Connect with us

Вести

ГРУЕВСКИ ВО СПОМЕН НА РАЦИН: Кај Македонците постоело сознание дека оваа земја некогаш се викала Македонија

Published

on

Никола ГРУЕВСКИ

Понекогаш во приватни разговори со добри познавачи на македонската поезија сум водел дебати околу тоа кој е најдобар македонски поет на сите времиња.
Не е лесно да се одговори бидејќи имаме повеќе вонсериски талентирани поети, дел од нив починати, дел сеуште меѓу живите.
Не е лесно да се се каже кој е најдобриот помеѓу Кочо Рацин, Никола Јонков Вапцаров, Блаже Коневски, Ацо Шопов, Петре М.Андреевски, Матеја Матевски, Гане Тодоровски, Анте Поповски и плејада други познати поети.
Неодамна ја прелистував и се потсеќам на нивните дела книгата издадена од Раде Сиљан “Современа македонска поезија”, издадена во 2018 година од неговата издавачка куќа “Матица македонска” каде на околу 300 страници се застапени по неколку песни од вкупно 25 автори, кои самиот тој како еден од најдобрите познавачи на оваа свера, писател, поет, публицист, издавач и литературен критичар ги селектирал, и читајќи си помислив дека навистина конкуренцијата е огромна а поезијата инспиративна.
Сепак ако треба да се состави некој најтесен избор од на пример три најталентирани поети од Македонија помеѓу најталентираните, се чини дека неминовно е Коста Солев Рацин (1908-1943) да биде дел од тоа не секојдневно и инспиративно друштво.

Неверојатна комбинација на многу мал број одбрани и до перфекционизам синхронизирани зборови и мисла ставени на хартија, како најмилизвучна музичка композиција во која се ужива со затворени очи.
Неверојатен талент!

На страна што е безвременски, туку неговата поезија е привлечна да се препрочитува повторно и повторно и никогаш не станува здодевна, напротив при секое наредно читање, восхитот расте.

А човекот бил безмалку самоук. Тоа не значи дека не се образувал, напротив, но од аспект на формално образование, далеку повеќе се образувал неформално како самоук, самиот читајќи од него одбрана литература, проучувајќи, анализирајќи, пишувајќи не само поезија, туку и проза, филозофија, историја, литературна критика итн.
Кочо Рацин има бурна и несекојдневна историја испреплетена помеѓу пишувањето, вљубеноста во неговата сакана Рахилка Фирфова Раца, идеологијата која го води низ животот и политичкиот активизам, синдикализмот, неговата но и севкупна социјална положба во сиромашното општество во кое не се почитуваат основните работнички права, политиката и континуираниот и бурен политичкиот активизам, герилата односно приклучувањеро на партизаните во борбата за ослободување од фашистите и создавање македонска држава, повеќекратните затворања од различни власти, како југословенските, така и бугарските и германските, филозофојата, особено она на Хегел, и сето тоа е испреплетено низ неговиот збор и мисла, и е голема инспирација на неговите песни и поезија, во кои може да се каже дека доминира социјалната и класната димензија, но не мал е уделот и воопшто неможе да се занемари и неговата силна национална и про-македонска поезија и проза, љубовна поезија итн.

Несомнен голем македонски патриот, бунтовник кој имал многу цврст став по прашањата на кои бил посветен како на сопствена мисија и силен личен интегритет што довело да се спротистави и да влезе во конфликт со многу автотитети во комунистичката партија и во општеството. Тој идеолошки и по припадност е комунист но и исклучуван и деградиран од комунисточката партија, па дури и бојкотиран, па потоа до некаде рехабилитиран, и на крајот ликвидиран од неговите другари партизани, според некои случајно и по грешка, според други со намера заради премногу силни про-македонски ставови преточени и во неговите дела но и во секојдневниот политички активизам кој мошне бурно и активно го живеел.
Но да не навлегувам длабоко во бурната биографија и животот на овој вон сериски талент, виртуоз во поезијата и вистински “маестро”на пишаниот збор кој не се сместува само во врвот на македонската поезија туку и во врвот на југословенската поезија додека Македонија беше дел од Југославија, на овој ден на кој тој е роден, овој славен лик од нашата политичка и литературна историја кој уште во 1939 година во Загреб ја има издадено неговата најпозната стихозбирка “Бели Мугри” на макеоднски јазик цели шест години пред Македонија да добие државност и да се кодифицира македонскиот јазик, (што е директна негација на тезата на некои наши соседи дека макеоднскиот јазик се создал со сила и политички одлуки по август 1944 година) и кому независно на различните идеолошки погледи за време на владеењето кога јас ја предводев владата на Република Македонија, освен оној споменик што се постави во Велес, Коста Солев Рацин доби и статуа на мостот на македонските великани во уметноста во строгиот центар на Скопје, неговиот лик може да се види и во музејот на Македонската борба за слобода и независност, се снимаше и игран филм и документарен филм за него финасиски подржани од владата и мноштво други печатени изданија, публикации, настани организирани во негова чест и афирмација, итн.
Кога станува збор за таков поетски виртуоз и така голем македонски патриот кој на крајот најверојатно и завршува како жртва на своите силни македонски патриотски позиции, едноставно идеолошките разлики исчезнуваат и стануваат неважни.
На крајот по неколку стихови од неколку негови песни:
КОПАЧИТЕ
Се к’ти ноќта црна!
Се рути карпа мрак!
И петли в село пеат
и зората се зори –
над карпа в крв се мие
и темнината пие силно светнал ден!…
ТУТУНОБЕРАЧИТЕ
На кантар студен со туч го мерат
а можат ли да го измерат,
Нашиот тутун – нашава мака
нашава солена пот!
Од темни зори на утрини летни
до никоја доба на вечери зимни
тој гладно пие тагата нашав
и потта и крвта и снагата ни.
Жолт – жолти прави лицата бледни
и жолта гостинка у градите носи…
ЛЕНКА
Откако Ленка остави
кошула тенка ленена
недовезена на разбој
и на наломи отиде
тутун да реди в монопол –
лицето и се измени
веѓи паднала надолу
и усти свиа кораво.
Не беше Ленка родена
за тиа пусти тутуни!
Тутуни – жолти отрови
за гради – китки розови.
Прва година помина
грутка в срцето и легна,
втора година намина
болест ја в гради искина.
Трета година земјата
на Ленка покри снагата…
ДЕНОВИ
Како на вратот ѓердани
ниски камења студени,
така на плешки денови
легнале та натежнале.
Денови ли се – денови
аргатски маки големи!
Стани си утре порано
дојди си вечер подоцна,
наутро радост понеси
навечер тага донеси-
ај, пусти да е, пуст да би
останал живот кучешки!
Роди се човек – роб биди
роди се човек – скот умри,
скотски цел живот работи
за други, туѓи имоти…
ПЕЧАЛ
Нема ли живот, нема ли
љубов за живот голема
љубов за живот човечна
у виа гради аргатски?
Нема ли срце, нема ли
срце – на срца срцето,
срце – ширини широко
срце – длабини длабоко-
цел свет да збере, па да е
за виа гради малечко?…
ЕЛЕГИИ ЗА ТЕБЕ
Чернеј Горо, чернеј сестро!..
1.
Вчера си појдов, наминав
низ таја гора зелена
под тија буки високи
по килим сенки широки.
Одев со глава замаен
наведнат, мртов, зачмаен,
одев со грутка на срце
и каракамен на гради.
Деј гиди горо зелена!
Деј гиди водо студена!
Пилците пеат – ти плачеш,
сонцето грее – ти темнеш.
Ако ги криеш коските
на дели млади јунаци
тука што лежат по тебе
за тија темни дубрави –
зошто ги таеш песните?
Зошто по тебе дрвјата
и на дрвјата гранките…

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Дел и од националните позиции на Кочо Рацин:

… За мене е важно дека оваа земја се викала Македонија и дека извесни народи кои за таа земја оставиле спомен. Ние видовме како ниту Србија ниту Бугарија под Турците не се викале со денешното име, туку со некои општи имиња. Ние сега доаѓаме во време кога тие не се појавуваат кога кај народите се јавува ренесансата. Народот почнува да станува национално свесен. Тогаш настапува времето кога тие историски имиња се извлекуваат од ризницата на историјата. Србите го извлекуваат од својата историја она што го имале некогаш. Тоа истото го прават и Бугарите. Што прават нашите Македонци! Тоа го прават и тие! Во периодот на националната преродба кога доаѓа таканареченото граѓанство свесно за својата положба дека треба да создаде национална држава, тоа настапува под паролата на сплотување на народот, со намера да ја обнови својата некогашна стара држава…

…Кај Македонците постоело сознание дека оваа земја некогаш се викала Македонија. Тие го извлекле од својата историска ризница своето име како и српските и бугарските идеолози. Во тој поглед на знамето на својата национална преродба го испишале своето македонско име. Мислам дека нашето македонско револуционерно движење под Турците го направило истото што го сториле, борејќи се, и Вашите Срби и Бугарите. Во тоа време се формирале овие две први држави и ја имаме нивната пропаганда, дека таа земја е нивна. Факт е дека на нашето знаме е запишано името Македонија. Вие веројатно помисливте дека е тоа влијание на туѓа пропаганда и во тоа е Вашата грешка. По тоа ја имаме борбата на македонскиот народ и борбата на Бугарите и Србите за превласт над оваа земја. Таа борба се водела за копањето на историската тапија. Се работело на тоа да се владее над овој народ. И Србите и Бугарите создадоа цели научни институти да го докажат правото да владеат над нашата земја. Македонците имаат нешто…

Continue Reading
Advertisement Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Вести2 days ago

Димитриевски за БНТ: Гоце Делчев е симболот на македонизмот

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА3 days ago

„ВИМА“: Македонци не постојат!

НА ДЕНЕШЕН ДЕН7 days ago

Свети преподобни Макарије Велики

Вести7 days ago

Додека моето рамо ја носи пушката, ниеден бугарски офицер не смее да стапне во Македонија!

(Насловната фотографија е од Музејот на македонската револуционерна борба: Павел Шатев ја предава главата на гемиџијата Марко Бошњаков на неговото семејство во Охрид, во 1908 година)
НА ДЕНЕШЕН ДЕН1 week ago

Осуден на тивка смрт од комунистичкиот режим, во Битола починал Павел Шатев, последниот гемиџија

Вести2 weeks ago

Пандов: Патриотскиот институт на роденденот на Гоце Делчев ќе оддаде целодневна херојска стража на неговиот гроб

Вести2 weeks ago

Мицкоски: Уставни измени во овој парламентарен состав нема да има, ја предупредувавме владата да не прифаќа се

Вести2 weeks ago

Еве што пишувало на саркофагот на Делчев

Вести2 weeks ago

Како еден Македонец од Пиринска Македонија со солзи во очите ја пресретна бугарската делегација на гробот на Делчев! 

Вести2 weeks ago

Народот се организира на социјалните мрежи

Вести2 weeks ago

Адвокатот што доби пријава за Сонцето од Кутлеш: Аирлија нека е, ние Македонците не се плашиме на нашите душмани

Вести3 weeks ago

ГРУЕВСКИ ЗА ЕДНА ИСТОРИСКА ДИЛЕМА: Кој бил во право, Делчев или Груев?

Вести2 weeks ago

Џамбаски нема да се доближи до гробот на Делчев – доаѓаат и Македонците од Србија!

Вести2 weeks ago

Пандов: Патриотскиот институт на роденденот на Гоце Делчев ќе оддаде целодневна херојска стража на неговиот гроб

Вести7 days ago

Додека моето рамо ја носи пушката, ниеден бугарски офицер не смее да стапне во Македонија!

Вести4 weeks ago

ТВ Алфа бара да го емитува „Црвениот поет“, кој се чува во фиока за да не се расипеле односите со Бугарија

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА2 weeks ago

Францускиот сликар Беноист, како војник од 1914 до 1918-та, насликал серија мотиви од Тиквеш до Солун

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА2 weeks ago

СУДЕНИ ЗА ВМРО

Вести2 weeks ago

Еве што пишувало на саркофагот на Делчев

Занимливости2 weeks ago

Бугарскиот писател Стефан Цанев во гостувањето на бугарската национална ТВ

Историја

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА3 days ago

„ВИМА“: Македонци не постојат!

Дарко ЈАНЕВСКИ „Македонска нација е едно од прашањата по кои секоја спогодба е невозможна. Скопските управувачи веруваат во постоење на...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА2 weeks ago

СУДЕНИ ЗА ВМРО

Безскрупулозните и најсвирепи убиства се направени меѓу 15 и 16 јануари 1945 г. во месноста Лечиште кај Велес на 53...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА2 weeks ago

Францускиот сликар Беноист, како војник од 1914 до 1918-та, насликал серија мотиви од Тиквеш до Солун

Францускиот сликар Амабл Беноист (Amable BENOIST) се родил во Париз на 24 фебруари 1886 година. Татко му, Еуген Гарди (Eugène...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА4 weeks ago

Заедничка литургија во Лесновскиот манастир

Денес во Лесновскиот манастир Поглаварот на Македонската Православна Црква-Охрдиска Ахиепископија, Неговото Блаженство г. г. Стефан Архиепископ Охридски и Македонски и...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 month ago

МАКЕДОНЦИ ВО АРГЕНТИНА: Евтим и Илинка Петко од Шула дошле во Буенос Аирес во 1917 каде живее нивната 81-годишна ќерка Ирма

Има илјадници приказни за Македонци кои бегајќи од сите делови од Македонија, кои биле под окупација, оделе и во најдалечните...

ЛЕГЕНДИ1 month ago

Ристо Крле (1900 – 975)

Ристо Крле (3. IX. 1900 – Скопје, 29. X. 1975) е македонски драмски автор, еден од основоположниците на македонската драмска...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 month ago

Во Егејска Македонија има Македонци во 500 села

За националните прашања во Грција решава „длабоката држава“ вели Павле Воскопулос Филипов од Виножито, партијата на Македонците во Грција. Тој...

ЛЕГЕНДИ2 months ago

Aцо Шопов (1923 – 1982)

Aцо Шопов (20. XII. 1923 – 20. IV. 1982) е македонски поет и преведувач, есеист и борец на НОВМ во...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА2 months ago

НАУЧНА АКАДЕМИЈА ВО ПРИЛЕП: Ѓеорѓија Кастриот – Искендер, крал на Епир и Македонија, втор Александар Македонски

Во Прилеп денеска се одржа научна академија посветена на Ѓеорѓија Кастриот – Искендер.

ЛЕГЕНДИ2 months ago

Коле Неделковски

Глас од Македонија О, трајте, трајте, тирани ниедни!Доста се тија лаги и злоба –пакостен глас од устите гаднинад мојот народ...