Connect with us

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА

Димитар Џундев, генетичар: Можете да ја смените историјата, но не и гените!

Published

on

Со генотипизирање кое наскоро ќе го објавиме успеавме да докажеме дали нашите предци биле Словени или антички Македонци.  

Можете да ја смените историјата, но не и гените! Вие можете со разни договори да ги смените учебниците по историја, да ги смените книгите, да ги принудувате историчарите да пишуваат според владините барања за промена на историјата, но не можете да ги смените гените и крвта која тече во нашите вени! Буквално, во нашите вени тече историјата на Македонија. По објавувањето на резултатите, сите хипотези за потеклото на македонскиот народ треба да бидат затворени и да се официјализира тоа што ние ќе го тврдиме. Дури и тоа сега што досега го имаме како резултат, ќе предизвика земјотрес кај македонската јавност, вели во ексклузивното интервју за весникот ВЕЧЕР, генетичарот Џундев.

Кој е Димитар Џундев, човекот за кој знае светот, но малкумина во родната Македонија? 

Роден сум во Гевгелија, каде што го завршив основното образование, а потоа средно продолжив во Скопје.  За време на средното образование имав освоено дваесетина први места, награди, медали и признанија на државните и меѓународните натпревари по хемија, математика, физика и астрономија. Во тоа време бев еден од најнаградуваните средношколци воопшто од независноста до тогаш.

Благодарение на сите овие награди, бев примен да студирам на повеќе елитни универзитети, сите рангирани во првите 100 најдобри универзитети во светот. Бидејќи од високо рангираните универзитети, студиска програма за дипломиран генетичар постои само на Универзитетот „Шефилд“ во Велика Британија, јас на крајот се одлучив да заминам на „Шефилд“ и таму да го продолжам моето образование. За првпат таму имав можност да работам со дел од најдобрите научници во светот, а на денот на дипломирањето бев награден и со престижната награда Sheffield Graduate Award.

Постдипломски студии продолжив на Лудвиг-Максимилијан Универзитетот во Минхен (LMU), кој е еден од најстарите и најелитен германски универзитети. За време на магистерските студии, имав можност дел од моите студии да ги поминам по еден семестар на Швајцарскиот федерален институт за технологија во Цирих (ETH Zurich) и седум месеци на престижниот Центар за геогенетика на Универзитетот „Копенхаген“. Во ETH Zurich работев на истражување за населувањето на Маорите во Нов Зеланд, додека пак во Копенхаген работев на биоинформатички анализи на геномот за определување на македонското потекло. Секаде кај што студирав имав феноменални услови за учење и работа, работев со дел од најдобрите научници и бев образован да бидам добар генетичар. Дополнително, се имам здобиено со работно искуство во Македонската академија на науките и уметностите, Руската академија на науките, како и во Швајцарскиот федерален институт за водена наука  и технологија (EAWAG), а мал временски период престојував и во Полската академија на науките.  Со знаењето и искуството, кое го стекнав на најдобрите универзитети во светот, се вратив во Македонија и ја основав Генем – првиот старт-ап за античка ДНК и палеогеномика во светот.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Зошто одлучивте да се вратите во Македонија? 

Иако имав многу понуди да работам во некоја од европските земји, со искрена надеж и амбиција да ѝ помогнам на мојата татковина во овие тешки историски времиња, јас одлучив да се вратам во Македонија. Затоа што тоа е моја должност и чувствувам дека Македонија ме повикува, како член на македонската интелигенција се чувствувам одговорен и повикан да направам сè што е во моја моќ да ѝ помогнам.

Сакам овде во Македонија да изградам светски позната компанија, со која секој Македонец ќе се гордее. Веќе „Генем“ произведува врвна светска наука и работи според највисоките светски стандарди за квалитет. Макотрпно работам да дизајнирам и да понудам на пазарот нови производи и услуги, како и да изградам компанија, која ќе нуди иновативни и најпрецизни генетски тестови на пазарот. И покрај сите проблеми, кои ги има во државата, сакам да докажам дека и во Македонија се може, сакам да создадам нешто што ќе биде светско, но „Made in Macedonia”!

Јас припаѓам на една нова генерација Македонци, кои се родиле и пораснале во независна Македонија. Сакам да докажам и да покажам дека Македонецот може, дека местото на Македонецот е да биде на врвот и да биде прв во светот. Знам дека ова е премногу амбициозно, но секој Македонец е амбасадор на Македонија, ние мора да дадеме сè од себе да бидеме помеѓу најуспешните во светот во полето во кое ние твориме и работиме. Свесен сум дека ова е пеколно напорен и долг пат, но ако вложиме доволно труд и енергија, знам дека еден ден ќе успееме.

Од каде идејата за истражувањето на поврзаноста на денешните Македонци и античките, колку време и со кого го правевте истражувањето, колку примероци беа собрани и каде беа испитувани?

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Пораснав слушајќи ги приказните за нашето потекло од градовите на античките Македонци и газејќи по земјата полна со коски на луѓето кои живееле на оваа земја пред илјадници години. Логично е да се запрашаме кои сме ние, што се крие во крвта која тече во нашите вени, дали античките Македонци или Словените се нашите предци…

Поради тоа, започнав истражување во Руската академија на науките (РАН) за потеклото на македонскиот народ. Јас добив грант од германската, односно баварската влада, а РАН имаше свои ресурси со кои го започнавме истражувањето, за кое имавме финансии за околу 80 примероци. Подоцна истражувањето се прошири на вкупно 250 луѓе, од Македонци и уште две етнички групи. Примероците беа земени од сите делови на етничка и историска Македонија, во согласност со македонските дијалекти, а лабораториската работа ја продолжив во Руската академија на науките во Москва. Во РАН ги анализирав варијантите на Y хромозомот, кои постојат кај Македонците, односно предците по машка линија на испитаниците. Со генотипизирање ние успеавме да направиме јасна разлика и да дефинираме дали предците на определена личност биле Словени, кои се населиле на овие простори, или пак се домородно античко-македонско население. Методот на работа вклучува комплексни анализи за дали тестираните лица се директни биолошки наследници или, пак, колку се блиску до древните луѓе кои живееле во Македонија, на Балканот, зад Карпатите, и на другите региони на Медитеранот и Евроазија.

За истражувањето да биде поткрепено со цврсти докази, потребно е да се извршат дополнителни секвенционирања на геномот, како и низа други комплексни анализи со кои никој во светот нема да се осмели да ги побие нашите истражувања. Но сè што е квалитетно, е и премногу скапо, а исто така и бара премногу време и енергија.

За ваква круцијална тема како потеклото на македонскиот народ, македонската (поранешна) влада ни денар нема дадено, па на почетокот мораше германската (баварската) влада да го финансира и да поддржи дел од истражувањето. За жал, освен германската, поточно баварската влада и руската академија, никој друг не се интересираше за истражувањето, особено не во Македонија. Дури, една државна национална институција ја попречи мојата работа со изговор за истражувањето дека, ќе ги цитирам со нивни зборови „тоа Грција не го сака“. Буквално, институциите ја мешаат политиката во науката, што е апсолутно недозволиво. Во светот постојат многу места за финансирање на наука со грантови за испитување на научни теми и проблеми, но никој нема да финансира истражување на Македонците, бидејќи тоа не е во нивен интерес. Јас добив понуди да работам на демографската историја на Данците и други народи, но немам мотивација и желба тоа да го правам, мојата цел е да ги откријам тајните на крвта која тече во нас.

До каде е истражувањето и кога ќе заврши? 

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Се работи за истражување со историска тежина, кое нема да остави белег за ден или два, туку ќе остане да стои за векови и векови. Фактите и резултатите кои ние ќе ги добиеме ќе бидат овде да сведочат за нас како народ и нашата историја. Имаме свето право да го знаеме нашето точно минато и ова е многу важна и чувствителна тема. Затоа тоа што ние го правиме мора да биде буквално на врвот на светската наука и по квалитет да биде прифатено буквално од целиот научен свет на планетата. Односно по објавувањето на резултатите, сите хипотези за потеклото на македонскиот народ треба да бидат затворени и да се официјализира тоа што ние ќе го тврдиме. Дури и тоа сега што досега го имаме како резултат, ќе предизвика земјотрес кај македонската јавност.

Затоа, многу  битно е истражувањето да биде направено со највисоки можни стандарди. Оттука, не сакаме да брзаме, и сè додека немаме најдлабочински, најобемни и најрелевантни можни резултати, не сакаме ништо да објавиме. Јас за мојата работа одговарам пред историјата, не можам да објавам нешто што не е 100% потврдено и силно издржано со цврсти докази. Резултатите ќе бидат објавени тогаш кога јас ќе бидам задоволен од квалитетот што ќе го постигнеме, а моите лични критериуми се многу, многу, многу повисоки од критериумите на рецензентите во Science и Nature.

Има милиони научни трудови кои никој не ги чита, како и трудови како тие на Лавоазје, кои се релевантни и се читаат и по неколку векови од кога се напишани.

Што покажаа резултатите од досегашните завршени испитувања?

Можете да ја смените историјата, но не и гените! Вие можете со разни договори да ги  смените учебниците по историја, да ги смените книгите, да ги принудувате историчарите да пишуваат според владините барања за промена на историјата, но не можете да ги смените гените и крвта која тече во нашите вени! Буквално, во нашите вени тече историјата на Македонија!

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Бидејќи многу добро знам што значат нашите резултати, можам да ви потврдам дека имам феноменални резултати кои би одекнале во македонската и научната јавност како атомска бомба, но тоа не ми е целта и затоа сум многу внимателен. Факт е дека поради комплексната ситуација во Македонија, резултатите ќе предизвикаат далекосежни последици. Затоа, многу внимавам да не се обои и политизира истражувањето. Целокупното истражување и резултатите ќе бидат објавени наскоро, кога целиот научен процес ќе заврши на највисоко можно научно ниво. Морам да напомена дека апсолутно во никој случај нема да дозволам политиката да се меша во науката, за што веќе имаше обиди.

Како е да се биде научник во приватниот сектор, дали тоа е исто или, пак, се разликува од тоа да се биде научник во универзитетите? 

Да се биде научник во бизнис и во академскиот свет не е исто. Во академскиот свет научниците се борат  резултатите од нивните истражувања и нивните научни трудови да бидат објавени во научните списанија и да бидат прочитани и широко разбрани. Но во бизнис-светот е обратно, вие инвестирате буквално години работа и енергија во нов иновативен производ или технологија, која решава одреден постоечки проблем, а притоа не смеете да дозволите конкуренцијата да го дознае начинот на кој ги решавате зададените научни проблеми. Искрено, жал ми е што како научник во старт-ап светот, морам да потрошам месеци и месеци работа, дизајнирајќи научни експерименти, технологии и производи, за на крајот на денот методот да остане деловна тајна, кој мораме да го криеме и заштитиме од конкуренцијата. За жал, ова не е електротехнологија каде што може да се патентира одреден производ, во генетиката секој може да ви го ископира експериментот, а со тоа индиректно да ви нанесе финансиска штета. Во академскиот свет методите ги споделувате со сите, но во бизнис-светот – со никој, освен со агенциите и телата кои ве надгледуваат и ве сертифицираат за работа и квалитет.

Какво е искуството да се има стар-ап компанија во Македонија и да се твори овде?

Нашето мото е први во Европа и први во Светот. Нашата цел е да создадеме совршенство на тестовите кои ги работиме. Нашата цел е да го импресионираме светот со продуктите и услугите кои ги дизајнираме, на што силно и посветено работиме.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Тешко е човек да се бори со конкуренти како „Абот“, „Фајзер“, „Рош“, „Термо Фишер“, кои имаат традиција од повеќе векови, имаат над 100.000 вработени и капитал од десетици, па и стотици милијарди евра. Но јас сум сигурен дека барем во некои категории ќе можеме силно да ги победиме.

Компаниите со кои се натпреваруваме се изградени во 19 век, а  сега сме 21 век. Не се гради силна биотехнолошка компанија за краток временски период, а исто така самите истражувања, клинички студии, добивањето на соодветните дозволи итн. може да одземат буквално декади. Ова е тежок и долг пат, но ниту Рим не е изграден за еден ден, ниту пак Македонија, а исто така долг и тежок е и нашиот пат.

Резултатите сигурно нема да ги видиме веднаш уште утре, но кога-тогаш тие ќе дојдат, ние работиме темелно и квалитетно. Во оваа област, поради потребата од клинички испитувања, кои можат да траат и повеќе од деценија, како и строгите правила за квалитет, за успешни резултати потребно е подолго време.

Нашето искуство за бизнис-условите во Македонија не е блескаво. Први во Европа и во светот имавме произведено технологија за детекција на SARS-CoV-2 на површини (рачки, маси, столови, прибор за јадење) како и мобилна лабораторија за античка ДНК. Но не ги добивме неопходните дозволи од македонските институции, кои впрочем сè уште ги чекаме. Причината е што во Македонија се работи исклучиво според партиски книшки и врски. Не ни прават штета само нам, туку ѝ прават огромна и астрономска штета на Македонија. Бидејќи успехот да се произведе SARS-CoV-2 тест за на површини ќе беше пред се огромен успех за Македонија, бидејќи Македонија ќе беше прва земја во светот која ја произвела оваа технологија и де факто ќе бевме први, пред земјите како САД, Русија, Кина.

Во 2020 година, технологијата за брза проверка на SARS-CoV-2 на површини, која ќе имаше примена во ресторани, авиони, јавен превоз, беше нужна и можеше да го промени светот во тој момент. Но во 2022 година буквално нема потреба од таа технологија. За жал, ние уште од 2020 година сè уште ги чекаме соодветните дозволи и одобренија.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Нашата компанија има произведено технологии кои се на врвот на светската наука, но прашањето е кога ние ќе ги добиеме потребните дозволи за да можеме да ги пуштиме истите на пазарот. Ќе напоменам дека доколку во нормална држава ние ги добиевме потребните дозволи навреме, не само што нашата компанија ќе имаше огромен раст, туку и бруто-домашниот производ на Македонија ќе имаше раст, бидејќи нашите производи за време на светската пандемија на Covid-19 ќе можеа да се продаваат масовно низ светот.

Доколку мојот старт-ап беше основан во друга држава, најверојатно ќе вредеше стотици милиони, но сепак тоа тогаш ќе беше една данска, германска, англиска компанија, а не македонска. Но, не жалам, јас сум патриот кој се бори за Македонија и мене пред сè целта ми е да создадам дела на кои ќе се гордее Македонија. Се надевам и дека ќе успеам во тоа.

Continue Reading
Advertisement Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Вести3 days ago

Пандов: Патриотскиот институт на роденденот на Гоце Делчев ќе оддаде целодневна херојска стража на неговиот гроб

Вести3 days ago

Мицкоски: Уставни измени во овој парламентарен состав нема да има, ја предупредувавме владата да не прифаќа се

Вести5 days ago

Еве што пишувало на саркофагот на Делчев

Вести5 days ago

Како еден Македонец од Пиринска Македонија со солзи во очите ја пресретна бугарската делегација на гробот на Делчев! 

Вести5 days ago

Народот се организира на социјалните мрежи

Вести5 days ago

Џамбаски нема да се доближи до гробот на Делчев – доаѓаат и Македонците од Србија!

Занимливости1 week ago

Бугарскиот писател Стефан Цанев во гостувањето на бугарската национална ТВ

Вести1 week ago

Адвокатот што доби пријава за Сонцето од Кутлеш: Аирлија нека е, ние Македонците не се плашиме на нашите душмани

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 week ago

СУДЕНИ ЗА ВМРО

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 week ago

Францускиот сликар Беноист, како војник од 1914 до 1918-та, насликал серија мотиви од Тиквеш до Солун

Вести1 week ago

Адвокатот што доби пријава за Сонцето од Кутлеш: Аирлија нека е, ние Македонците не се плашиме на нашите душмани

Вести2 weeks ago

ГРУЕВСКИ ЗА ЕДНА ИСТОРИСКА ДИЛЕМА: Кој бил во право, Делчев или Груев?

Вести5 days ago

Џамбаски нема да се доближи до гробот на Делчев – доаѓаат и Македонците од Србија!

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 week ago

Францускиот сликар Беноист, како војник од 1914 до 1918-та, насликал серија мотиви од Тиквеш до Солун

Вести3 weeks ago

ТВ Алфа бара да го емитува „Црвениот поет“, кој се чува во фиока за да не се расипеле односите со Бугарија

Вести5 days ago

Еве што пишувало на саркофагот на Делчев

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 week ago

СУДЕНИ ЗА ВМРО

Вести3 days ago

Пандов: Патриотскиот институт на роденденот на Гоце Делчев ќе оддаде целодневна херојска стража на неговиот гроб

Вести2 weeks ago

Стојаноски: Директно од терен – доказ за лагите на власта.

Занимливости1 week ago

Бугарскиот писател Стефан Цанев во гостувањето на бугарската национална ТВ

Историја

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 week ago

СУДЕНИ ЗА ВМРО

Безскрупулозните и најсвирепи убиства се направени меѓу 15 и 16 јануари 1945 г. во месноста Лечиште кај Велес на 53...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 week ago

Францускиот сликар Беноист, како војник од 1914 до 1918-та, насликал серија мотиви од Тиквеш до Солун

Францускиот сликар Амабл Беноист (Amable BENOIST) се родил во Париз на 24 фебруари 1886 година. Татко му, Еуген Гарди (Eugène...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА3 weeks ago

Заедничка литургија во Лесновскиот манастир

Денес во Лесновскиот манастир Поглаварот на Македонската Православна Црква-Охрдиска Ахиепископија, Неговото Блаженство г. г. Стефан Архиепископ Охридски и Македонски и...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА4 weeks ago

МАКЕДОНЦИ ВО АРГЕНТИНА: Евтим и Илинка Петко од Шула дошле во Буенос Аирес во 1917 каде живее нивната 81-годишна ќерка Ирма

Има илјадници приказни за Македонци кои бегајќи од сите делови од Македонија, кои биле под окупација, оделе и во најдалечните...

ЛЕГЕНДИ1 month ago

Ристо Крле (1900 – 975)

Ристо Крле (3. IX. 1900 – Скопје, 29. X. 1975) е македонски драмски автор, еден од основоположниците на македонската драмска...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 month ago

Во Егејска Македонија има Македонци во 500 села

За националните прашања во Грција решава „длабоката држава“ вели Павле Воскопулос Филипов од Виножито, партијата на Македонците во Грција. Тој...

ЛЕГЕНДИ1 month ago

Aцо Шопов (1923 – 1982)

Aцо Шопов (20. XII. 1923 – 20. IV. 1982) е македонски поет и преведувач, есеист и борец на НОВМ во...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 month ago

НАУЧНА АКАДЕМИЈА ВО ПРИЛЕП: Ѓеорѓија Кастриот – Искендер, крал на Епир и Македонија, втор Александар Македонски

Во Прилеп денеска се одржа научна академија посветена на Ѓеорѓија Кастриот – Искендер.

ЛЕГЕНДИ2 months ago

Коле Неделковски

Глас од Македонија О, трајте, трајте, тирани ниедни!Доста се тија лаги и злоба –пакостен глас од устите гаднинад мојот народ...

ЛЕГЕНДИ2 months ago

Христо Татарчев  (1869 – 1952) 

Роден е на 16 декември 1869 год. во Ресен. Учи во Ресен, Брацигово и Пловдив. Студирал медицина во Цирих и...