Connect with us

ХРОНОЛОГИЈА

Во Ваташа е објавено дигање на Тиквешкото востание против српскиот окупатор, за кое долго молчеа и историчарите

Published

on

Тиквешкото востание, кое долго време било табу-тема и за историчарите, е прво востание во Македонија по Илинденското, дигнато десет години по Илинден против новиот српски окупатор.

Тиквешкото востание е објавено на 12 јуни 1913 година во кавадаречкото село Ваташа. На ова му претходела реонски собир кој се одржал од 28 до 30 мај истата година во селото Бегниште. На реонската конференција присуствувале 60 претставници на речиси сите села од Тиквешијата, на која била донесена одлука за кревање на востание.

Тиквешкото востание почнало со сигнални огнови по селата, какви што се вивнале во Мрежичко и во Рожден, најавувајки ја борбата против новиот српски окупатор кој ја заменил османлиската окупација.

Првата вооружена акција била на 19 јуни, потоа било ослободено Кавадарци како и селата од десната страна на Вардар од Демир Капија до Рожден.

Слободните седум денови биле прославени со народна веселба и со собирање помош за востаниците.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Во Тиквешкото востание за слобода на Македонија загинале околу 1.000 тиквешани од кои на 500 имињата со сигурност им се знаат, меѓу кои голем број се и жени, деца и старци, кои биле убиени, заклани и имало и живи изгорени. Освен тоа, српската окупаторска војска, за да го наплаши населението на колје врзала 150 тиквешани во центарот на Кавадарци и биле оставени да висат 30 часа под пеколното сонце. Потоа заедно со уште 50 други кавадарчани биле одведени во месноста Полјаната и таму биле стрелани. Запалени биле над 1.000 куќи, а околу 2.700 луѓе биле затворени. Српската окупаторска војска извршила голем терор и во реонот на Криволак, каде бил извршен колеж, а има сведоштва дека во фурни биле горени и деца за да го заплашат народот.

Отпор кон новиот терор и асимилацијата

Тиквешко востание е прв организиран масовен народен вооружен отпор против српската власт која ја окупирала Вардарска Македонија по повлекувањето на турските сили по Првата балканска војна. Востанието започнало на 19 јуни 1913 година, во Тиквешијата и траело седум дена. Тиквешкото востание е самостојно дело на тиквешкото население, спонтано организирано и раководено од месните дејци, револуционери и војводи на ВМРО, а потпомогнато од нивните чети.

Востанието е предизвикано од насилствата вршени од српските окупаторски власти врз населението за асимилација и посрбување на Македонците. Тие упатиле јавна закана до населението дека секој што ќе се спротивстави на новата српска власт ќе биде погубен.

Процесот на асимилација на Македонците започнува со протерување и апсење на сите дотогашни бугарски учители и егзархиски свештеници, а како замена се доведени учители и попови од Србија. Во црквите и училиштата бил воведен српскиот јазик. Засилениот терор на новата окупаторска власт го засилил и револтот на населението, не само кај првенците, туку и кај обичните жители.

На востанието му претходеле неколку настани кои особено го зголемиле револтот.

Српската полиција го убила Александар Видов, член на ВМРО и на општинската управа во Кавадарци. Сурово била мачена и бабата Наца Пинџурова, мајка на револуционерот Димитар Пинџуров и баба на народниот херој Страшо Пинџур. Млада невеста од Ваташа, веднаш по нејзината свадба била силувана од српскиот поручник Милан Крековиќ, а била убиена и цела турска фамилија од педесетина членови, меѓу кои и деца итн.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Ослободени Неготино, Кавадарци и 50-тина села

Со поддршка на ВМРО било свикано собрание со делегати од речиси сите места во Тиквешијата. На собранието едногласно е решено да се крене востание и е создаден востанички штаб, составен од видни војводи од тој крај кои учествувале и во Илинденското востание. Меѓу нив биле: Дончо Лазаров, Михаил Шкартов, Коце Сеизов, Диме Пинџуров, Тодор Камчев и други. Бројот на востаниците изнесува околу 1.000, од кои 200 биле обични граѓани кои првпат зеле пушка в рака, а останатите биле комити од четите на ВМРО.

Востанието започнало на 19 јуни, а покрај Неготино и Кавадарци, ослободени биле и 50-тина села во Тиквеш. Четите на Дончо Лазаров и Михаил Шкартов ги нападнале и ги протерале српските војски од Неготино.

Набргу српските власти испратиле засилувања од околните села кон Неготино, но сите биле разбиени. Востаниците продолжиле понатаму и успеле да ги протераат српските власти од општинската зграда во Кавадарци, го симнале српското знаме и го поставиле тиквешкото револуционерно знаме.

На 20 јуни било одржано и свечено собрание на кое била избрана и градска управа составена од 12 видни кавадарчани, а слободата траела само седум дена.

Набргу српските окупаторски власти испратиле бројна војска, предводена од одродените Василие Трбиќ, како и од Јован Бабунски и Јован Долгач. На помош на српската војска им дошол и башибозук на Јаја Ага, со 250 вооружени души. Тиквешките востаници, заедно со четите на војводите Христо Чернопеев и на Петар Чаулев биле оставени сами да се соочат со побројната српска војска.

Advertisement
Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Овој значаен настан од историјата на Македонија, долго време бил табу тема, не само за граѓаните туку и за историчарите. Неправедно му се калемеле бугарски карактеристики на овој македонски бунт за слобода против новиот окупатор, а настанот се заташкувал веројатно и од причина да биде истиснат од меморијата на Македонците во интерес на братсвото и единството во бившата заеднича држава СФРЈ.

Според спомените на самите учесници во востанието, како и според македонските историчари д-р Зоран Тодоровски, д-р Александар Апостолов, Петре Камчевски и други, ова востание има чист македонски карактер, односно тоа претставува народен отпор против политиката на новиот српски окупатор.

(Подготвил: Д.Г.)

Continue Reading
Advertisement Радио KISS FM – Македонска Радио Мрежа

Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Вести3 days ago

Пандов: Патриотскиот институт на роденденот на Гоце Делчев ќе оддаде целодневна херојска стража на неговиот гроб

Вести3 days ago

Мицкоски: Уставни измени во овој парламентарен состав нема да има, ја предупредувавме владата да не прифаќа се

Вести4 days ago

Еве што пишувало на саркофагот на Делчев

Вести4 days ago

Како еден Македонец од Пиринска Македонија со солзи во очите ја пресретна бугарската делегација на гробот на Делчев! 

Вести4 days ago

Народот се организира на социјалните мрежи

Вести5 days ago

Џамбаски нема да се доближи до гробот на Делчев – доаѓаат и Македонците од Србија!

Занимливости1 week ago

Бугарскиот писател Стефан Цанев во гостувањето на бугарската национална ТВ

Вести1 week ago

Адвокатот што доби пријава за Сонцето од Кутлеш: Аирлија нека е, ние Македонците не се плашиме на нашите душмани

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 week ago

СУДЕНИ ЗА ВМРО

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 week ago

Францускиот сликар Беноист, како војник од 1914 до 1918-та, насликал серија мотиви од Тиквеш до Солун

Вести1 week ago

Адвокатот што доби пријава за Сонцето од Кутлеш: Аирлија нека е, ние Македонците не се плашиме на нашите душмани

Вести2 weeks ago

ГРУЕВСКИ ЗА ЕДНА ИСТОРИСКА ДИЛЕМА: Кој бил во право, Делчев или Груев?

Вести5 days ago

Џамбаски нема да се доближи до гробот на Делчев – доаѓаат и Македонците од Србија!

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 week ago

Францускиот сликар Беноист, како војник од 1914 до 1918-та, насликал серија мотиви од Тиквеш до Солун

Вести3 weeks ago

ТВ Алфа бара да го емитува „Црвениот поет“, кој се чува во фиока за да не се расипеле односите со Бугарија

Вести4 days ago

Еве што пишувало на саркофагот на Делчев

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 week ago

СУДЕНИ ЗА ВМРО

Вести3 days ago

Пандов: Патриотскиот институт на роденденот на Гоце Делчев ќе оддаде целодневна херојска стража на неговиот гроб

Вести2 weeks ago

Стојаноски: Директно од терен – доказ за лагите на власта.

Занимливости1 week ago

Бугарскиот писател Стефан Цанев во гостувањето на бугарската национална ТВ

Историја

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 week ago

СУДЕНИ ЗА ВМРО

Безскрупулозните и најсвирепи убиства се направени меѓу 15 и 16 јануари 1945 г. во месноста Лечиште кај Велес на 53...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 week ago

Францускиот сликар Беноист, како војник од 1914 до 1918-та, насликал серија мотиви од Тиквеш до Солун

Францускиот сликар Амабл Беноист (Amable BENOIST) се родил во Париз на 24 фебруари 1886 година. Татко му, Еуген Гарди (Eugène...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА3 weeks ago

Заедничка литургија во Лесновскиот манастир

Денес во Лесновскиот манастир Поглаварот на Македонската Православна Црква-Охрдиска Ахиепископија, Неговото Блаженство г. г. Стефан Архиепископ Охридски и Македонски и...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА4 weeks ago

МАКЕДОНЦИ ВО АРГЕНТИНА: Евтим и Илинка Петко од Шула дошле во Буенос Аирес во 1917 каде живее нивната 81-годишна ќерка Ирма

Има илјадници приказни за Македонци кои бегајќи од сите делови од Македонија, кои биле под окупација, оделе и во најдалечните...

ЛЕГЕНДИ1 month ago

Ристо Крле (1900 – 975)

Ристо Крле (3. IX. 1900 – Скопје, 29. X. 1975) е македонски драмски автор, еден од основоположниците на македонската драмска...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 month ago

Во Егејска Македонија има Македонци во 500 села

За националните прашања во Грција решава „длабоката држава“ вели Павле Воскопулос Филипов од Виножито, партијата на Македонците во Грција. Тој...

ЛЕГЕНДИ1 month ago

Aцо Шопов (1923 – 1982)

Aцо Шопов (20. XII. 1923 – 20. IV. 1982) е македонски поет и преведувач, есеист и борец на НОВМ во...

ЕНЦИКЛОПЕДИЈА1 month ago

НАУЧНА АКАДЕМИЈА ВО ПРИЛЕП: Ѓеорѓија Кастриот – Искендер, крал на Епир и Македонија, втор Александар Македонски

Во Прилеп денеска се одржа научна академија посветена на Ѓеорѓија Кастриот – Искендер.

ЛЕГЕНДИ2 months ago

Коле Неделковски

Глас од Македонија О, трајте, трајте, тирани ниедни!Доста се тија лаги и злоба –пакостен глас од устите гаднинад мојот народ...

ЛЕГЕНДИ2 months ago

Христо Татарчев  (1869 – 1952) 

Роден е на 16 декември 1869 год. во Ресен. Учи во Ресен, Брацигово и Пловдив. Студирал медицина во Цирих и...