Connect with us

ЛЕГЕНДИ

Гане Тодоровски

Published

on

Гане Тодоровски е еден од великаните на Македонската литература во 20-тиот и 21-от век. Постигнатите научни резултати во областа на Македонистиката, го вбројуваат помеѓу најистакнатите дејци во славистичките кругови, како во Европа така и во светот.

Импозантното литературно творештво на Тодоровски, критичарите го делат во две главни насоки – во поезијата и во областа на историјата на книжевност, критиката и есеистиката.

Гане Тодоровски спаѓа во редот на највпечатливите ангажирани и остроумни личности во македонската литература, потенцираше  Раде Силјан на  промоцијата на Избраните дела во дест тома од Гане Тодоровски и во оваа прилика за генијалноста на творецот ќе додаде: Неговите стихови извираат од неисцрпниот вруток на македонската почва и со сиот свој сјај (естетски и идеен) проблеснуваат пророчки, секавично. Тежиштетот на неговата поезија е насочено кон повеќе тематски пунктови кои во изразната целост се проткајуваат и се надополнуваат, нудејќи возбудливи слики и силни пораки

Во Македонската литература, Гане Тодоровски заора бразди, обликува препознатлива и широко прифатлива и трпеливо градена поетика, која стана репер за високите естетски вредности. Уметничките дострели на неговите бројни книги го воздигнаа на пиедесталот на една многустрана поетска големина, која може да се именува како национална гордост. Неговите поетски остварувања претставуваат неодминлива лектира во современата македонска литература. Тие се наша реалност, но и наша препознатлива традиција.“

Академик Гане Тодоровски е роден во Скопје, на 11 мај 1929 година, почина 23 мај 2010.

Дипломирал и докторирал на Филозофскиот факултет во Скопје, каде што бил дологодишен професор.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Тодоровски беше првиот амбасадор на Република Македонија во Руската Федерација. За член на Македонската академија на науките и уметностите е избран во 1997 година и беше член на ДПМ.

Тој е автор на импозантно литературно дело во две магистрални насоки: автентично литературно писмо, кое се остварува во доменот на поезијата и во областа на историјата на книжевност, критиката и есеистиката. Академик Тодоровски е автор на 12 книги поезија, кои секогаш значеле настан во мигот на појавувањето и, истовремено, оставиле длабока трага во летописот на современата македонска литература.

Неговите први стихови датираат од времето на Втората светска војна и во нив се огледа тематскиот и стилски печат на една епоха во која се прават првите чекори кон македонската самостојност и слобода. Понатаму, овој исклучително плоден поет учествуваше во сите творечки периоди низ кои минуваше македонската поезија, давајќи богат придонес кон нејзиниот развој.

Академик Гане Тодоровски е истакнат преведувач на модерната светска поезија на македонски јазик. Неговата дејност на ова поле е ориентирана кон руската поетска школа, англосаксонската, германската, француската, полската и чешката, а кон тоа треба да се додадат и огромен број препеви од литературите на балканскиот книжевен круг.

Еден дел од активностите на поетот литературниот критичар и есеист Тодоровски е сврзан и со историјата. Академик Тодоровски беше пасиониран истражувач на македонскиот 19 век, книжевно-историска област кон која тој целиот свој творечки век беше доследно приврзан. Тој ги толкува делата на нашите претходници не само како документи и сведоштва за минатото, туку и како активни фактори и моделатори на нашиот современ литературен израз и на состојбата на нашата современа национална свест.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Постигнатите научни резултати во областа на македонистиката го вбројуваат академик Гане Тодоровски помеѓу најистакнатите дејци во славистичките кругови, како во Европа така и во светот.

Со Литературна активност започнува непосредно по ослободувањето, и тоа во „Нова Македонија“, „Пионерски весник“, „Нов ден“ и др. Претежно се занимава со поезија и препеви. Има издадено повеќе збирки поезија. Се занимава и со критика и есеистика. Бил уредник на литературните списанија: „Иднина“, „Современост“, „Културен живот“, „Млада литература“, „Разгледи“ и други. Пишува и филмски сценарија, а дебитира со документарниот филм Проштевање (1963), како ко-сценарист.

Во 1951 година станува член на Друштвото на писателите на Македонија, а во два наврати (1969-1971 и 1985-1986) е и негов претседател. Бил претседател и на Советот на Струшките вечери на поезијата (1970-1971) и одговорен уредник на списанието „Млада литература“. Член е на МАНУ.

Во 1990 година Тодоровски е избран за прв претседател на Движењето за семакедонска акција МААК, а подоцна е назначен за амбасадор на Република Македонија во Руската Федерација.

Современиците за Гане Тодоровски

За поетското творештво на академик Гане Тодоровски, Веле Смилевски, истакнува: „Гане Тодоровски е поет на непосредноста. Таа непосредност го чини и поетскиот чин сложен, по многу нешта деликатен, зашто станува збор за простор на кој е потребна крајна прецизност во преточувањето на една реалност во друга, од фактичката животна материја во поетска суштина, во песна која треба во себе да содржи, како што вели поетот: „Многу проценти сегашнина,/ Многу промили од едно становито ЈАС“. Дел од песните на на Гане Тодоровски претставуваат своевидни прилози за духовната биографија на поетот, еден од оние осамени патувачи кон брегот во ноќта без интерпункција. Сега, на почетокот на новиот век, од другата страна на времето во кое останаа повеќедецениските длабоки траги на поетот, можеме да констатираме дека генерациите кои допрва ќе доаѓаат ќе имаат можност под едноставниот наслов „Епитаф“ да прочитаат: „Палавев, пиев, пеев/Зборој сеев-ветрој жнеев!/Најбогатник божем некој/цел се раздадов на веков!“

На препејувачката дејност на академик Тодоровски Ефтим Клетников во својата реч под наслов „Во најгорните возвишенија на препејувачката уметност“ подвлече: „Едно е неоспорно јасно: Гане Тодоровски има најголем препејувачки опус кај нас во севкупната историја на македонскиот препев. Но, не само со голем обем, препевот на Гане Тодоровски се одликува и со врвен квалитет, сместувајќи се во најгорните возвишенија на таа уметност. Во што е тајната, магијата на препевот на Тодоровски. Веројатно најмногу во неговата екстатична страст за овој вид творештво во кое безмалку не постои разлика меѓу сопствената, автентична и препеаната песна. Како и двете да бликаат од исти извор. Гане Тодоровски поседува вродена страст за препевот. Нагон за тој вид израз. Но исто така поседува и јасна свест за него како културолошка и хуманистичка визија, како најубав начин за градење на духовни мостови меѓу народите. Гане Тодоровски е еден од тие неуморни градители на такви мостови“.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Творештво

  • Во утрините (поезија, 1951),
  • Тревожни звуци (поезија, 1953),
  • Спокоен чекор (поезија, 1956),
  • Божилак (поезија, 1960),
  • Апотеоза на делникот (поезија, 1964),
  • Претходниците на Мисирков (студии и огледи, 1968),
  • Горчливи голтки непремолк (поезија, 1970),
  • Снеубавен ден (поезија, 1974),
  • Трактати за сонцељубивите (есеи и записи, 1974),
  • Веда Словена (1979),
  • Маѓепсан мегдан (литературни записи, 1979),
  • Скопјани (поезија, 1981),
  • Подалеку од занесот, поблизу до болот (студии, 1983),
  • Со збор кон зборот (студии и критики, 1985),
  • Поход кон Хеликон (студии, 1987),
  • Неволици, неверици, несоници (поезија, 1987),
  • Неодложни љубопитства (студии, записи и критики, 1987),
  • Недостижна (поезија, 1995),
  • Осамен патник (поезија на англиски, 1996).

Составувач е на антологиите:

  • Песната – храброст (1975),
  • Австриската поезија на ХХ век (1982),

и други, а како коавтор ги приредил антологиите:

  • Словенечки поети (1956),
  • Езерска земја (1967),
  • Правостоина (современи поети од албанската народност во Југославија, 1968),
  • Нова хрватска поезија (1973),
  • Современа хрватска поезија (1981).

Награди

  • Кочо Рацин,
  • 11 Октомври,
  • 13 Ноември,
  • Браќа Миладиновци,
  • Климент Охридски,
  • Гоце Делчев,
  • Димитар Митрев,

Наградата за книжевен опус на

  • Мисла

Преведувачките награди

  • Григор Прличев,
  • Кирил Пејчиновиќ
  • Златно перо.
Continue Reading
Advertisement Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.

Advertisement
Вести3 hours ago

Фракција во ДУИ против Артан Груби: Муса Џафери, Изет Меџити, Невзат Бејта со отворено писмо

Вести3 hours ago

ВО ЕК НА АФРИКАНСКА ЧУМА: Несакал да ги еутанизира свињите, па ги пуштил на отворено и ги продавал, доби кривична

Вести3 hours ago

ВО КОСОВО: Се запалил автомобилот во кој се превезувал началникот на ГШ на АРМ, Ѓурчиновски

НА ДЕНЕШЕН ДЕН3 hours ago

КАЛЕНДАР НА МПЦ: Денеска е Св. свештеномаченик Автоном

НА ДЕНЕШЕН ДЕН3 hours ago

ДЕНЕСКА Е СВ. АВТОНОМ: Незнабошците јурнаа во црквата и го убија свештеномаченикот во олтарот за време на богослужбата

Вести11 hours ago

Кратовец се обидел да повреди полицаец, тој испукал предупредувачки куршуми

Вести11 hours ago

Платил 4.560 евра за пелети на фирма од Романија, останал без нив и без парите

Вести11 hours ago

Малолетник нападнат од осум лица во Центар

Вести17 hours ago

Бесими: Новиот закон за буџети – реформа за поголема отчетност, дигитализација и подобро долгорочно планирање

Вести19 hours ago

Битиќи: Следната недела ќе знаеме од каде ќе се набавува електрична енергија

НА ДЕНЕШЕН ДЕН3 weeks ago

ИСТОРИСКИ ДОКУМЕНТИ: Германскиот професор Лоренц Шијал во својата книга нотира Македонци во Отоманското царство во 15 век

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА3 weeks ago

Димитар Џундев, генетичар: Можете да ја смените историјата, но не и гените!

НА ДЕНЕШЕН ДЕН4 weeks ago

БУГАРСКИ ДОКУМЕНТИ: Во режим имало тоа што денес со ЕУ-демократија нема – во диплома од Бугарија е запишано народност Македонка

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА4 weeks ago

Mакедонците беа робје, но веќе не се

Занимливости3 weeks ago

Скандал : Се појави снимка од тепачка на свадба во која и младоженецот учествувал

НА ДЕНЕШЕН ДЕН3 weeks ago

ИСТОРИСКИ ДОКУМЕНТИ ЗА МАКЕДОНИЈА: Македонците наведени како засебен народ во опусот SUMMA CONCILIORUM издаден во 1778 г.

НА ДЕНЕШЕН ДЕН3 weeks ago

БЕРАР: Бугарите немаат никаква врска со Илинденското востание

Вести2 weeks ago

11-годишно момче од Скопје почина на КАРИЛ, не го преживеа ударот од пречка од гол на екскурзија

НА ДЕНЕШЕН ДЕН2 weeks ago

ОТЕЦ ПЕТРЕСКИ: Денешниот пост е на масло, обичајот да не се јаде црвена храна нема верска основа!

НА ДЕНЕШЕН ДЕН2 weeks ago

ГРУЕВСКИ НА ГОДИШНИНА ОД СМРТТА НА ЌОСЕТО: Без него ни ВМРО, ни Гоце и Даме ќе беа тоа што биле!

НА ДЕНЕШЕН ДЕН4 months ago

НА ДЕНЕШЕН ДЕН: Oд предавство во Могила загинаа војводите Цветков и Дедо Андреја со 14 комити во бој со 300 души аскер

Вести4 months ago

КОВАЧКИ: Ковачевски и СДСМ да кажат дали знаеле и дали учествувале на средбите на Талат Џафери со лица кои се ризик за безбедноста

Вести5 months ago

Мицкоски: ВМРО-ДПМНЕ нема да поддржи отворање на Уставот

ХРОНОЛОГИЈА5 months ago

РАЃАЊЕ НА МАКЕДОНСКАТА НАЦИЈА ЕП 04

НА ДЕНЕШЕН ДЕН5 months ago

Денеска е Велигден

НА ДЕНЕШЕН ДЕН5 months ago

Свети Георгиј Исповедник

ХРОНОЛОГИЈА5 months ago

РАЃАЊЕ НА МАКЕДОНСКАТА НАЦИЈА ЕП 03

НА ДЕНЕШЕН ДЕН5 months ago

ВОЗБУДЛИВА ПРИКАЗНА ЗА МОШТИТЕ: Ова е вториот гроб на светиот Лазар во Ларнака на Кипар

Лајфстајл6 months ago

Концертен рекорд на Ацо Пејовиќ во СКОПЈЕ: Над 12.000 луѓе наизуст пееле, публиката „во транс“ на песните од Тома!

Вести6 months ago

ЗГРОЗЕН СУМ ОД ОВАА ДРЖАВА И СУДСТВО – се огласи таткото на загинатата Викторија, мајката се гушеше во солзи!

Историја

ЛЕГЕНДИ2 weeks ago

Антон Лазов Јанев (1855 –1953)

Антон Лазов Јанев (25. XII. 1855 – 10. IX. 1953) е македонски револуционер, деец на ТМОРО/ВМОРО. Познат како Андон Ќосето...

ЛЕГЕНДИ2 weeks ago

Димитар Арнаудов (1874 – 1938)

Димитар Арнаудов (1874 – 1938) е македонски револуционер и политичар, член на Македонската револуционерна организација и ВМРО (обединета), познат под...

ЛЕГЕНДИ2 weeks ago

ЛАЗО ФИЛИПОВ – ЛАВСКИ

Македонецот кој на 8 септември 1941, прв убива бугарски фашист во Вардарскиот дел на Македонија Голем е бројот на Македонци...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА3 weeks ago

Димитар Џундев, генетичар: Можете да ја смените историјата, но не и гените!

Со генотипизирање кое наскоро ќе го објавиме успеавме да докажеме дали нашите предци биле Словени или антички Македонци.   Можете...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА4 weeks ago

Mакедонците беа робје, но веќе не се

Појавата на Внатрешната организација од Македонија и нејзината се поинтензивна антиегзархиска политика, како и зајакнувањето на српската и грчката пропаганда,...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 month ago

Присилното преименување на населените места, топонимите и микротопонимите во окупираната Егејска Македонија

Поради тоа од 1918 година заклучно со 1925 година во Егејска Македонија беа преименувани 76 населени места и тоа според...

ЛЕГЕНДИ2 months ago

Антон Попов

Антон Попов (с. Игуменец, Петричко, Пиринска Македонија, 23. VII 1915 – Софија, 20. X 1942) – македонски поет, раскажувач, новинар,...

ЛЕГЕНДИ2 months ago

Никола Јонков Вапцаров

Никола Јонков Вапцаров (Банско, Пиринскиот дел на Македонија, 24. XI 1909 – Софија, 23. VII 1942) – е македонски поет...

ХРОНОЛОГИЈА2 months ago

ЧЕРЧИЛ ЗА НАШАТА ДРЖАВА: ЦЕЛАТА ИСТОРИЈА НА ЕВРОПА Е ПОВРЗАНА СО МАКЕДОНИЈА, ЗАТОА СИТЕ ЈА НЕГИРААТ

Винстон Черчил е еден од поважните политичари на 20 век. Најпознат е по неговата улога во Втората светска војна како премиер...

ЛЕГЕНДИ2 months ago

Петар Самарџиев  (1877 – 1906 )

Петар Самарджиев (1877 – 21.VI 1906 ) е македонски револуционер, Тиквешки војвода на Македонската револуционерна организација. Бил член на тајниот...