Connect with us

НА ДЕНЕШЕН ДЕН

ДОКУМЕНТИ ЗА МАКЕДОНИЈА: Иконописецот и фотограф Гаврил Атанасов е автор на посмртната фотографија на Даме Груев кај Русиново

Published

on

Продолжение за приказната што вчера ја објавивме за иконописецот Гаврил Атанасов од Берово, кој во поптисот на своето дело во 1897 година, покрај името и презимето навел дека е Македонец, денеска со ново продолжение.

Авторот приказната ја објавува на Страницата Macedonia : a True Endless Story … на Фејсбук која објавува документи, записи и сведоштва од историјата на Македонија.

Во продолжение ја пренесуваме во целост:

ГАВРИЛ АТАНАСОВ (1862 – 1951) – МАКЕДОНСКИ ЗОГРАФ И ФОТОГРАФ

Гаврил Атанасов Христов е истакнат македонски уметник, иконописец и фотограф роден во Берово, 1862 или ’63 година. Бил врвен зограф. Зад себе има околу 300 вредни икони, од коишто голем број се и во Русија, потоа – Софија, Бугарија, во Пиринска Македонија, Берово и некои цркви и манастири во Македонија, особено на истокот од земјава. А, потоа во подоцнежната возраст и тој подучувал млади зографи. Престојува на повеќе места ширум Балканов, но поради големата љубов кон родниот крај и кон саканата Марија, се вратил во Берово. Најдолго, сепак, творел во манастирот „Св. Архангел Михаил“ во родното место (1899 – 1920).

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Во 1870-1 г. Атанасов го посетувал Егзархиското училиште во родното Берово. Работел како аргат, бидејќи семејството му било сиромашно. На околу 18 години заминал на Света Гора, кај братот сѝ Христо, кој работел како слуга во рускиот манастир „Св. Пантелејмон“. Таму се сретнал со работата на зографите. Со помош од брат му кој уплатил 20 лири, Гаврил во 1881. ја почнал обуката кај Григориј Шкурт, па потоа учел и кај негушанецот Христодулос Матеј – исто така во Кареја, по што станал негов помошник. Нивната заедничка работа траела околу 13 години, изработувајќи икони за извоз во Русија.

ВО 1897. ГАВРИЛ АТАНАСОВ СИ ЈА ЗАПИШАЛ И НАЦИОНАЛНОСТА – МАКЕДОНЕЦ

За да нема никакви дилеми од каде е и што е по националност, плодниот зограф во 1897 г., скоро веднаш по првото враќање од Света Гора, во родното Берово, јасно се потпишал на една од своите први творби во Малешевијата. На иконата на Св. Јован Златоуст (види слика), изработена на метал, којашто и денес стои на средишното место на јужната олтарска врата на беровскиот манастир „Св. Архангел Михаил“ стар скоро два века, овој уметник запишал: „Иконописец Гаврил Атан.(асов), Македонец, од село Берово, Малеш, 1897 година“.

Во 1901. се оженил за Марија Поп Буровска – „Маца“ од семејството Поп-Буровци. Во брачниот живот со неа добиле осум деца – Александар, Полихерија, Диспина, Параскева, Панте, Михаил, Ана и Борис. Околу 1905 г., Гаврил повторно пошол во Кареја на Света Гора, изучил фотографија од Васил Тарарачков, кого пак, тој го научил иконопис. По ок. 2 години на Света Гора, се вратил во Берово, овојпат – трајно.
Нему му се припишува малешевската македонска народна песна:
„Маце Марие бела Беровко,
жени се Маце, мен ме не чекај,
јас ќе си стана млади калуѓер.“

ПОСМРТНАТА ФОТОГРАФИЈА НА ДАМЕ ГРУЕВ

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

По убиството на Дамјан – Даме Груев на 23 декември 1906 г., кај беровско Русиново, османлиските власти наредиле телото да биде откопано и фотографирано, за да се утврди дали баш тогаш големиот македонски револуционер навистина бил убиен и тоа да се документира. Фотографирањето го извршил токму беровецот Гаврил, првиот фотограф во Малешевијата. Таа фотографија е една од ретките сочувани, направени од Гаврил, кој бил исклучителна личност, извонреден зограф и голем патриот.

Идентитетот на Даме и неговите соборци бил потврден. Турските војници биле одликувани.

Низ Малешево има и други негови фотографии коишто сведочат за битни и значајни настани и личности од историјата на овој крај. Вистинска штета е што во 1934 г., заедно со куќата изгорело и атељето на овој малешевски фотограф, при што е уништен драгоцен фотографски материјал од историско значење. Во обновената црква „Св. Богородица Балаклија“ во Берово, при нејзиното фреско-пишување, од страна на академскиот сликар Ѓорѓи Данев, насликан е и ликот на Гаврил Атанасов – Зограф, со што овој лик е овековечен за навек.

ДЕЈНОСТА ВО ВРЕМЕ НА БУГАРСКАТА И СРПСКАТА ОКУПАЦИЈА

Зографот изработил повеќе иконостаси и огромен број икони, од коишто најубавите се наоѓаат во црквата во село Смиланци, кај Радовиш, и во Берово. Во манастирот „Св. Архангел Михаил“ во Берово Гаврил, работел во периодот од 1899 до 1920 година. Но, 13-те икони што го носат неговиот потпис и се наоѓаат во овој манастир, се само „капка во морето“ од иконографското наследство што го оставил овој славен македонски зограф Гаврил, а коешто се наоѓа по црквите, манастирите и приватните домови во Малешевијата, Пијанец, Кочанско, Штипско, Радовишко, Струмичко, Струмско и подалеку низ балканските земји и, во – Русија, секако.

Од писмо што на 04. 04. 1928 г. Гаврил Атанасов му го испратил на Јеремије М. Павловиќ, да му послужи при пишувањето на книгата „Малешево и Малешевци“, покрај дел од горе изнесените податоци, дознаваме дека Гаврил, за изработка на своите икони, при турското робство набавувал материјал од Солун, при бугарската окупација – од Софија, а во времето кога е пишувано писмото (за време на српската окупација) – од Скопје.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Во црквите во Малешево и Пијанец пописната комисија на македонскиот Републички завод за заштита на културно-историските споменици, регистрирала негови 300 икони со различна големина, од коишто 41 икона му се припишуваат на неговиот син, зографот Борис.
Гаврил Атанасов починал во Берово, 1951, на 88-годишна возраст, опкружен од многубројните негови наследници.

(Подготвил: Д. Г.)

Continue Reading
Advertisement Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Advertisement
Вести19 hours ago

БАРАЊЕ ДО ВРХОВНИОТ СУД: Слобода за патриотите кои се осудени на долгогодишни казни затвор за случајот „27 април“

Вести19 hours ago

Не заспивајте, да не треба да кршиме стакла: Патници се возеле преплашени во автобус од Скопје до Софија што чадел и лазел

НА ДЕНЕШЕН ДЕН1 day ago

Воведение на Пресвета Богородица

НА ДЕНЕШЕН ДЕН2 days ago

Преподобен Григориј Декаполит

Занимливости3 days ago

Дедо, како можевте да живеете

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА3 days ago

СЛАВЕ МАКЕДОНСКИ ДО БУГАРСКИТЕ ПИСАТЕЛИ ЌЕ ЗВУЧЕВТЕ ВАКА: ОНДУР МОНДУР КААЛАМАНДУР АКО

Вести3 days ago

БРАВО! – НАРОДОТ ПОЧНА ДА СЕ САМООРГАНИЗИРА – ДА ИМ ПОМОГНЕМЕ НА ТИЕ ШТО ГО БРАНЕА УСТАВОТ

Вести3 days ago

СО „МЕРЦЕДЕСОТ НА ГРУЕВСКИ“ ШТАЈНМАЕР ДОЈДЕ ВО КАВАДАРЦИ

Вести3 days ago

Муцунски: Младите од ВМРО-ДПМНЕ праќаат порака дека тие се позади принципиелно членство на Македонија во ЕУ

Вести3 days ago

Богата „частовка“: Владата одобри повеќе од 11,5 милиони евра на ЕСМ

Вести3 weeks ago

Жител од Загоричани Егејска Македонија со порака до Каракачанов

Uncategorized4 weeks ago

НА ДЕНЕШЕН ДЕН1 week ago

Во 1939 г. во Хрватска излезе „Бели мугри“ од Кочо Рацин, антологија на болките и страдањата на македонскиот народ

Вести1 week ago

Црквата со јасна порака: Историската комисија да ги тргне рацете од Охридската архиепископија

Вести3 weeks ago

Брзата реакција на пожарникарите спречија хаварија

Лајфстајл4 weeks ago

Отворен 75. Филмски фестивал во Кан

Занимливости3 weeks ago

Дали знаете колку чини 1 килограм талиум од рудникот Алшар на светскиот пазар?

Вести1 week ago

Koj е Костадин Костадинов кој среде Скопје порача дека сме Бугари: Има проруска партија и најмногу мрази Македонци, Роми и мигранти

Занимливости2 weeks ago

Вучиќ за СП во Катар: Ќе навивам со сето срце за Србија, како што навивав за Македонија на ЕП

Вести7 days ago

ПРОФ. ЛИМАНИ: Обединета Албанија не е веќе табу ни утопија, лесно со Косово и територии од Македонија, потешко со Србија и со Црна Гора

Историја

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА3 days ago

СЛАВЕ МАКЕДОНСКИ ДО БУГАРСКИТЕ ПИСАТЕЛИ ЌЕ ЗВУЧЕВТЕ ВАКА: ОНДУР МОНДУР КААЛАМАНДУР АКО

ИЛЈАДА ЗБОРОВИ ВО ОДБРАНА НА МАКЕДОНСКАТА НАЦИЈА Матица на македонските иселеници ја објави Беседата на Славе Македонски пред Управниот одбор на...

ЛЕГЕНДИ7 days ago

Борис Сарафов (1872 – 1907)

Борис Сарафов (12 јули 1872 – 28 ноември 1907) бил македонски револуционер, раководител и војвода. Бил водач на Врховниот Македонски...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА2 weeks ago

Иконописецот Гаврил се потпишал Македонец во 1897-ма кога Тито што ги „измислил“ Македонците имал само 5 години

Македонците од Пиринска Македонија објавуваат сведоштво од црквата Св. Архангел Михаил во Берово, каде иконописецот во 1897 година се потпишал...

ЛЕГЕНДИ1 month ago

Димитар Богоевски – Мите (1919 -1942)

Димитар Богоевски – Мите (31. X. 1919 – 12. IX. 1942) е Македонски поет и револуционер, народен херој. Познат како...

ЛЕГЕНДИ1 month ago

Димитрија Чуповски (1878 – 1940)

Димитрија Чуповски (Папрадиште, Велешко, 8. XI 1878 – Ленинград, СССР, 29. Х 1940) – е македонски деец, еден  најистакнатите афирматори...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 month ago

23.октомври 1893 – Во Солун е основана Внатрешната Македонско-Одринска Револуционерна Организација (ВМОРО)

Ввна точка на дејноста на ВМОРО е организирањето на Илинденското востание во 1903 година во Македонија и на Преображенското востание...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА2 months ago

Јосип Броз Тито на 11 Октомври во Скопје

Денес е 11 Октомври Денот на востанието на македонскиот народ во 1941 годин против фашистичкиот окупатор во Македонија и со тоа...

ЛЕГЕНДИ2 months ago

Ламбо Василев

Ламбо Василев (1876 – ?) е македонски револуционер, член на Македонската револуционерна организација. По професија бил столар. Во 1902 година...

ЛЕГЕНДИ2 months ago

Димитар Мирчев (1865 – 1938)

Димитар Мирчев (23. X 1865 – 13. VI 1938) е македонски деец и револуционер,  член на ЦК на ТМОРО. Познат...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА2 months ago

Карта од Македонија која се криеше од јавноста

Вистината за Македонија една и единствена , кога немало Грци , Бугари , Срби и Албанци како најстара нација 10.000...