 hours ago

Спиро Костов (1848 –1931)

НА ДЕНЕШЕН ДЕН4 hours ago

КАЛЕНДАР НА МПЦ: Денеска е Св. великомаченица Екатерина, позната и почитувана и во Македонија

НА ДЕНЕШЕН ДЕН4 hours ago

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Раѓање и смрт на двајца големи поети – во Пиринска Македонија е роден Вапцаров, во Скопје почина Конески

Вести4 hours ago

СЕПАК Е ТУКА: Ахмети со Агелер на малата слика само со знамињата на САД и Македонија, но на големата го има и од Албанија

НА ДЕНЕШЕН ДЕН4 hours ago

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Роден е г. г. Доситеј, возобновител на Охридската архиепископија, поглавар кој стана симбол на МПЦ

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА5 hours ago

ГРУЕВСКИ: Заземањето на Ќустендил во 1922 година од ВМРО, во акцијата предводена од Тодор Александров и Панчо Михајлов – Чавдар

НА ДЕНЕШЕН ДЕН1 day ago

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Младата партизанка Невена Г. Дуња загина во борба со бугарскиот фашистички окупатор за слободна Македонија

Вести3 days ago

БАРАЊЕ ДО ВРХОВНИОТ СУД: Слобода за патриотите кои се осудени на долгогодишни казни затвор за случајот „27 април“

Вести3 weeks ago

Жител од Загоричани Егејска Македонија со порака до Каракачанов

Uncategorized4 weeks ago

НА ДЕНЕШЕН ДЕН2 weeks ago

Во 1939 г. во Хрватска излезе „Бели мугри“ од Кочо Рацин, антологија на болките и страдањата на македонскиот народ

Вести1 week ago

Црквата со јасна порака: Историската комисија да ги тргне рацете од Охридската архиепископија

Занимливости3 weeks ago

Дали знаете колку чини 1 килограм талиум од рудникот Алшар на светскиот пазар?

Вести3 weeks ago

Брзата реакција на пожарникарите спречија хаварија

Лајфстајл4 weeks ago

Отворен 75. Филмски фестивал во Кан

Вести1 week ago

Koj е Костадин Костадинов кој среде Скопје порача дека сме Бугари: Има проруска партија и најмногу мрази Македонци, Роми и мигранти

Занимливости2 weeks ago

Вучиќ за СП во Катар: Ќе навивам со сето срце за Србија, како што навивав за Македонија на ЕП

Вести1 week ago

ПРОФ. ЛИМАНИ: Обединета Албанија не е веќе табу ни утопија, лесно со Косово и територии од Македонија, потешко со Србија и со Црна Гора

Историја

ЛЕГЕНДИ3 hours ago

Спиро Костов (1848 –1931)

Спиро Костов ( 1848 – 19. Ⅷ 1931) е македонски револуционер, учесник во македонското револѕцинерно движење. Бил учесник во: Српско-турската...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА5 hours ago

ГРУЕВСКИ: Заземањето на Ќустендил во 1922 година од ВМРО, во акцијата предводена од Тодор Александров и Панчо Михајлов – Чавдар

Во историјата на македонската револуционерна борба за слобода периодот од 4 и 5 декември 1922 година е значаен по привременото...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА5 days ago

СЛАВЕ МАКЕДОНСКИ ДО БУГАРСКИТЕ ПИСАТЕЛИ ЌЕ ЗВУЧЕВТЕ ВАКА: ОНДУР МОНДУР КААЛАМАНДУР АКО

ИЛЈАДА ЗБОРОВИ ВО ОДБРАНА НА МАКЕДОНСКАТА НАЦИЈА Матица на македонските иселеници ја објави Беседата на Славе Македонски пред Управниот одбор на...

ЛЕГЕНДИ1 week ago

Борис Сарафов (1872 – 1907)

Борис Сарафов (12 јули 1872 – 28 ноември 1907) бил македонски револуционер, раководител и војвода. Бил водач на Врховниот Македонски...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА2 weeks ago

Иконописецот Гаврил се потпишал Македонец во 1897-ма кога Тито што ги „измислил“ Македонците имал само 5 години

Македонците од Пиринска Македонија објавуваат сведоштво од црквата Св. Архангел Михаил во Берово, каде иконописецот во 1897 година се потпишал...

ЛЕГЕНДИ1 month ago

Димитар Богоевски – Мите (1919 -1942)

Димитар Богоевски – Мите (31. X. 1919 – 12. IX. 1942) е Македонски поет и револуционер, народен херој. Познат како...

ЛЕГЕНДИ1 month ago

Димитрија Чуповски (1878 – 1940)

Димитрија Чуповски (Папрадиште, Велешко, 8. XI 1878 – Ленинград, СССР, 29. Х 1940) – е македонски деец, еден  најистакнатите афирматори...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА2 months ago

23.октомври 1893 – Во Солун е основана Внатрешната Македонско-Одринска Револуционерна Организација (ВМОРО)

Ввна точка на дејноста на ВМОРО е организирањето на Илинденското востание во 1903 година во Македонија и на Преображенското востание...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА2 months ago

Јосип Броз Тито на 11 Октомври во Скопје

Денес е 11 Октомври Денот на востанието на македонскиот народ во 1941 годин против фашистичкиот окупатор во Македонија и со тоа...

ЛЕГЕНДИ2 months ago

Ламбо Василев

Ламбо Василев (1876 – ?) е македонски револуционер, член на Македонската револуционерна организација. По професија бил столар. Во 1902 година...