Connect with us

НА ДЕНЕШЕН ДЕН

ДЕНЕСКА Е ИСТОЧЕН ПЕТОК – БАЛАКЛИЈА: Празник поврзан со многу легенди и преданија

Published

on

Првиот петок по Велигден се вика Источен Петок Балаклија. Тој спаѓа во Светлата недела поради што некои го викаат и Светол Петок, а поради тоа што во светлата недела се блажи, може да се сретне и како Благ Петок.

Со овој празник, посветен на Пресвета Богородица, и се оддава признание на мајката Божја, поради тоа што непосредно по Велигден нема друг празник поврзан со нејзиното име. Во некои места празникот е познат под името Богородица Балаклија. Поради тоа што Богородица му ги миела раните на Исус, на овој ден луѓето ги посетуваат изворите ги мијат лицето и очите, или три пати преку себе префрлаат вода. Поради тоа најчесто овој празник се празнува во црквите што се покрај извори.

Меѓу чудата на Пресвета Богородица има неколку што се поврзани со изворот во близина на Цариград. Во едно од овие чуда се вели дека еден војник по име Лев еднаш минувал низ еден орман во близината на Цариград. Таму нашол еден слеп човек којшто од жешкото сонце веќе бил премален од жед. Милозливиот Лев сакал да му помогне и го повел низ орманот со цел да најде вода и да го напои. Но бидејќи по подолго одење вода не нашле слепиот веќе не можел да стои на нозете.

Лев го о¬тавил и продолжил да бара вода. И кога веќе изгубил надеж го слушнал гласот на Пресвета Богородица: „Не се грижај Леве. Тува близу има вода при тебе. И напој тогова слепца, а после му омиј и очите, да познаеш сила моја. И ти да знаеш зашто има да бидеш цар. И тогаја да не заборавиш, тува да ми направиш црква, да седам у неја и да идат на таја церква кој сакаја помошт и да находат здравие на снагата и спасение на душата.“

Лев набргу нашол чешма, се напил од водата потоа го напоил и слепиот и му ги измил очите како што му рекла Пресвета Богородица. Слепиот веднаш прогледал. Лев навистина станал цар и направил црква на местото каде што прогледал слепиот и тој извор го нарекол Животодавен источник. Во тој извор имало риби и тука се случиле многу чуда и не само христијани туку и многу неверници добиле исцеление. И не само што болни оздраву¬вале туку и мртви воскреснувале од таа вода.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Во друго чудо, пак поврзано со Пресвета Богородица се вели дека кога царот Лев тешко се разболел и кога сите еќими во царството не мо¬желе да го излекуваат царицата Теофана побарала помош од Пресвета Богородица и слушнала глас од небеса:

„Не жали Теофано, денеска ќе да дојде билие лековито да оздрави мужа твоего.“ Набргу кај царицата дошла една калуѓерка што седела во црквата кај чудотворнаата вода и донесла од таа вода. Таа раскажувала дека додека метела во црквата го слушнала гласот на Богородица кој и велел да појде кај болниот цар и да однесе од животворната вода. „Кога станах од постељата и метех церк¬вата Богордичина, и чух некој ми викна и ми рече: Атагие, земи скоро вода од мојо кладенец и отнеси на царо да пие и да престане на царицата таја жалост, она што ми вика со слзи“. Кога се напил од водата царот веднаш оздравел и заповедал „да учинат праздник радостен заради таја голема доброта што му даровала Пресветаја Богородица, да биде слава неј, амин.“

Во трето чудо пак, се раскажува дека водата од изворот Балаклија воскреснала мртовец кој веќе чртврти ден бил мртов како Лазар. Имено во ова чудо се раскажува дека некој богат човек од Солун тргнал со многу вера да пие од таа вода Богородичина и да и се поклони. Со себе носел многу пари, раздавал на сиромаси, но при патувањето по море тешко се разболел. Тогаш на гемиџијата му рекол дека очигледно има многу гревови и не е достоен да се поклони на црквата Богородичина. Уште му рекол, кога ќе умре да не го фрла во морето туку во еден ковчег да го однесе кај црквата Богородичина и таму да го закопа. Му оставил сто жолтици, а другите што ќе останат да ги даде за душа на црквата. Така рекол и умрел. По три дена дошла гемијата во Цариград. Го изнесле од гемијата и им рекле на поповите да го отпеат по законот христијански.

Откако го отпеале еден од поповите го отворил ковчегот и за чудо умрениот не смрдел како другите умрени. Тогаш свештеникот го посипал „крстовид-но со земља по закон и говорил: Господња земља и прочаја“. Тогаш еден од гемиџиите заграбил од чудотворната вода и ја истурил врз мртовецот говорејќи.

„О сиромаше, колку си жалил да пиеш од оваја свјатаја вода и не си се удостоил! Ами баре мртов сос неја да те посипам.“ Ја истурил водата врз мртвиот и тој веднаш оживел и станал славејќи ја и благода¬рејќи и на Пресвета Богородица. Сите се чуделе а најмногу гемиџиите кои виделе и како умрел и како оживел. Човекот останал тука да и служи на Богородица како калуѓер, а на тие што го прашувале што видел на оној свет им велел: „Спасајтесја братија!“.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

И според македонските народни преданија изворот Балаклија, поврзан со името на Пресвета Богородица, се наоѓал во близината на Цари¬град и во него имало златни риби. Според преданието што го запишал М. Цепенков чуден настан се случил во времето кога царувал цар Костадин. „Кога царуал цар Костадин на Стамбол, се вели во ова предание, Турците беа дошле близу до Стамбол и од ден на ден се туку се приближуале за да влезат во него.

Една вечер, беше му пржеле риби на цар Костадин и беше му рекол некој покрај него, што седел:
– Честити царе, ме страв, Турците да не ни го земат Стамболот.
– Ако станат рибиве од тавава – му рекол царот – да оживеат и да појдат во најазмото, тогај и Турците ќе ни го земат Стамбол.

За чудо големо, уште не беше дорекол зборот и рипнале рибите, та пошле во најазмото и оттогај му нарекле името: „Бал’клија“. Велат, оти уште имало од тие риби живи, само една умрела и со патрико облечен ја закопале, како чоек што се закопуат некоаш за чес да и сторат.“ се вели во ова предание запишано од Марко Цепенков.

Според друго предание, пак, запишано од Петар Манџуков, „Тоа било кога Турците го опсадувале Цариград. Не еднаш овој град бил опса¬дуван од Варварите, но ѕидовите на тврдините биле јаки, високи и дебе¬ли, одбраната им била добро организирана и на крајот секогаш Варварите биле принудувани да ја повлечат опсадата. Цариград бил опсаден и сега, но тоа не ги вознемирувано многу неговите жители, убедени, дека и сега опсадата ќе заврши со повлекување, како и во минатото.

Еден калуѓер од блискиот манастир, голем гастроном, пржел риба кај планината. Кај него дотрчал еден војник од одбраната на тврдината и извикал:

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

– Спасувај се! Турците го пробија ѕидот на тврдината и навлегоа во градот!
– Ти пријателе ми изгледаш многу преплашен! Турците да го про¬бијат ѕидот на тврдината? – Тоа е невозможно! Тоа е исто како да поверувам, дека еве оваа пржена риба ќе скокне од тавата во водата и ќе почне да плива!

И се случило чудо: испржените од едната страна риби, скокнале од тавата во водата и почнале да пливаат во неа. Калуѓерот поведувал дека Цариград паднал. А полу пржените риби се намножиле во ајазмото. Од таа причина рибите во ајазмото од едната страна се црни, а од другата – светли.“ се раскажува во ова предание запишано од Петар Манџуков.

Во минатото, како што пишува Гале Фидановски, овој празник свечено се празнувал во селото Зубовце, Гостиварско. Во црквата Света Марија се служела утринска божествена литургија. Потоа свештеникот и верниците оделе во месноста Стражник и застанувале кај големиот камен и кај стариот брест. Тука се пееле песни и се играле ора, а потоа сите се враќале во селото, каде што општата веселба траела до доцна попладне¬то. Адет било, на овој ден, свештеникот да го освети лебното жито. Претставници на сите семејства со чинии во кои имало брашно, пченица или пченка застанувале на едно место каде што свештеникот го осветувал житото со надеж дека претстојната година ќе биде бериќетна.

Continue Reading
Advertisement Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Advertisement
Вести4 hours ago

Свечена конференција по повод 25 години ОК на ВМРО-ДПМНЕ Ѓорче Петров

Занимливости5 hours ago

Секоја чест за нашата Ангела Влинтовска и нејзините колеги!

ЛЕГЕНДИ5 hours ago

Спиро Костов (1848 –1931)

НА ДЕНЕШЕН ДЕН5 hours ago

КАЛЕНДАР НА МПЦ: Денеска е Св. великомаченица Екатерина, позната и почитувана и во Македонија

НА ДЕНЕШЕН ДЕН5 hours ago

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Раѓање и смрт на двајца големи поети – во Пиринска Македонија е роден Вапцаров, во Скопје почина Конески

Вести6 hours ago

СЕПАК Е ТУКА: Ахмети со Агелер на малата слика само со знамињата на САД и Македонија, но на големата го има и од Албанија

НА ДЕНЕШЕН ДЕН6 hours ago

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Роден е г. г. Доситеј, возобновител на Охридската архиепископија, поглавар кој стана симбол на МПЦ

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА6 hours ago

ГРУЕВСКИ: Заземањето на Ќустендил во 1922 година од ВМРО, во акцијата предводена од Тодор Александров и Панчо Михајлов – Чавдар

НА ДЕНЕШЕН ДЕН1 day ago

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Младата партизанка Невена Г. Дуња загина во борба со бугарскиот фашистички окупатор за слободна Македонија

Вести3 days ago

БАРАЊЕ ДО ВРХОВНИОТ СУД: Слобода за патриотите кои се осудени на долгогодишни казни затвор за случајот „27 април“

Вести3 weeks ago

Жител од Загоричани Егејска Македонија со порака до Каракачанов

Uncategorized4 weeks ago

НА ДЕНЕШЕН ДЕН2 weeks ago

Во 1939 г. во Хрватска излезе „Бели мугри“ од Кочо Рацин, антологија на болките и страдањата на македонскиот народ

Вести1 week ago

Црквата со јасна порака: Историската комисија да ги тргне рацете од Охридската архиепископија

Занимливости3 weeks ago

Дали знаете колку чини 1 килограм талиум од рудникот Алшар на светскиот пазар?

Вести3 weeks ago

Брзата реакција на пожарникарите спречија хаварија

Лајфстајл4 weeks ago

Отворен 75. Филмски фестивал во Кан

Вести1 week ago

Koj е Костадин Костадинов кој среде Скопје порача дека сме Бугари: Има проруска партија и најмногу мрази Македонци, Роми и мигранти

Занимливости2 weeks ago

Вучиќ за СП во Катар: Ќе навивам со сето срце за Србија, како што навивав за Македонија на ЕП

Вести1 week ago

ПРОФ. ЛИМАНИ: Обединета Албанија не е веќе табу ни утопија, лесно со Косово и територии од Македонија, потешко со Србија и со Црна Гора

Историја

ЛЕГЕНДИ5 hours ago

Спиро Костов (1848 –1931)

Спиро Костов ( 1848 – 19. Ⅷ 1931) е македонски револуционер, учесник во македонското револѕцинерно движење. Бил учесник во: Српско-турската...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА6 hours ago

ГРУЕВСКИ: Заземањето на Ќустендил во 1922 година од ВМРО, во акцијата предводена од Тодор Александров и Панчо Михајлов – Чавдар

Во историјата на македонската револуционерна борба за слобода периодот од 4 и 5 декември 1922 година е значаен по привременото...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА5 days ago

СЛАВЕ МАКЕДОНСКИ ДО БУГАРСКИТЕ ПИСАТЕЛИ ЌЕ ЗВУЧЕВТЕ ВАКА: ОНДУР МОНДУР КААЛАМАНДУР АКО

ИЛЈАДА ЗБОРОВИ ВО ОДБРАНА НА МАКЕДОНСКАТА НАЦИЈА Матица на македонските иселеници ја објави Беседата на Славе Македонски пред Управниот одбор на...

ЛЕГЕНДИ1 week ago

Борис Сарафов (1872 – 1907)

Борис Сарафов (12 јули 1872 – 28 ноември 1907) бил македонски револуционер, раководител и војвода. Бил водач на Врховниот Македонски...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА2 weeks ago

Иконописецот Гаврил се потпишал Македонец во 1897-ма кога Тито што ги „измислил“ Македонците имал само 5 години

Македонците од Пиринска Македонија објавуваат сведоштво од црквата Св. Архангел Михаил во Берово, каде иконописецот во 1897 година се потпишал...

ЛЕГЕНДИ1 month ago

Димитар Богоевски – Мите (1919 -1942)

Димитар Богоевски – Мите (31. X. 1919 – 12. IX. 1942) е Македонски поет и револуционер, народен херој. Познат како...

ЛЕГЕНДИ1 month ago

Димитрија Чуповски (1878 – 1940)

Димитрија Чуповски (Папрадиште, Велешко, 8. XI 1878 – Ленинград, СССР, 29. Х 1940) – е македонски деец, еден  најистакнатите афирматори...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА2 months ago

23.октомври 1893 – Во Солун е основана Внатрешната Македонско-Одринска Револуционерна Организација (ВМОРО)

Ввна точка на дејноста на ВМОРО е организирањето на Илинденското востание во 1903 година во Македонија и на Преображенското востание...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА2 months ago

Јосип Броз Тито на 11 Октомври во Скопје

Денес е 11 Октомври Денот на востанието на македонскиот народ во 1941 годин против фашистичкиот окупатор во Македонија и со тоа...

ЛЕГЕНДИ2 months ago

Ламбо Василев

Ламбо Василев (1876 – ?) е македонски револуционер, член на Македонската револуционерна организација. По професија бил столар. Во 1902 година...